(۵۴۲۶) آیا زنی که در عده‌ی وفات شوهرش به سر می‌برد باید لباس سیاه بپوشد؟

(۵۴۲۶) سوال: آیا زنی که در عده‌ی وفات شوهرش به سر می‌برد باید لباس سیاه بپوشد یا جایز است که هر لباسی را بپوشد؟ لطفاً آن‌چیزهایی که برای زنی که شوهرش فوت کرده، از لباس و غیره واجب می‌باشد توضیح دهید.

جواب:

زنی که شوهرش فوت کرده باید در مدت عده إحداد کند و عده‌ی او محدود به زمان و حالت می‌باشد لذا اگر که حامله نیست پس عده‌ی او چهار ماه و ده روز است و تفاوتی نمی‌کند که در زمان مرگش با خبر بوده یا این که بعد از پایان این مدت از مرگش با خبر شده است لذا اگر فرض شود که بعد از گذشت دو ماه از مرگش شوهرش باخبر شود پس عده و إحداد او دو ماه و ده روز باقی مانده است اما این عده‌ی زنی است که حامله نیست که چهار ماه و ده روز می‌باشد.

اما زنی که حامله است عده‌ی او تا وضع حملش می‌باشد و تفاوتی هم نمی‌کند که آن زمان طول بکشد یا نه و چه بسا عده‌ی او یک ساعت یا دو ساعت یا کمتر و یا یک سال یا دو سال و بیشتر طول بکشد چون الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در مورد اولی (آنکه حامله نیست) می‌فرماید: {وَٱلَّذِینَ یُتَوَفَّوۡنَ مِنكُمۡ وَیَذَرُونَ أَزۡوَ ٰ⁠جࣰا یَتَرَبَّصۡنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرۡبَعَةَ أَشۡهُرࣲ وَعَشۡرࣰا} [سوره البقرة: ۲۳۴] : (و کسانی از شما که می‌میرند و همسرانی باقی می‌گذارند؛ باید چهار ماه و ده روز انتظار بکشند (وعده نگه دارند)): و در مورد دومی (آنکه حامله است) می‌فرماید: {وَأُو۟لَـٰتُ ٱلۡأَحۡمَالِ أَجَلُهُنَّ أَن یَضَعۡنَ حَمۡلَهُنَّ} [سوره الطلاق: ۴] : (و عدّۀ زنان بار دار این است که بار خود را بگذارند): و در صحیحین ثابت است که سُبَیْعة أسلمی رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا بعد از چند شب از مرگ شوهرش وضع حمل کرد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به او اجازه‌ی ازدواج دادند.[۱]

و در عده‌ی زنی که شوهرش فوت کرده است بر او واجب است که إحداد کند و إحداد متضمن چندین امور است:

اول: از خانه خارج نشود مگر برای حاجت و نیاز.

دوم: با لباس خود را زینت ندهد یعنی لباسی نپوشد که زینتی محسوب گردد ولی غیر از آن هر لباسی که خواست می‌تواند بپوشد لذا می‌تواند لباس سیاه یا سرخ یا سبز و دیگر لباس‌های که جایز است را می‌تواند بپوشد و مقید به لباس سیاه نیست.

سوم: از جمیع انواع زیورآلات بپرهیزد و تفاوتی نمی‌کند که دسبند یا گردبند یا گوشواره یا پابند و غیره باشد لذا بر او واجب است که زیور آلاتش را در آورد و اگر درآوردن آن مگر با تکه کردن آن ممکن نیست پس آن را تکه کند.

چهارم: چشم یا گونه یا لب را آرایش کند لذا برای او جایز نیست که سرمه بزند و گیاه ورس رنگ کند (نوعی آرایش کردن است) و لبانش را قرمز کند.

پنجم:از هیچ نوع خوش‌بویی استفاده نکند و تفاوتی نمی‌کند که بخور بتشد یا روغن مگر بعد از این که از حیض پاک گشت می‌تواند از خوش‌بوکننده بخور در جایی که بوی بدی از آن مانده است استفاده کند.

