پنج‌شنبه 25 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
5 نوامبر 2026

(۶۰۹۵) حکم شکستن قسم و استغفار هنگام قسم یاد کردن

(۶۰۹۵) سوال: شیخ بزرگوار! حکم شریعت از دیدگاه شما پیرامون کسی که به الله قسم یاد نماید و آن امری را که به خاطر آن قسم یاد نموده انجام ندهد چیست؟ حکم کسی که در لحظه‌‌ای‌‌ که قسم یاد می‌‌کند استغفار می‌‌گوید چیست؟

جواب:

هرگاه انسان بر انجام چیزی قسم یاد نماید سپس آن را انجام ندهد بر او کفاره لازم است، به دلیل فرموده‌‌ی الله: {فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ ۖ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ۚ ذَٰلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ ۚ}[المائدة: ۸۹]: (پس کفاره‌‌ی آن اطعام ده مسکین است از غذاهای متوسطی که به خانواده‌‌ی خود می‌خورانید یا لباس پوشاندن آنها و یا آزاد کردن یک برده لذا اگر کسی (هیچ یک از اینها) را نیابد سه روز روزه بگیرد این کفاره‌‌ی سوگندهای شما است) لذا هرگاه بر چیزی قسم یاد نمود و گفت: به الله قسم فلان کار را انجام می‌‌دهم اما آن را انجام نداد بر او این کفاره لازم است. یا اینکه برده آزاد می‌‌کند یا ده مسکین غذا می‌‌دهد از متوسط آنچه به خانواده‌‌اش می‌‌خوراند یا لباس می‌‌پوشاند. اگر نیافت بر او واجب است سه روز پی در پی روزه بگیرد و فایده‌‌ای ندارد که بعد از قسم استغفر الله بگوید و آنچه به او سود می‌‌رساند این است که إن شاء الله بگوید. بنابراین هرگاه بر چیزی قسم یاد نمود و گفت: إن شاء الله و به قسم خود وفا نکرد چیزی بر او نیست. هرگاه گفت: به الله قسم إن شاء الله فلان کار را انجام خواهم داد ولی انجام نداد کفاره ندارد. این چیزی است که در سنت از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: ما حكم الشرع في نظركم فضيلة الشيخ فيمن يحلف بالله دون أن ينفذ الأمر الذي حلف من أجله؟ وحكم من يستغفر الله في نفس اللحظة التي حلف بها؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: إذا حلف الإنسان على شيء أن يفعله ولم يفعله فعليه الكفَّارة؛ لقوله تعالى: ﴿فَكَفَرَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَثَةِ أَيَّامٍ ذَلِكَ كَفَرَةُ أَيْمَنِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ﴾ [المائدة: ۸۹] فإذا حلف على شيء وقال: والله لأَفْعَلَنَّ كذا ولم يفعله فعليه هذه الكَفَّارة؛ إما أن يُعتق رقبة أو يطعم عشرة مساكين من أوسط ما يطعم أهله أو يكسوهم، فإن لم يجد فعليه أن يصوم ثلاثة أيام متتابعة، ولا ينفعه إذا قال: أستغفر الله بعد اليمين، وإنما الذي ينفعه أن يقول: إن شاء الله، فإذا حلف على شيء وقال: إن شاء الله ولم يوف بيمينه فلا شيء عليه، فإذا قال: والله لأفْعَلَنَّ كذا إن شاء الله ولم يفعل فليس عليه كفارة، هذا ما جاءت به السُّنَّة عن النبي صلى الله عليه وسلم.

مطالب مرتبط:

(۶۱۰۲) حکم پرداخت پول به جای غذا در کفاره‌ی قسم

جایز نیست به جای زکات فطر، کفاره‌‌ی ظهار، کفاره‌‌ی قسم، کفاره‌‌ی تراشیدن موی سر در حج و شبیه این‌‌ها که در آن نص بر غذا دادن وارد شده؛ درهم (پول) پرداخت کنی. پیروی از نص در این امور واجب است....

ادامه مطلب …

(۶۰۴۷) حکم قسم‌های مکرر بدون عمل به آن‌ها

این قسم‌‌هایی که از جانب مادر برای تهدید فرزندانش در مقابل مخالفت آنها صادر می‌‌شود، از جمله قسم‌‌های بیهوده است که کفاره ندارد...

ادامه مطلب …

(۶۱۰۱) کفایت صدقه و افطاری در قبال کفاره‌ی قسم

واجب است برای کفاره بدون تأخیر بشتابد و نگوید: آن را به رمضان به تأخیر می‌‌اندازم، زیرا صدقه در رمضان بهتر است. می‌‌گوییم: الحمدلله در رمضان مجال برای صدقه باز است و کفاره همان وقت پرداخت می‌‌شود.....

ادامه مطلب …

(۶۰۴۹) حکم قسم بر اساس تصور اشتباه

هرگاه انسان بر چیزی قسم یاد نمود با این تصور که درست است سپس خلاف آن برایش آشکار گشت، چیزی بر او نیست، چون در قسمش راست گفته است از این جهت که هنگام قسمش تصور دیگری نداشته است....

ادامه مطلب …

(۶۰۴۲) حکم قسم یاد کردن به امانت چیست؟

شرک اصغر است مگر اینکه کسی که قسم یاد می‌‌کند اعتقاد داشته باشد که آنچه به آن قسم یاد می‌‌کند، مانند الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در تعظیم، عبادت و ... است؛ در این صورت شرک اکبر است...

ادامه مطلب …

(۶۰۲۸) آیا بر قسم شرکی کفاره واجب است؟

قسم شرکی کفاره ندارد یعنی اگر گفت: قسم به پیامبر، قسم به کعبه، قسم به ماه، قسم به خورشید، قسم به شب، قسم به روز، قسم به فلان سید و ... همه‌‌ی این‌‌ها شرک است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه