جمعه 18 شعبان 1447
۱۶ بهمن ۱۴۰۴
6 فوریه 2026

(۶۱۹۰) چگونه مسلمان باید نفس خود را محاسبه کند؟

(۶۱۹۰) سوال: چگونه مسلمان باید نفس خود را محاسبه کند؟ و صفت «محاسبه» چیست؟

جواب:

محاسبه نفس به این معناست که انسان در کارهای خود تأمل کند؛ ببیند چه کرده، چه چیزی را ترک کرده، چه گفته و از چه چیزی سکوت کرده است؛ تا نفس خود را مورد بازخواست قرار دهد.، مثلاً به خود بگوید: در فلان موقعیت، حق را نگفتی، یا در فلان جا کار نیکی انجام ندادی یا بگوید: در فلان جا کار ناشایستی انجام دادی، در فلان موقعیت سخن نادرستی گفتی و به همین ترتیب، انسان باید نفس خود را بابت آنچه انجام داده یا ترک کرده، بازخواست کند تا کج‌روی‌ها را اصلاح کرده و بدی‌ها را از بین ببرد؛ این است معنای محاسبه نفس.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: كيف تكون محاسبة النفس للمسلم؟ وما صفة المحاسبة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: محاسبة الإنسان نفسه هي أن يتأمل: ماذا فعل؟ وماذا ترك؟ وماذا قال؟ وماذا سكت عنه ؟ حتى يحاسب نفسه، فيقول مثلا: لم تقولي الحق في موضع كذا وكذا، ولم تفعلي المعروف في موطن كذا وكذا. ويقول: فعلتِ المنكر في موضع كذا وكذا، وقُلتِ النُّورَ في موضع كذا وكذا. وهكذا يحاسب نفسه عما فعلت وعما تركت، من أجل أن يقيم المعوج، ويُزيل ما فيه الشَّرُّ، هذا هو معنى المحاسبة.

مطالب مرتبط:

(۶۱۹۸) درمان مناسب برای گشایش سینه (آرامش قلب) چیست؟

درمان مناسب، ذکر فراوان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است...

ادامه مطلب …

(۶۱۹۷) عبادات مستحبّی که موجب قرب به الله و تقویت محبت و تقوا می‌شوند

عبادات مستحب فراوان‌اند، از جمله، نمازهای نافله: مانند دوازده رکعت نماز سنت رواتب....

ادامه مطلب …

(۶۱۹۳) اسباب پایبندی به دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و سنت رسولش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چیست؟

اسباب، در وهله‌ی نخست، هدایت از جانب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است؛ چرا که هر کس را الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هدایت کند، هیچ‌کس نمی‌تواند او را گمراه سازد....

ادامه مطلب …

(۶۲۰۲) ورع و زهد چیست؟

زهد مرتبه‌ای بالاتر از ورع است....

ادامه مطلب …

(۶۱۹۴) عوامل قساوت قلب چیست و درمان آن چگونه است؟

این‌که دنیا بزرگ‌ترین دغدغه‌ی انسان شود، به‌گونه‌ای که دیگر به امور دینی‌اش اهمیتی ندهد، هستند زیرا اطاعت از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ، سبب نرمی و لطافت قلب، و بازگشت دل به سوی پروردگار می‌شود....

ادامه مطلب …

(۶۱۸۵) چگونه می‌توانیم اعمالمان را خالصانه برای رضای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ انجام دهیم؟

اینکه انسان فقط الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را عبادت کند و امید به پاداش او داشته باشد و اینکه امید به ستایش مردم و اینکه خوب با او رفتار کنند نداشته باشد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه