(۶۰۰۲) سوال: بسیاری از مردم حیوان را با دست چپ ذبح می‌‌کنند، نظر به اینکه نام الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را بر آن ذکر می‌‌کنند؛ آیا این تأثیری در حلال بودن یا نبودن آن دارد؟

جواب:

در ذبح شرط نیست که با دست راست باشد بلکه جایز است با دست راست و با دست چپ باشد؛ زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «ما أنهر الدم وذکر اسم الله علیه فکل»[۱]: (هر چیزی که خون را جاری سازد -می‌‌توان به وسیله‌‌ی آن ذبح کرد- و اسم الله  بر آن برده شود از آن بخور) آن را به اینکه با دست راست باشد مقید نکرد اما شکی نیست که با دست راست بهتر بوده، زیرا قوی‌‌تر است و مادامی که قوی‌‌تر باشد، باعث راحتی بیشتر حیوان می‌‌شود و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به راحت ساختن حیوان امر نموده است؛ از این جهت که می‌‌فرماید: «إن الله کتب الإحسان علی کل شيء، فإذا قتلتم فأحسنوا القتلة، وإذا ذبحتم فأحسنوا الذبحة، ولیحد أحدکم شفرته ولیرح ذبیحته»[۲]: (الله نيكي را در همه چیز نوشته است لذا اگر کشتید با نیکی بکشید  و اگر سر بریدید با نیکی سر ببرید و هر کدام از شما چاقوی خود را تیز کند و حیوان را به راحتی سر ببرد). بنابراین چه بسا ذبح با دست چپ بهتر از ذبح با دست راست باشد. مانند اینکه انسان چپ دست باشد که در زبان عامی نزد ما (الأشتف) نامیده می‌‌شود، در این حالت بهتر بوده با دست چپ ذبح کند، زیرا قوی‌‌تر است؛ بنابراین برای حیوان نیز راحت‌‌تر است. در این حالت حیوان را بر پهلوی راست بخواباند سپس آن را ذبح کند و بهتر است که حیوان را ذبح کند و پای خود را بر گردنش قرار دهد تا اینکه بتواند ذبح کند اما گرفتن دستان یا پاهای حیوان سنت نیست بلکه علما می‌‌گویند: بهتر است که دستان و پاهای آن را رها سازد، چون برای حیوان راحت‌‌تر بوده همچنین خون بیشتر خارج می‌‌شود، زیرا با حرکت، خون با شتاب خارج شده و هر چه خون بهتر و بیشتر خارج‌‌شود، بهتر است. عکس آنچه در حال حاضر مردم عوام انجام می‌‌دهند. هنگامی که می‌‌خواهند حیوان را ذبح کنند، بر روی او می‌‌خوابند و دست و پاهایش را می‌‌گیرند. چه بسا قبل از ذبح او را اذیت کنند.

همچنین برخی از مردم عوام دست حیوان را گرفته و آن را از پشت دور گردنش می‌‌کنند، در این مورد کمترین چیزی که می‌‌توان گفت، این کار مکروه است، زیرا شکی نیست که اگر دستش را از پشت دور گردنش کنند، باعث درد و اذیتش می‌‌شود و این بر خلاف آن چیزی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در فرموده‌‌اش: «ولیرح ذبیحته» به آن امر نموده است.

خلاصه‌‌ی جواب: اشکالی ندارد که انسان با دست چپ ذبح کند، زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ذبح با دست راست را به عنوان شرط قرار نداده است.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.