چهارشنبه 6 شوال 1447
۵ فروردین ۱۴۰۵
25 مارس 2026

(۶۱۹۲) تقوا چیست؟ و از مراتب آن برایمان بگویید

(۶۱۹۲) سوال: تقوا چیست؟ و از مراتب آن برایمان بگویید

جواب:

تقوا آن است که انسان برای خود سپری در برابر عذاب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قرار دهد؛ و این با عمل به دستورات الله‌ سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از روی علم و آگاهی، و ترک آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از آن نهی کرده نیز از روی علم و آگاهی حاصل می‌شود.

اما مراتب تقوا بسته به مقدار انجام واجبات و ترک محرمات، متفاوت است؛ هرچه انسان در انجام طاعات کوشاتر باشد، تقوای او نسبت به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بیشتر است و هرچه بیشتر از محارم الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دوری کند، تقوایش بیشتر خواهد بود، از همین رو، محمد صلی‌الله‌علیه‌وسلم باتقواترینِ آفریدگان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بود؛ چنان‌که خود فرمود: «وَاللَّهِ إِنِّي لَأَخْشَاكُمْ لِلَّهِ وَأَتْقَاكُمْ لَهُ»[۱]: (به الله سوگند، من از همه شما بیشتر از الله میترسم و پرهیزگارترم) زیرا او در اجرای فرمان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از همه کوشاتر، و در دوری از محرمات از همه پرهیزکارتر بود.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما هي التقوى، وحدثونا عن مراتبها؟

فأجاب رحمه الله تعالى: التقوى أن يتخذ الإنسان الوقاية من عذاب الله، وذلك بأن يقوم بأوامر الله -عز وجل- عن عِلْمٍ وبَصيرة، وأن يترك ما نهى الله عنه عن عِلْمٍ وبَصِيرة.

وأما مراتبها، فإنها تختلف باختلاف ما فعل الإنسان من المأمورات، وما ترك من المنهيات، فكلما كان الإنسان أَقْوَمَ في فعل الطاعة، كان أتقى الله -عز وجل- وكلما كان أَبْعَدَ عن محارم الله، كان أتقى الله -عز وجل- ولهذا كان محمد صلى الله عليه وسلم أتقى الخلق، كما قال -عليه الصلاة والسلام-: «إِنِّي لَأَخْشَاكُمْ لِلَّهِ وَأَتْقَاكُمْ لَهُ». لأنه صلى الله عليه وسلم أقوم الناس بأمر الله، وأبعدهم عن محارم الله.

مطالب مرتبط:

(۶۱۹۵) تأثیر قساوت قلب بر قبولی عبادات و نشانه‌های ضعف ایمان

برخی از مردم دچار قساوت قلب هستند، دل‌شان نرم نیست؛ پس آن‌ها را می‌بینی که خشوعی ندارند حتی اگر به بزرگ‌ترین مصیبت‌ها هم دچار شوند، از الله عافیت می‌خواهیم، دلشان همچون سنگ یا حتی سخت‌تر از آن است....

ادامه مطلب …

(۶۱۸۵) چگونه می‌توانیم اعمالمان را خالصانه برای رضای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ انجام دهیم؟

اینکه انسان فقط الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را عبادت کند و امید به پاداش او داشته باشد و اینکه امید به ستایش مردم و اینکه خوب با او رفتار کنند نداشته باشد...

ادامه مطلب …

(۶۱۹۰) چگونه مسلمان باید نفس خود را محاسبه کند؟

محاسبه نفس به این معناست که انسان در کارهای خود تأمل کند؛ ببیند چه کرده، چه چیزی را ترک کرده، چه گفته و از چه چیزی سکوت کرده است...

ادامه مطلب …

(۶۱۸۳) هنگامی‌ که انسان می‌خواهد عبادتی را انجام دهد، حال او باید چگونه باشد؟

نیت خالصانه داشتن در هرکاری لازم است، به اینکه انجام دادن این عبادت‌ها خالصانه برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد، و نه چیز دیگر،...

ادامه مطلب …

(۶۲۰۰) وقتی از تلاوت خود لذت می‌بری، آیا دچار عُجب شده‌ای؟

این حالت، از عُجبی که باعث باطل شدن عمل می‌شود نیست، بلکه این از نعمت‌های الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است که انسان از آن خوشحال می‌شود...

ادامه مطلب …

(۶۱۹۳) اسباب پایبندی به دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و سنت رسولش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چیست؟

اسباب، در وهله‌ی نخست، هدایت از جانب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است؛ چرا که هر کس را الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هدایت کند، هیچ‌کس نمی‌تواند او را گمراه سازد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه