پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

(۵۵۷۶) حكم مسح بر روی پوشش سر در وضو

(۵۵۷۶) سوال: فردی دارای موهای مجعّد است؛ به همین خاطر مجبور است گاهی برخی از عملیات‌‌های معمول را انجام دهد، که شامل پیچیدن (یعنی زمانی که مو مرطوب است، آن را به شکل دسته‌‌های کوچک در می‌‌آورند و روی استوانه‌‌ها می‌‌پیچند، سپس پس از خشک شدن، این استوانه‌‌هارا برداشته و مو به حالت آویزان در می‌‌آید و حالت مجعد از بین می‌‌رود) آیا این کار حرام است و تغيير در خلقت الله به شمار می‌رود؟ با توجه به اینکه با خیس شدن و استحمام، موها به حالت اول برمی‌گردد همچنین فرایند پیچیدن زمان‌‌بر است، زیرا دسته‌‌های مو بر روی این استوانه‌‌ها باقی می‌‌مانند تا زمانی که مو خشک شود و ممکن است زمان نماز فرا برسد و من در حالی که موهایم به این وضعیت هستند نماز بخوانم، آیا نماز درست است؟ با این‌ توضیح که موها آویزان نیستند، بلکه هر دسته از آن‌‌ها دور استوانه‌‌ی خاص خود پیچیده شده‌‌اند همچنین حجم سر به دلیل وجود استوانه‌‌ها بزرگ‌‌تر می‌‌شود. همچنین هنگام وضو، پارچه‌ای روی سر می‌اندازم و روی آن ‌را مسح می‌کنم تا موهایم خیس نشود و با آب خراب شود و این کار را بر اساس گفته‌‌ی عمر بن خطاب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ انجام می‌‌دهم: «من لم يطهره المسح فوق العمامة فلا طهره الله». (کسی‌که با مسح نمودن بر عمامه پاک نگردد، الله او را پاک نگرداند) شیخ بزرگوار! لطفاً راهنمایی کنید.

جواب:

به نظرم درست نیست که زن مسلمان وقتش را برای چنین کارهایی تلف نماید که چیزی بیش زیبایی خیالی و موقت در بر ندارد و از بین می‌رود و وقت و هزینه‌ی زیادی را برای این کار از دست می‌دهد؛ لذا به چنین کسانی سفارش می‌کنم که چنین کارهایی را ترک کنند و به اموری بپردازند که برای دین و دنیای آن‌‌ها مفید باشد و با این کارها خود را به زحمت نیندازند؛ ولی نمی‌توانم بگویم: این کار حرام است مادامی که واجب را انجام می‌‌دهد و مسح سر را به‌‌طور مستقیم بدون اینکه دستمالی روی آن قرار دهد انجام می‌‌دهد اما به نسبت آنچه از عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ نقل کردی اطلاعی ندارم ولی عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ درباره‌ی عمامه سخن می‌گوید و شکی نیست که رسول الله   صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هنگام وضو بر عمامه‌اش مسح می‌‌نمود و مسح بر عمامه از امور مشروع و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت شده است؛ اما پارچه‌ای که برای جلوگیری از نفوذ آب هنگام استفاده از این استوانه‌‌ها روی سر می‌اندازد، به هیچ وجه مانند عمامه نیست.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: يمتاز شعرها بتجعده؛ لذلك تضطر أحيانًا إلى إجراء بعض العمليات المتعارف عليها، وهي اللف (جعل الشعر على شكل خُصلات صغيرة وهو رطب، ويلف على أسطوانات، ثم بعد جفافه تزال هذه الأسطوانات فيكون الشعر بعد ذلك منسدلًا ويزول التجعد)، أَوَدُّ معرفة فيما إذا كانت هذه العملية محرمة في كونها تغييرا لخلق الله، مع العلم بأن الشعر يرجع إلى طبيعته عند تعريضه للماء، أي يزول بمجرد الاستحمام، كما أن عملية اللف تسغرق وقتاً، حيث تبقى خصلات الشعر ملفوفة على هذه الأسطوانات إلى أن يجف الشعر، وقد يأتي وقت الصلاة فأصلي وشعري على هذه الحالة، فهل الصلاة صحيحة ؟ علما بأن الشعر لا يكون منسدلًا، بل كل خصلة منه تكون ملفوفة حول الأسطوانة الخاصة بها، كما أن حجم الرأس يكون كبيرا بسبب وجود الأسطوانات، كذلك عند الوضوء أعمد إلى تغطية رأسي بقطعة قماش فأمسح من فوقها حتى لا يتأثر ويفسد شعري بالماء، وذلك بالاعتماد على قول عمر بن الخطاب رضي الله عنه: «من لم يطهره المسح فوق العمامة فلا طهره الله». أرجو توجيه فضيلة الشيخ حول هذا السؤال.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الذي أرى أنه لا ينبغي للمرأة أن تضيع أوقاتها بمثل هذه الأمور التي لا تكتسب منها شيئًا، اللَّهُمَّ إِلَّا جمالا موهوما في مدة معينة ثم يزول، وهي في هذا تخسر وقتا كثيرًا من وقتها، وتخسر مالا بحسب هذا الشيء التي جاءت به فنصيحتي لها أن تدع مثل هذه الأمور وأن تقبل على ما ينفعها في دينها ودنياها وألا تكلف نفسها مَشَقَّة هذه الأعمال، ولكن لا أستطيع أن أقول: إن هذا حرام ما دامت تقوم بالواجب عليها من مسح الرأس مباشرة بدون أن تضع عليه هذه المنديل، وأما ما ذكرت عن عمر فلا أدري عنه، ولكن عمر رضي الله عنه لا يتكلم عن العمامة، والعمامة لا شك أن النبي صلى الله عليه وسلم مسح على عمامته في وضوئه والمسح على العمامة من الأمور المشروعة الثابته عن رسول الله صلى الله عليه وسلم أما هذا المنديل الذي يوضع على الرأس لوقايته من الماء في حال استعمال هذه الأنبوبات فإنه ليس من باب العمائم بشيء.

مطالب مرتبط:

(۵۵۷۰) حکم استفاده از کلاه‌گیس برای زنان

پوشیدن کلاه‌گیس دو گونه است:....

ادامه مطلب …

(۵۵۶۷) آیا زن اجازه دارد موهایش را از کنار سر فرق کند؟

سنت پیرامون فرق موهای سر این است که وسط باشد؛ زیرا موها در جهت‌های مختلف جلو، پشت، راست و چپ قرار دارد، لذا فرق مشروع در موها این است که در وسط سر قرار گیرد....

ادامه مطلب …

(۵۵۶۹) حکم استفاده از داروی حاوی چربی و خون خوک برای درمان ریزش مو

اگر ثابت شود که در آن چربی خوک وجود دارد، هنگام نیاز اشکالی ندارد، زیرا از خوک فقط خوردن گوشت آن حرام است....

ادامه مطلب …

(۵۵۷۴) حكم بافتن موی زن در یک گیسو که پشت سر انداخته شود چیست؟

برخی علما بافتن مو در یک دسته را مکروه می‌دانند و می‌‌گویند: شایسته نیست کمتر از سه گیسو باشد....

ادامه مطلب …

(۵۵۷۷) آیا جایز است زن موهایی را که پس از شانه زدن سر در لابه‌لای شانه باقی می‌ماند آتش بزند؟

مویی که از سر، ریش مرد، تراشیدن زیر بغل و زیر ناف جدا می‌شود، ایرادی ندارد که در زباله‌دان یا هر جای دیگری بیندازند؛ زیرا با جدا شدن از انسان، حرمت ندارد....

ادامه مطلب …

(۵۵۶۴) حکم فرق جلوی مو برای پوشاندن جای سوختگی

پیرامون فرق سر، سنت این است که موهای سر را از وسط دو نیم کند، به گونه‌ای که موهای قسمت راست سر در سمت راست و موهای سمت چپ سر در سمت چپ و موهای پشت سر به سمت پشت پایین بیفتد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه