(۶۰۸۳) کفاره‌ی قسم‌های متعدد و نحوه‌ی ادای آن

(۶۰۸۳) سوال: هرگاه انسان چندین قسم یاد کند که تعداد آن را نداند؛ آیا کفایت است که یک کیسه برنج را بین ده مسکین یا بیشتر تقسیم کند؟

جواب:

در این مسئله بین علما اختلاف است؛ آیا با چند قسم، چند کفاره لازم بوده یا اینکه یک کفاره کافی است؟ برخی از علما می‌‌گویند: قسم‌_‌ها هر چقدر هم زیاد باشد یک کفاره برای آن کافی است، زیرا موجب آن یکی است. اگر گفت: به الله قسم این لباس را نمی‌‌پوشم، به الله قسم این غتره (دستمال) را نمی‌‌پوشم، به الله قسم از خانه خارج نمی‌‌شوم و به الله قسم سوار فلان ماشین نمی‌‌شوم؛ این چهار قسم است. برخی از علما می‌‌گویند: یک کفاره کافی است، زیرا موجب این قسم‌‌ها یکی است. مانند این است که اگر چند چیز وضو را باطل سازد یک وضو کافی است. یعنی اگر انسان ادرار و مدفوع نماید، باد از شکمش خارج شود، بخوابد و گوشت شتر بخورد؛ این پنج چیز وضو را باطل می‌‌سازد که در مقابل همه‌‌ی اینها یک وضو کافی است. بنابراین قسم را با آن قیاس گرفته‌‌اند و گفته‌‌اند: اگر چند قسم باشد موجب آن یکی است، لذا یک کفاره کافی است. بنابر این قول می‌‌گوییم: اشکالی در سؤال سؤال کننده نیست، زیرا یک کفاره بر او کافی است چه تعداد قسم‌‌ها را بداند و چه نداند و چه قسم‌‌ها کم و چه زیاد باشد. اما قول دیگری وجود دارد: اگر تعداد چیزهایی که برای آن قسم یاد نماید چندین چیز باشد در مقابل هر یک از آنها کفاره لازم است. بنابراین هرگاه گفت: به الله قسم این لباس را نمی‌‌پوشم، به الله قسم این غتره (دستمال) را نمی‌‌پوشم، به الله قسم از خانه خارج نمی‌‌شوم و به الله قسم سوار فلان ماشین نمی‌‌شوم؛ این چهار قسم است و اگر قسم گیر شود، برای هر یک کفاره لازم بوده که به طور کلی چهار کفاره می‌‌شود. بنابر این قول به سؤال کننده می‌‌گوییم: اگر چندین قسم داری و مقدار آن را نمی‌‌دانی سعی کن تعداد آن‌‌ها را بفهمی و اگر شک نمودی که آیا ده قسم یا پنج قسم است، عدد کمتر را در نظر بگیر، زیرا مطمئن‌‌تر است و در عدد بیشتر شک وجود دارد، بنابراین کفاره ندارند.

تعداد بازدید: 16

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا حلف الإنسان عدة أيمان لا يعلم عددها، فهل يكفي أن يخرج كيسًا من الأرز ويوزعه على عشرة مساكين أو أكثر؟

فأجاب رحمه الله تعالى: هذه المسألة فيها خلاف بين العلماء؛ هل تتعدد الكفارات بتعدد الأيمان أو يكفي فيها كَفَّارة واحدة، فقال بعض أهل العلم: إن الأيمان مهما كثرت فإنه يكفي فيها كَفَّارة واحدة؛ وذلك لأن الموجب واحد فلو قال والله لا ألبس هذا الثوب والله لا ألبس هذه الغترة، والله لا أخرج من البيت والله لا أركب سيارة فلان، فهذه أربعة أيمان، فمن العلماء من يقول: إذا حَيْثَ فيها لزمه أربع كفارات، ومنهم من قال: لا يَلْزَمُه إلا كفارة واحدة؛ لأن موجب هذه الأيمان شيء واحد، فهو كما لو تعددت الأحداث فإنه يكفي فيها وضوء واحد؛ يعني لو بال الإنسان وتغوط وخرجت منه ريح ونام وأكل لحم إبل فهذه خمسة أحداث، يكفي فيها وضوء واحد، فقاسوا عليها الأيمان وقالوا لو تعددت فإن موجبها واحد، فتكفي فيها كَفَّارة واحدة، وعلى هذا القول فلا إشكال في مسألة السائل؛ لأنه يكفيه كفارة واحدة، سواء علم عدد الأيمان أم لم يعلم، وسواء قلت أم كثرت، ولكن لم هناك قول آخر يقول: إذا تعدد المحلوف عليه فإنه يَلْزَمُه كفارات بعدد المحلوف عليه ما لم تكن اليمين واحدة فإذا قال: والله لا ألبس هذا الثوب، والله لا ألبس هذه الغترة والله لا أخرج من البيت، والله لا أركب هذه السيارة، فهذه أربعة أيمان لكل يمين منها كَفَّارة إذا حَيْثَ فِيهِ، فَيَلْزَمُه على هذا القول أربع كفارات، وبناء على هذا القول نقول للسائل: إذا كان عليك أيمان متعددة ولم تدرِ قَدْرَها فتحرَّ، وإذا شككت هل هي عشرة أو خمسة مثلا فخُذْ بالأقل، خذ بخمسة؛ لأنها المتيقنة، وما زاد فهو مشكوك فيه، فلا يَلْزَمُك فيه الكفارة.