دوشنبه 15 ذیحجه 1447
۱۱ خرداد ۱۴۰۵
1 ژوئن 2026

(۶۰۹۵) حکم شکستن قسم و استغفار هنگام قسم یاد کردن

(۶۰۹۵) سوال: شیخ بزرگوار! حکم شریعت از دیدگاه شما پیرامون کسی که به الله قسم یاد نماید و آن امری را که به خاطر آن قسم یاد نموده انجام ندهد چیست؟ حکم کسی که در لحظه‌‌ای‌‌ که قسم یاد می‌‌کند استغفار می‌‌گوید چیست؟

جواب:

هرگاه انسان بر انجام چیزی قسم یاد نماید سپس آن را انجام ندهد بر او کفاره لازم است، به دلیل فرموده‌‌ی الله: {فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ ۖ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ۚ ذَٰلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ ۚ}[المائدة: ۸۹]: (پس کفاره‌‌ی آن اطعام ده مسکین است از غذاهای متوسطی که به خانواده‌‌ی خود می‌خورانید یا لباس پوشاندن آنها و یا آزاد کردن یک برده لذا اگر کسی (هیچ یک از اینها) را نیابد سه روز روزه بگیرد این کفاره‌‌ی سوگندهای شما است) لذا هرگاه بر چیزی قسم یاد نمود و گفت: به الله قسم فلان کار را انجام می‌‌دهم اما آن را انجام نداد بر او این کفاره لازم است. یا اینکه برده آزاد می‌‌کند یا ده مسکین غذا می‌‌دهد از متوسط آنچه به خانواده‌‌اش می‌‌خوراند یا لباس می‌‌پوشاند. اگر نیافت بر او واجب است سه روز پی در پی روزه بگیرد و فایده‌‌ای ندارد که بعد از قسم استغفر الله بگوید و آنچه به او سود می‌‌رساند این است که إن شاء الله بگوید. بنابراین هرگاه بر چیزی قسم یاد نمود و گفت: إن شاء الله و به قسم خود وفا نکرد چیزی بر او نیست. هرگاه گفت: به الله قسم إن شاء الله فلان کار را انجام خواهم داد ولی انجام نداد کفاره ندارد. این چیزی است که در سنت از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: ما حكم الشرع في نظركم فضيلة الشيخ فيمن يحلف بالله دون أن ينفذ الأمر الذي حلف من أجله؟ وحكم من يستغفر الله في نفس اللحظة التي حلف بها؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: إذا حلف الإنسان على شيء أن يفعله ولم يفعله فعليه الكفَّارة؛ لقوله تعالى: ﴿فَكَفَرَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَثَةِ أَيَّامٍ ذَلِكَ كَفَرَةُ أَيْمَنِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ﴾ [المائدة: ۸۹] فإذا حلف على شيء وقال: والله لأَفْعَلَنَّ كذا ولم يفعله فعليه هذه الكَفَّارة؛ إما أن يُعتق رقبة أو يطعم عشرة مساكين من أوسط ما يطعم أهله أو يكسوهم، فإن لم يجد فعليه أن يصوم ثلاثة أيام متتابعة، ولا ينفعه إذا قال: أستغفر الله بعد اليمين، وإنما الذي ينفعه أن يقول: إن شاء الله، فإذا حلف على شيء وقال: إن شاء الله ولم يوف بيمينه فلا شيء عليه، فإذا قال: والله لأفْعَلَنَّ كذا إن شاء الله ولم يفعل فليس عليه كفارة، هذا ما جاءت به السُّنَّة عن النبي صلى الله عليه وسلم.

مطالب مرتبط:

(۶۱۰۹) حکم کفاره‌ی قسم‌های فراموش‌شده

اگر این قسم‌‌ها قبل از بلوغ بوده، در صورتی که قسم گیر شوی چیزی بر تو نیست، زیرا شرط الزام و تکلیف، رسیدن به بلوغ است و اگر بعد از بلوغ بوده و عادتش بر این بوده هنگام قسم إن شاء الله بگوید، چیزی بر او لازم نیست...

ادامه مطلب …

(۶۰۳۵) حکم بازیچه قرار دادن قسم به الله

در حقیقت قسم بوده چون قسم به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است، اما قسمی بوده که به مشیئت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ معلق شده است....

ادامه مطلب …

(۶۰۲۰) آیا قسم یاد کردن به مصحف و بر روی مصحف جایز است؟

مادامی که مصحف متضمن کلام الله بوده و کلام الله از صفاتش است، قسم خوردن به آن جایز است.....

ادامه مطلب …

(۶۰۲۱) حکم قسم یاد کردن بر قرآن در امر نادرست

سوگند یاد کردن به دروغ حرام است؛ چه قسم به مصحف باشد یا غیر مصحف...

ادامه مطلب …

(۶۰۶۳) حکم شکستن قسم به طلاق و کفاره آن

زبان خود را به قسم یاد نمودن به طلاق عادت نده، زیرا این امر خلاف شریعت است. بنابراین شایسته نیست انسان به قسم به طلاق عادت کند. اگر می‌‌خواهد قسم یاد کند به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قسم یاد نموده یا اینکه سکوت اختیار کند....

ادامه مطلب …

(۶۰۹۶) حکم کفاره قسم در انجام کار به تأخیر افتاده

هرگاه انسان بر چیزی قسم یاد نماید و این فعل را به وقتی مقید کند و آن وقت قبل از اینکه او آن کار را انجام دهد از او فوت شود، بر او کفاره لازم است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه