پنج‌شنبه 14 شوال 1447
۱۳ فروردین ۱۴۰۵
2 آوریل 2026

(۵۵۲۰) حکم مسئولیت‌گریزی پدر در اداره‌ی خانواده

(۵۵۲۰) سوال: نصیحت شما به پدری که مسئولیت خانه را به عهده نمی‌گیرد و خیلی اوقات می‌گوید: شما کوچک بوده‌اید و مسئولیت‌ها همه به عهده‌ی من بوده و الان وقتش رسیده که استراحت کنم، چیست؟

جواب:

اول از همه به مردی که مسئول خانه است نصیحت می‌کنم و می‌گویم: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مرد را مسئول خانه قرار داده و گفته که او مسئول رعیتش است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم این مهم را محدود به سن خاصی نکرده است. بنا بر این تا زمانی که مرد قادر به اداره‌ی خانه باشد، بر او واجب است که این کار را بکند و او مسئول خانواده است.

اما در مورد نفقه؛ بر او واجب است که نفقه‌ی آن عده از اهل بیتش را که محتاج هستند، تامین کند. اما اگر از میان آنها کسی هست که خودش خرج خودش را در می‌آورد، دیگر نفقه‌اش به عهده‌ی خودش می‌باشد. زیرا نفقه نوعی بر آوردن حاجت است و وقتی که نفقه گیرنده به آن محتاج نباشد و خودش آن مقدار داشته باشد که بتواند خودش را بگرداند، دیگر هیچ کسی ملزم نیست به او نفقه بدهد؛ چه این کس پدرش باشد یا هر کس دیگری.

انفاق بر اولاد و فرزندان برای بر آوردن نیازهای آنهاست. بر این اساس به فرزندان می‌گویم: زمانی که خودتان به مقداری مال دارید که بتوانید خودتان را بگردانید، دیگر لازم نیست که خرجتان را پدر بدهد مگر اینکه بخواهد برای خیر، این کار را بکند. پس اگر گفت: من الان خرجتان را نمی‌دهد و شما هم الحمدلله بی نیازید و خودتان خرج خودتان را بدهید؛ حق با اوست.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: ماذا نقول للأب الذي لا يتحمل مسئولية البيت وكثيرًا ما يقول: أنا قد تحملتُ المسئولية، وأنتم صغار، وقد جاء الوقت الذي أرتاح فيه؟

فأجاب رحمه الله تعالى: أوجه النصيحة أولا إلى الرجل راعي البيت فأقول: إن رسول الله – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- قد جعل الرجل راعيًا في بيته، وأخبر أنه مسئول عن رعيته، ولم يحدد النبي صلى الله عليه وسلم هذا بسن دون سن، فما دام الرجل قادرًا على رعاية ،بيته فإن الواجب عليه رعايته، وهو مسئول عن أهله.

أما ما يتعلق بالنفقة فيجب عليه الإنفاق إذا كان المنفق عليه من أهل البيت محتاجًا، أما إذا كان عنده ما يُنفِق به على نفسه، فإنَّ نفقته على نفسه، فإن النفقة دفع حاجة، فإذا لم يكن المنفق عليه محتاجًا إليها، وكان عنده من المال ما

يكفي نفقته، فإنه لا يلزم غيره أن ينفق عليه، سواء كان أباه أم غيره.

وأما الأولاد فإن الإنفاق عليهم لدفع الحاجة، وعلى هذا فأقول للأولاد: إذا كان عندكم مال يمكنكم أن تنفقوا على أنفسكم منه فإنه لا يَلْزَم الوالد أن ينفق عليكم إلا على سبيل التبرع، فإذا قال: أنا الآن لا أنفق، وأنتم قد أغناكم الله. فأنفقوا على أنفسكم، فله الحق في هذا.

مطالب مرتبط:

(۵۵۱۹) حکم تأمین هزینه تحصیل از ترکه‌ی متوفی برای فرزند صغیر

اگر به فرض که هیچ نداشته باشد و پدرش نیز چیزی از خود به جای نگذاشته باشد، مخارجش بر عهده‌ی اقاربی است که نفقه‌اش بر عهده‌ی آنهاست....

ادامه مطلب …

(۵۵۲۸) حکم شرعی رها کردن چهارپایان پس از بی‌نیازی از آن‌ها

مکلف نیستند که به آنها غذا بدهند مگر اینکه حیوانی مملوک انسان باشد که در این صورت آن انسان اجبار می‌شود که یا به او غذا بدهد، یا آن را بفروشد، یا ذبحش کند و یا اجاره‌اش دهد. مهم اینکه اگر مسئول آن حیوان باشد، غذایش نیز به عهده‌ی اوست و در غیر این صورت، هیچ مسئولیتی ندارد....

ادامه مطلب …

(۵۵۱۴) آیا درست است که زن بدون اطلاع شوهر از مال او خرج کند؟

جایز نیست که زن از مال شوهر چیزی خرج کند مگر اینکه بداند او راضی به آن بوده یا اجازه‌ی آن را داده است. اما اگر بخیل و خسیس باشد و زن می‌داند که راضی نمی‌شود، دیگر برای زن جایز نیست که از مال شوهرش انفاق کند...

ادامه مطلب …

(۵۵۱۰) حکم خساست مرد در نفقه و رفتار آزاردهنده با خانواده

باید به او گفت که در مورد خود و خانواده‌اش تقوای الهی پیشه کرده و نفقه‌ای که برای همسر و فرزندانش بر او واجب است را ادا کند..

ادامه مطلب …

(۵۵۱۱) حکم ترک نفقه و کم‌توجهی شوهر نسبت به حقوق همسر

بر زوجین واجب است که با یکدیگر به نحو احسن تعامل داشته باشند...

ادامه مطلب …

(۵۵۱۷) حکم تصرف مادر و ناپدری در نفقه‌ای که پدر برای فرزند می‌پردازد

پولی که این زن از شوهر سابقش می‌گیرد، نفقه‌ی آن مرد برای دخترش است و زن حق ندارد جز برای رفع احتیاجات این دختر، آن را خرج چیز دیگری کند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه