جمعه 18 شعبان 1447
۱۷ بهمن ۱۴۰۴
6 فوریه 2026

(۶۲۱۸) حکم شرعی و راهکارهای غفلت ذهنی در عبادات و خطبه‌ی جمعه

(۲۶۱۸) سوال: من همیشه در فکر و خیال فرو می‌روم حتی گاهی در نماز و هنگام تلاوت قرآن و بعضی وقت‌ها نیمی از خطبه‌ی جمعه می‌گذرد در حالی که من سرگرم فکر هستم و اصلاً متوجه نمی‌شوم امام در خطبه چه گفت، نمی‌دانم چه کنم؛ آیا این گناه دارد یا نه؟

جواب:

می‌گوییم: کسی که در نماز جمعه حاضر می‌شود، واجب است که به خطبه‌ی امام گوش دهد و جایز نیست که از شنیدن آن با گفت‌وگو یا کار دیگری مشغول شود، این وسوسه‌ها و خیالات و افکاری که در چنین حالتی برایت پیش می‌آید از جانب شیطان است، تا تو را از یاد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باز دارد؛ چرا که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوۤا۟ إِذَا نُودِیَ لِلصَّلَوٰةِ مِن یَوۡمِ ٱلۡجُمُعَةِ فَٱسۡعَوۡا۟ إِلَىٰ ذِكۡرِ ٱللَّهِ} [سوره الجمعة: ۹] (ای کسانیکه ایمان آوردهاید! هنگامیکه در روز جمعه برای نماز اذان گفته شد به سوی (نماز و) ذکر الله بشتابید).

پس بر تو واجب است که تا حد توان در رهایی از این حالت تلاش کنی، تا عبادت را با آرامش و بدون تشویش انجام دهی و به خطبه گوش فرا دهی و از آن بهره ببری و شبیه کسانی نباشی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ درباره‌شان فرمود: {وَمِنۡهُم مَّن یَسۡتَمِعُ إِلَیۡكَ حَتَّىٰۤ إِذَا خَرَجُوا۟ مِنۡ عِندِكَ قَالُوا۟ لِلَّذِینَ أُوتُوا۟ ٱلۡعِلۡمَ مَاذَا قَالَ ءَانِفًاۚ} [سوره محمد: ۱۶]: ([ای پیامبر،] برخی از منافقان به [گفتار] تو گوش فرامىدهند اما هنگامی که از نزد تو خارج مىشوند، به اهل دانش [با تمسخر] مىگویند: «[فهمیدید] لحظاتى پیش چه مىگفت؟») بلکه با دقت و توجه گوش بده و در معانی سخنان خطیب تأمل کن تا از این خطبه‌ی هفتگی‌ای و رفتن به سوی آن را الله واجب نموده است، بهره ببری.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أنا دائما أسرح وأفكر دائما، حتى في الصلاة وقراءة القرآن أحيانًا، وفي بعض المرات تمضي نِصف خُطبة الجمعة وأنا أفكر، ولا أدري ماذا قال الإمام في الخطبة وأنا لا أدري ماذا أفعل، هل على إثم أم لا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نقول: إن الواجب على من حضر الجمعة أن يستمع إلى خطبة الإمام، ولا يجوز له أن يتشاغل عن استماعها بكلام، ولا غيره، وهذه الوساوس والهواجس والتفكيرات التي تحدث لك في هذه الحال هي من الشيطان، لِيَصُدَّك عن ذِكْر الله، فإن الله – تعالى – يقول ﴿ یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوۤا۟ إِذَا نُودِیَ لِلصَّلَوٰةِ مِن یَوۡمِ ٱلۡجُمُعَةِ فَٱسۡعَوۡا۟ إِلَىٰ ذِكۡرِ ٱللَّهِ ﴾ [الجمعة: 9]. والواجب عليك أن تحاول بقدر ما تستطيع التخلص من هذا الأمر، حتى تقبل على عبادتك وأنت مستريح غير مُشَوَّش، وتستمع إلى الخطبة، وتنتفع بها، ولا تكون كالذين قال الله تعالى ﴿ وَمِنۡهُم مَّن یَسۡتَمِعُ إِلَیۡكَ حَتَّىٰۤ إِذَا خَرَجُوا۟ مِنۡ عِندِكَ قَالُوا۟ لِلَّذِینَ أُوتُوا۟ ٱلۡعِلۡمَ مَاذَا قَالَ ءَانِفًاۚ ﴾ [محمد: ١٦]، بل استمع وانتبه وتأمل وتفكر في معاني ما يقوله الخطيب، حتى تنتفع من هذه الخطبة الأسبوعية التي أوجبها الله -تعالى- وأوجب السعي إليها.

مطالب مرتبط:

(۶۲۱۹) حکم و وظیفه‌ی دانش‌آموز در قبال اهانت به معلم پایبند به سنت

نصیحت من به آنان این است که تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را داشته باشند و حقوق مسلمان را رعایت کنند و کسانی را که به دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  پایبند هستند و دیگران را به آن فرا می‌خوانند، مسخره نکنند...

ادامه مطلب …

(۶۲۰۶) حکم مجالست با خویشاوندان مشرک و تارکِ واجبات

بر تو نیز لازم است که تا آنجا که می‌توانی در نصیحت و خیرخواهی برای آن‌ها بکوشی و از اصلاح‌شان ناامید نشوی، زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دل‌ها را دگرگون می‌سازد، چه بسا با تکرار بیان و نصیحت و راهنمایی، الله آنان را هدایت فرماید...

ادامه مطلب …

(۶۲۲۲) حدود و مراتب امر به معروف و نهی از منکر در برابر گناهکاران

واجب بر تو این است که آن‌ها را نصیحت کنی، راهنمایی‌شان نمایی، و آن‌ها را از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بترسانی، اگر می‌ترسی که به سخنت اعتماد نکنند، از گفته‌های اهل علمی که مورد اعتماد آن‌ها هستند کمک بگیر، و اگر آن علما کتاب یا نوار یا پاسخ‌هایی دارند، مقداری از آن‌ها را در اختیارشان بگذار تا قانع شوند....

ادامه مطلب …

(۶۲۴۰) حکم فریب‌کاری در معرفی داماد و مسئولیت پاسخ‌گویان تحقیق در ازدواج

نصیحت من به این افراد این است که تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را رعایت کنند و حقیقت را بیان کنند؛ حتی اگر این خواستگار پسر خودشان باشد...

ادامه مطلب …

(۶۲۲۸) حکم ترک تلاوت قرآن پس از رمضان

ما به برادران مسلمان به‌ویژه حافظان قرآن نصیحت می‌کنیم که همواره قرآن را تلاوت کرده و آن را پیوسته مرور کنند تا به پاداش آن دست یابند و پیوندشان با کلام الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ حفظ شود و نباید زمانی از عمرشان را بدون بهره‌ی نیک از گفتار یا کردار بگذرانند....

ادامه مطلب …

(۶۲۰۴) وظیفه‌ی دیندار در میان خانواده‌ای تارک‌الصلاة

به آن‌ها توصیه می‌کنم که تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را پیشه کنند و بدانند که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پنج نماز را در هر شبانه‌روز بر آن‌ها واجب کرده است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه