پنج‌شنبه 14 ربیع‌الاول 1448
۵ شهریور ۱۴۰۵
27 آگوست 2026

(۵۴۷۰) آیا مادربزرگی که شیر نداشت اما به من شیر داد، مادر رضاعی‌ام محسوب می‌شود؟

(۵۴۷۰) سوال: زمانی که من هفت ماهه بوده‌ام، مادرم از دنیا رفته و مادر بزرگم تربیت و شیر دادن به مرا بر عهده گرفته است. با توجه به اینکه آن موقع آخرین فرزند مادربزرگم هفت ساله بوده و مادربزرگم شیر نداشته، اما از بس پستانش را در دهان من گذاشته که شیر در پستان‌هایش جاری شده، و مرا تا بزرگ شوم، شیر داده است. من پس از اینکه بالغ شدم، تصمیم گرفتم با دختر یکی از خاله‌هایم که دختر همین مادربزرگم است که مرا شیر داده، ازدواج کنم. من در این مورد سوال کردم و به من گفته شد که ازدواج جایز است و الان سه سال است که ما ازدواج کرده‌ایم. اما من در مورد صحت این ازدواج شک دارم. به من بگویید حکم این ازدواج چیست؟ اگر ازدواجم صحیح نیست، با چه بکنم؟

جواب:

اگر چنان که گفتی، این همه مدت از مادر بزرگت شیر خورده‌ای که دفعات آن از پنج بار بیشتر است، تو دیگر پسر او به شمار می‌روی؛ زیرا او تو را شیر داده است. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیز زنی را که به بچه‌ای شیر دهد، مادر خوانده، فرموده: {وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ} [نساء: ۲۳]: (و مادرانی که شما را شیر داده‌اند). همچنین از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که فرموده‌اند: «هر محرمیتی که از تولد حاصل می‌گردد، از شیرخوارگی نیز حاصل می‌شود».[۱]

بر این اساس تو برادر همه‌ی پسران و دختران این زن، یعنی مادربزرگت هستی. در چنین حالتی، خاله‌ات خواهر توست و دخترانش، دختران خواهرت به شمار می‌روند و تو دایی آنها هستی. بنا بر این برای تو جایز نیست که با آنها ازدواج کنی. تو الان باید از این زن دور شوی؛ زیرا نکاحی منعقد نشده است.


[۱]  تخریجش قبلا ذکر شد. لفظ حدیث چنین است: «يَحْرُمُ ‌مِنَ ‌الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ من الولادة».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: تُوفيت والدتي وعمري لا يتجاوز سبعة أشهر، فتولت جدتي أمر تربيتي وإرضاعي، علما أن آخر مولود لها عمره سبع سنوات، ولم يكن آنذاك بها لبن ولكن مع استمرار الرضاع توفر بها لبن، وأرضعتني إلى أن كبرتُ، وبعد بلوغي أردت الزواج بإحدى بنات خالتي التي هي بنت لهذه الجدة التي أرضعتني، وقد سألت عن ذلك فأُجبتُ بالجواز، وفعلا تزوجتها منذ ثلاث سنوات، ولكني أشك في صحة هذا الزواج، فما الحكم فيه؟ وماذا يجب على إن لم يكن صحيحًا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: إذا رضعت من جدتك كما قلت هذه المدة الطويلة التي تزيد على خمس مرات فإنك بذلك تكون ولدا لها؛ لأنها أرضعتك، وقد سَمَّى الله تعالى المرضعة أُمَّا، قال تعالى: ﴿ وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ ﴾ [النساء: ٢٣]. وثبت عن النبي صلى الله عليه وسلم أَنه قال: «يَحْرُمُ مِنَ الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ مِنَ الْوِلَادَةِ».

وعلى هذا فتكون أنت أخًا لكل أولاد هذه المرأة من بنين وبنات، وهي جدتك، وإذا كان كذلك فإن خالتك تكون أختاًا لك، وتكون بناتها بنات أختك، وأنت خالهن، فلا يحل لك أن تتزوج بهن، وعليك الآن أن تفارق هذه المرأة، وأن تبتعد عنها؛ لأن النكاح لم ينعقد.

مطالب مرتبط:

(۵۴۸۶) حکم ازدواج با دختر عمه‌ی پدری که به برادر شیر داده است

بله، می‌توانی با آن دختر عمه‌ات، که مادرش به برادرت شیر داده، ازدواج کنی؛ زیرا محرمیتی به خاطر شیرخوارگی حاصل می‌شود، فقط برای شخص شیر خوار است و به برادران و خواهر او سرایت نمی‌کند....

ادامه مطلب …

(۵۴۴۶) آیا همه شیرخواران مادرم، خانواده‌ی من‌ هستند؟

اید بدانیم این زنی که این کودک دختر یا پسر را پنج بار شیر داده است، مادر او می‌باشد و فرزندان پسر و دختر او، خواهر و برادرانش می‌باشند...

ادامه مطلب …

(۵۴۹۰) آیا جایز است با دختر خاله‌ام که با برادر کوچک‌ترم شیرخوارگی دارند، ازدواج کنم؟

اگر از مادر یا زنِ پدرت شیر خورده، ازدواج با او برای تو حلال نیست؛ زیرا خواهر توست...

ادامه مطلب …

(۵۴۵۳) تعداد شیرخودنی که محرمیت ایجاد می‌کند چقدر است؟

تعداد شیرخوردنی که محرمیت ایجاد می‌کند پنج مرتبه است و هر مرتبه از بار دیگر جدا است و به این شرط که در زمان شیر خوارگی او باشد و زمان شیرخوارگی دو سال است...

ادامه مطلب …

(۵۴۷۸) حکم شرعی حضور بدون حجاب در جمع کودکانی که خواهر شیری به آنها شیر داده است

آن کودکانی که خواهر شیری‌ات به آنها شیر داده، تو خاله‌شان هستی و می‌توانی همان طور که جلوی خواهرزاده‌هایت بی حجاب می‌گردی، جلوی آنها نیز بی حجاب باشی...

ادامه مطلب …

(۵۴۹۶) آیا خواهر شیریِ کودک، می‌تواند همسر برادر او شود؟

اگر این شیرخوارگی تام و کامل بوده، جایز نیست که این دختر با آن برادر بزرگتر ازدواج کند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه