یکشنبه 24 شوال 1447
۲۲ فروردین ۱۴۰۵
12 آوریل 2026

(۵۴۵۴) برای شمارش تعداد دفعات شیرخوارگی، چه چیزی اعتبار دارد؟

(۵۴۵۴) سوال: برای شمارش تعداد دفعات شیرخوارگی، چه چیزی اعتبار دارد؟ آیا به دهن گرفتن پستان و سپس رها کردنش، حساب می‌شود، یا اینکه باید تا سیر شدن، شیر بنوشد؟

جواب:

علما رَحِمَهُمُ‌الله در مورد اینکه چه موقع شیر خوردن، یک بار شیرخوارگی حساب می‌شود، اختلاف دارند؛ آیا به دهان گرفتن پستان و رها کردن آن، یک شیرخوارگی محسوب می‌شود؟ حتی اگر در همان لحظه دوباره پستان را به دهان بگیرد، یک شیرخوارگی دیگر به حساب می‌آید، یا اینکه باید هر دفعه با دفعه‌ی دیگر فاصله داشته باشد؟

دو قول در این مساله وجود دارد و قول راجح این است که هر دفعه شیر خوردن باید از دفعه‌ی دیگر فاصله داشته باشد؛ طوری که این فاصله، آشکار و معلوم باشد. اما به مجرد اینکه پستان را رها کند و دوباره آن را به دهان بگیرد، یک بار حساب نمی‌شود؛ چون شیر خوردن در اینجا مثل لقمه برای کسی است که غذا می‌خورد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده: «الله از بنده‌ای راضی می‌شود که هر گاه غذایی می‌خورد، او را شکر گوید، یا هر گاه نوشیدنی می‌نوشد، او را شکر گوید»[۱].

آنچه واضح است اینکه در نوشیدن، سنت این است که با سه نفس بنوشد و این سه نفس نوشیدن، یک نوشیدن به حساب می‌آیند. برای خوردن نیز همین موضوع صدق می‌کند. چون انسان زمانی پروردگارش را شکر می‌کند که دست از خوردن کشیده باشد و این در حالی است که لقمه‌های زیادی خورده است. پس آنچه درست به نظر می‌آید این است که در شیرخوارگی نیز همین مساله وجود دارد و هر بار شیر خوردن باید به صورت کامل از شیر خوردن بعدی فاصله داشته باشد. اما رها کردن پستان در هر بار و دوباره به دهان گرفتنش، چند شیر خوردگی به حساب نمی‌آید؛ حتی اگر بارها نیز پستان را گرفته و رها کند.

نکته‌ی دیگر اینکه بسیاری از عوام تصور می‌کنند اگر نوزاد به قدر سیر شدن شیر بخورد، یک شیرخوارگی به حساب می‌آید. این درست نیست، بلکه درست این است که تعداد دفعات شیر خوردن اعتبار دارد و فرقی نمی‌کند که سیر شده باشد یا خیر. اگر نوزادی از زنی پنج بار شیر بخورد، فرزند او از لحاظ شیرخوارگی به حساب می‌آید و فرقی نمی‌کند که در هر بار شیر خوردن، سیر شود یا خیر.


[۱]  صحیح مسلم: کتاب الذکر و الدعاء و التوبة و الإستغفار، باب استحباب حمد الله تعالی بعد الأکل و الشرب، حدیث شماره (۲۷۳۴)، از انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «إِنَّ اللَّهَ لَيَرْضَى عَنِ الْعَبْدِ أَنْ ‌يَأْكُلَ ‌الْأَكْلَةَ فَيَحْمَدَهُ عَلَيْهَا أَوْ يَشْرَبَ الشَّرْبَةَ فَيَحْمَدَهُ عَلَيْهَا».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما المعتبر في عدد الرضعات؟ هل المعتبر مص الثدي، ثم إطلاقه، أم الوجبة الكاملة؟

فأجاب رحمه الله تعالى: اختلف العلماء -رحمهم الله- في المراد بالرضعة؛ هل يعتبر مص الثدي ثم إطلاقه رضعة، ولو عاد في الحال، أم أنه لا بد من رضعة منفصلة بائنة عن الرضعة الأخرى؟

على قولين في هذه المسألة، والراجح أنه لا بد أن تكون الرضعة منفصلة عن الرضعة الأخرى؛ بحيث يكون بينهما فاصل بين، وأما مجرد إطلاق الثدي ثم الرجوع إليه في الحال، فإن ذلك لا يعتبر رضعة أخرى؛ لأن الرضعة هنا مثل الأكلة بالنسبة لمن يأكل الطعام، وقد قال النبي – عليه الصلاة والسلام-: «إِنَّ اللَّهَ لَيَرْضَى عَنِ الْعَبْدِ أَنْ يَأْكُلَ الْأَكْلَةَ فَيَحْمَدَهُ عَلَيْهَا أَوْ يَشْرَبَ الشَّرْبَةَ فَيَحْمَدَهُ عَلَيْهَا» ومن المعلوم أن المشروع في الشرب أن يكون بثلاثة أنفاس، وأن الشربة تشمل الأنفاس الثلاثة، وكذلك في الأكل، فإن الإنسان يحمد الله -عز وجل- إذا فرغ من أكله مع أنه قد أكل لقما كثيرةً، فالذي يظهر أن المراد بالرضعة ما كانت منفصلة انفصالاً تاماً عن الرضعة الأخرى، وأما مجرد إطلاق الثدي في مكان واحد فإنه لا يعتبر تكرارًا للرضعات، بل هو رضعة واحدة، ولو أطلقه عدة مرات.

ثم إن كثيرا من العوام يظنون أن الصبي إذا شبع من الرضاع فإنه يكفي عن العدد، ولكن هذا ليس بصحيح، بل المعتبر هو العدد، سواء شبع، أم لم يشبع، فإذا رضع هذا الطفل من هذه المرأة خمس رضعات فإنه يعتبر ابنا لها من الرضاع، سواء شبع في كل رضعة، أم لم يشبع.

مطالب مرتبط:

(۵۵۰۴) حکم ازدواج فرزندِ رضاعیِ برادر با دختران عمو در فرض تحقق رضاع از سوی مادر بزرگ

اگر این کودک پنج بار به بالا از مادرتان شیر خورده باشد، پسر او به حساب آمده و وقتی پسر مادرتان باشد، برادر تو و دیگر برادرانت محسوب می‌شود و بر این اساس نمی‌تواند با دختر تو یا دختر دیگر برادرانت ازدواج کند....

ادامه مطلب …

(۵۴۵۳) تعداد شیرخودنی که محرمیت ایجاد می‌کند چقدر است؟

تعداد شیرخوردنی که محرمیت ایجاد می‌کند پنج مرتبه است و هر مرتبه از بار دیگر جدا است و به این شرط که در زمان شیر خوارگی او باشد و زمان شیرخوارگی دو سال است...

ادامه مطلب …

(۵۴۹۴) حکم ازدواج با دختر دایی در صورت وجود شیرخوارگی با خواهر وی

در صورتی که ثابت شود او از مادر دختر فقط دو بار شیر خورده، ازدواج با این دختر برایش حلال است؛ زیرا شیرخوارگی اگر کمتر از پنج بار باشد، تاثیری ندارد...

ادامه مطلب …

(۵۴۵۸) مردی برای لذت جویی، پستان همسرش را چهار بار به دهان گرفته است، آیا زنش بر او حرام می‌شود؟

اگر مرد برای کامجویی، پستان همسرش را به دهان گرفت، اشکالی ندارد و زنش بر او حرام نمی‌شود؛ حتی اگر از پستان همسرش شیر هم بخورد، بر اساس قول جمهور اهل علم، زنش بر او حرام نمی‌شود؛...

ادامه مطلب …

(۵۴۶۱) حکم شک در رضاع گذشته بر صحت نکاح و مشروعیت فرزندان

هیچ چیزی در این حالت متوجه شوهر نیست؛ زیرا شیرخوارگی تنها زمانی ثابت می‌شود که پنج بار بوده و در دو سال اول، قبل از گرفتن بچه از شیر باشد. اما کمتر از آن، باعث محرمیت نمی‌شود...

ادامه مطلب …

(۵۴۵۶) حکم ازدواج با دختری که پس از رضاع فرد با مادرش متولد شده

می‌توانی با آن زنی که دو بار به تو شیر داده هم ازدواج کنی؛ چون دو بار شیر خوردن تاثیری در ایجاد محرمیت ندارد؛ شیرخوارگی زمانی باعث محرمیت می‌شود که پنج بار به بالا باشد. اما کمتر از آن، تاثیری ندارد. این قول راجح علما در این مساله است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه