(۶۱۱۷) سوال: اگر بنده از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیازی را خواست سپس به او روی آورد و دعا کرد و گفت: بارالها! با تو پیمان می‌‌بندم اگر خواسته‌‌ام را محقق ساختی؛ فلان کار یا فلان کار را انجام ندهم. سپس الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ حاجت بنده‌‌اش را محقق ساخت و بنده بر آنچه با الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پیمان بسته پشیمان شد، زیرا این پیمان او را در تنگنا می‌‌اندازد. آیا ترک این پیمان با الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ جایز است؟

جواب:

باید بدانیم چه چیزی است که با الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پیمان بسته آن را ترک کند. اگر چیز مباحی باشد مانند اینکه بگوید: با الله پیمان می‌‌بندم که فلان غذا را نخورم. در اینجا می‌‌گوییم: آن را بخور و کفاره‌‌ی نذر خود را بده، زیرا این نذر مباح است. اما اگر چیز حرامی باشد و بگوید: با الله پیمان می‌‌بندم که غیبت مردم نکنم، بر او واجب است غیبت نکند و غیبت بر او از دو جنبه حرام است:

اول: غیبت در اصل حرام بوده بلکه از گناهان کبیره است.

دوم: با الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر ترک آن در صورتی که فلان حاجت او محقق شود پیمان بسته و محقق شده است. بدان که نذر در اصل مکروه یا حرام است. به این معنا که هرگز نگویی: به خاطر الله نذر می‌‌کنم، زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آن نهی نموده و می‌‌فرماید: «إنه لا یأتي بخير»[۱]: (خیری را نمي‌‌آورد) لذا هرگاه نهی و نفی خیر با هم جمع شوند؛ دلالت بر کراهت شدید آن می‌‌دهد. بلکه برخی از علما می‌‌گویند: حرام است.

چقدر زیادند کسانی که نذر نموده سپس پشیمان می‌‌شوند و چقدر زیادند کسانی که نذر نموده سپس به آن وفا نمی‌‌کنند. کسی که نذر طاعت نماید و وفا نکند و این نذر مقید به چیزی باشد که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برای او محقق نموده باشد؛ ترس نفاق بر او می‌‌رود. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَمِنْهُم مَّنْ عَاهَدَ اللَّهَ لَئِنْ آتَانَا مِن فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكُونَنَّ مِنَ الصَّالِحِينَ * فَلَمَّا آتَاهُم مِّن فَضْلِهِ بَخِلُوا بِهِ وَتَوَلَّوا وَّهُم مُّعْرِضُونَ * فَأَعْقَبَهُمْ نِفَاقًا فِي قُلُوبِهِمْ إِلَىٰ يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِمَا أَخْلَفُوا اللَّهَ مَا وَعَدُوهُ وَبِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ}[التوبة: ۷۵-۷۷]: (برخی از آنها با الله (عهد و) پیمان بستند که اگر (الله) از فضل خود (نصیبی) به ما دهد قطعاً صدقه (و زکات) خواهیم داد واز نیکوکاران خواهیم بود * پس چون (الله) از فضل خود به آنها (نصیبی) بخشید، به آن بخل ورزیده واعراض کنان روی گرداندند (وسر پیچی کردند) * پس (این عمل، ) نفاق را تا روزی که او (الله) را ملاقات کنند در دل‌‌هایشان بر قرار ساخت و به (سبب) آنچه که با الله وعده کرده بودند خلاف نمودند (وعهد شکنی کردند) وبه (سبب) آنکه دروغ می‌گفتند).

بنابراین برادران خود را از نذر همان‌‌طور که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آنها را نهی نموده، نهی می‌‌کنم و می‌‌گویم: خیری نمی‌‌آورد و مقدّری را تغییر نمی‌‌دهد. آن چه مقدّر است خواهد شد و خیر بدون نذر اگر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بخواهد رخ می‌‌دهد. برخی از مردم اگر بیمار داشته باشد و بیماری او طولانی و شدید باشد یا اینکه از خوب شدن آن نا امید شود می‌‌گوید: به خاطر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نذر نموده که اگر بیمار مرا شفا دهد فلان کار و فلان کار انجام دهم. بیمار شفا می‌‌یابد سپس وفا نمی‌‌کند یا اینکه با سختی شدید آن را انجام می‌‌دهد در حالی که که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ او را ملزم نکرده و فقط به خاطر نذر به آن وفا می‌‌کند. بنابراین تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را پیشه نموده و خود را در خطر نینداخته و به خود رحم کند و بداند آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بخواهد؛ خواهد شد، چه نذر کند و چه نذر نکند و آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نخواهد نمی‌‌شود، هر چند که نذر کند.

[۱] تخریج آن گذشت.