(۵۹۳۵) حکم تجارت سیگار چیست؟

(۵۹۳۵) سوال: حکم شریعت از دیدگاه شما در مورد سیگار چیست؟ حکم تجارت با آن چیست؟

جواب:

علما پیرامون سیگار بین مباح بودن و حرام بودن اختلاف نموده‌‌اند؛ همان‌‌طور که هر امر جدیدی که رخ می‌‌دهد این‌‌گونه است و علما اجتهادات آن‌‌ها پیرامون آن متفاوت است. اما به تازگی برای انسان آشکار شد که ممکن نیست بگوید مباح است؛ زیرا آسیب‌‌های صعب العلاج را که باعث هلاکت انسان می‌‌شود به دنبال دارد و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَلَا تَقْتُلُوا أَنفُسَكُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا}[النساء: ۲۹]: (و خودتان را نکشید زیرا الله (نسبت) به شما مهربان است) همچنین می‌‌فرماید: {وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ} [البقرة: ۱۹۵]: (و خود را با دست خویش به هلاکت نیفکنید) هنگامی که ثابت شد، برای بدن ضرر دارد، به ضرر جسمی، ضرر مالی را را نیز اضافه می‌‌کنیم؛ زیرا باعث از بین رفتن مال زیادی می‌‌شود و اگر انسان حساب کند که چقدر به خاطر آن مال را تلف کرده، می‌‌بیند که مال زیادی تلف نموده است؛ بنابراین صرف مال در آن از باب ضایع نمودن مال بوده و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِيَامًا} [النساء: ۵]: (و اموال خود را که الله آن را وسیله‌‌ی قوام (زندگی) شما قرار داده است به سفیهان (و کم خردان) ندهید) لذا از دادن مال به کم خردان -کسانی که نمی‌‌توانند در مال خود درست تصرف کنند- نهی نموده است و بیان نموده که مال پایه‌‌ای است که به وسیله‌‌‌‌ی آن مصالح دین و دنیا تأمین می‌‌شود؛ بنابراین از دادن مال‌‌های نادانان به دست آنها نهی نموده و در مورد آن فرموده‌‌ است: {أَمْوَالَكُمُ} تا اینکه انسان همان‌‌طور که بر نگهداری از مال خود حریص است، بر نگهداری از مال فقرا حریص باشد و گر نه مشخص بوده که مال برای یتیم است و از دادن مال به کم خردان نهی نموده؛ زیرا نمی‌‌توانند درست در آن تصرف کنند و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که از ضایع نمودن (از بین بردن) مال نهی نموده است[۱].

بر کسی که سیگار می‌‌کشد عبادات به خصوص روزه سنگین است؛ زیرا مانع او از کشیدن سیگار می‌‌شود و به این مناسبت -مناسبت استقبال از ماه رمضان سال ۱۴۱۰هـ- دوست دارم نصیحت اندکی داشته باشم به کسانی که مبتلا به سیگار هستند و می‌‌گویم: این ماه مبارک مجال فراهمی برای مسابقه برای ترک آن است؛ اول: چون ماهی بوده که شایسته است اعمال صالح در آن زیاد باشد. دوم: روزه دار در روز سیگار نمی‌‌کشد و هنگامی که در طول روز بر نکشیدن آن صبر نموده، شب نیز تا هنگام طلوع فجر صبر کند و اگر بر این روند تا یک ماه کامل ادامه دهد، نیکوتین موجود در خون او حل می‌‌شود و از بین خواهد رفت و ترک آن برای او بسیار آسان خواهد شد. بنابراین نصیحت من به برادرانم که مبتلا به آن هستند، این است که از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در این ماه بر ترک آن کمک گیرند و هر کسی که صاداقانه و از روی اخلاص طلب کمک کند، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به او کمک می‌‌کند.

خلاصه: سیگار کشیدن حرام است؛ زیرا ضرر جسمی، مالی و جانی دارد و اگر چیزی حرام باشد تجارت با آن نیز حرام است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «إن الله إذا حرم شیئا حرم ثمنه»[۲]: (الله هرگاه چیزی را حرام کند پولی که از آن به دست می‌‌آید را نیز حرام می‌‌کند) بنابراین تجارت با آن جایز نیست و بر کسی که به آن مبتلا شده واجب است از آن دست بکشد زیرا تجارت با آن حرام بوده و در آمد حاصل از آن حرام است.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] إمام أحمد (۱/۲۹۳، شماره‌ی ۲۶۷۸)

تعداد بازدید: 30

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم الشرع في نظركم في التدخين؟ وما حكم المتاجرة به؟

فأجاب رحمه الله تعالى: التدخين الذي هو شرب الدخان اختلف أهل العلم فيه ما بين مبيح ومُحرَّم كما هو الشأن في كل أمر جديد يقع على الساحة، فإن العلماء تختلف اجتهاداتهم فيه، ولكن في الآونة الأخيرة تبيَّنَ للإنسان أنه لا يمكن القول بإباحته؛ لما يشتمل عليه من الأضرار المستعصية التي تؤدي بصاحبها إلى الهلاك، وقد قال تعالى: ﴿وَلَا تَقْتُلُوا أَنفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كان بكم رحيما﴾ [النساء: ٢٩]، وقال تعالى: ﴿وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى اللَّهْلَكَةِ﴾[البقرة: ١٩٥]، ولما ثبت أنه ضرر فإننا نضيف إلى ضرر البدن الضرر المادي؛ فإن به إفناء كثير من المال، ولو أن الإنسان أحصى ما يُتلفه في هذا السبيل لرأى أنه يتلف شيئًا كثيرًا، فيكون صرف المال فيه من باب إضاعة المال، وقد قال الله تعالى: ﴿وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللهُ لَكُمْ قِيمًا﴾ [النساء: ٥]، فنهى عن إيتاء السفهاء – وهم الذي لا يحسنون التصرف بأموالهم- المال، وبين أن المال قيام أي تقوم به مصالح الدين والدنيا فنهى عن إتيان السفهاء أموالهم وقال الله عنها: ﴿أَمْوَلَكُمُ﴾ لأجل أن يكون الإنسان حريصًا على مال اليتيم كما يحرص على ماله، وإلا فمن المعلوم أن المال لليتيم، ونهى عن إتيان السفهاء لأن السفهاء لا يحسنون التصرف فيه، وثبت عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه نهى عن إضاعة المال.

وشارب الدخان تثقل عليه العبادات، ولا سيما الصوم، لأنها تحجزه عن شربه، وبهذه المناسبة مناسبة استقبال شهر رمضان عام عشرة وأربعمائة وألف أحب أن أوجه نصيحة قصيرة إلى الذين ابتلوا بشربه وأقول: إن هذا الشهر المبارك – شهر رمضان- میدان فسيح للتسابق لتركه؛ أولا لأنه شهر ينبغي أن تكثر فيه الأعمال الصالحة، وثانيًا أن الصائم لن يتناول هذا الدُّخَان في النهار، فإذا صبر عن شربه طوال النهار فليتصبر أيضًا في الليل حتى يطلع الفجر، فإذا دام على ذلك لمدة شهر كامل فإن ما في دمه من النيكوتين سوف يتحلل ويزول ويسهل عليه جدًّا أن يتركه، فنصيحتي للإخوان الذين ابتلوا به أن يستعينوا بالله -عز وجل- في هذا الشهر – شهر رمضان على تركه، ومن استعان بالله بصدق وإخلاص أعانه الله عز وجل.

وخلاصة القول : أن شرب الدُّخَان مُحرَّم؛ لأنه ضرر على البدن، وضرر على المال، وضرر على النفس، وإذا كان الشيء مُحرَّمًا كان الاتجار به مُحرَّمًا، وقال النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم: «إِنَّ اللَّهَ إِذا حَرَّمَ شَيئًا حَرَّمَ ثَمَنَهُ»، فلا يحل الاتجار به، وعلى من ابتلي بذلك أن يقلع عن هذا؛ لأن الاتجار به حرام، والكسب الحاصل به حرام.