و اما آنچه بعضی از مردم می‌گویند که با هیچ کس صحبت نکند و هیچ کس او را نبیند و به حیاط و خانه و پشت بام خانه نرود یا مقابل ماه قرار نگیرد و حمام نرود مگر در روز جمعه و نماز را از وقت اذان به تأخیر نیاندازد و بلکه بلافاصله بعد از اذان نماز بخواند، هیچ کدام از این‌ها اصلی در شریعت ندارد.

لذا زنی که در عده‌ی وفات شوهرش در مورد مکالمه‌ی با مردان مانند دیگر زنان است و همچنین در مورد نگاه کردن به مردان و نگاه کردن مردان به او مانند دیگر زنانی که در عده نیستند می‌باشند و باید چهره و آنچه سبب فتنه می‌شود را بپوشاند و برای او جایز است که مردان را خطاب قرار دهد اگرچه از غیر محارمش باشند در صورتی که فتنه‌ای وجود نداشته باشد و از جمله‌ی مکالمه‌ی با مردان جواب دادن تلفن و جواب دادن مردی که در خانه را می‌زند و مانند آن می‌باشد.

[۱] تخریج آن گذشت.

تعداد بازدید: 157

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: هل يلزم المرأة المعتدة المتوفى عنها زوجها أن تلتزم بلباس أسود، أم يجوز أي لون؟ نأمل توضيح ما يجب على المرأة المتوفى عنها زوجها من لباس وغيره.

فأجاب رحمه الله تعالى: المتوفى عنها زوجها يلزمها الإحداد مدة العدة، ومدة العدة محددة بالزمن ومحددة بالحال؛ فإن كانت المتوفى عنها زوجها حائلا ليس فيها حمل فعدتها أربعة أشهر وعشرة أيام منذ مات، سواء علمت بوفاته حين وفاته، أو لم تعلم إلا بعد ابتداء المدة من حين الموت. فلو قدر أنه مات، ولم تعلم بموته إلا بعد مضي شهرين، فإنه لم يبق عليها من العدة والإحداد إلا شهران وعشرة أيام، فالحائل عدتها محددة بزمن، وهو أربعة أشهر وعشرة أيام من موته.

وأما الحامل فعدتها إلى أن تضع الحمل، سواء طالت المدة أم قصرت، ربما تكون العدة ساعة أو ساعتين أو أقل، وربما تكون سنة، أو سنتين، أو أكثر؛ لقوله تعالى في الأولى: ﴿ وَٱلَّذِینَ یُتَوَفَّوۡنَ مِنكُمۡ وَیَذَرُونَ أَزۡوَ ٰ⁠جࣰا یَتَرَبَّصۡنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرۡبَعَةَ أَشۡهُرࣲ وَعَشۡرࣰا ﴾ [البقرة: ٢٣٤]. ولقوله تعالى في الثانية: ﴿ وَأُو۟لَـٰتُ ٱلۡأَحۡمَالِ أَجَلُهُنَّ أَن یَضَعۡنَ حَمۡلَهُنَّ ﴾ [الطلاق: ٤]. وقد ثبت في الصحيحين «أن سبيعة الأسلمية رضي الله عنها وضعت بعد موت زوجها بليال، فأَذِنَ لها الرسول صلى الله عليه وسلم أن تتزوج».

ففي عدة الموت يجب على المرأة أن تُحدَّ، والإحداد يتضمن أمورًا:

الأول: ألا تخرج من البيت إلا لحاجة.

الثاني: ألا تتجمل بالثياب، فلا تَلْبَس ثيابًا تعد ثياب زينة، ولها أن تَلْبَس ما شاءت مما سواها، فتلبس الأسود والأحمر والأخضر، وغير ذلك مما يجوز لبسه غير متقيدة باللون الأسود.

الثالث: ألا تتجمل بالحلي بجميع أنواعه، سواء أكان أسورة، أم قلائد، أم خروصا، أم خلاخيل، أم غير ذلك، فيجب عليها أن تزيل الحلي، فإن لم تتمكن من إزالته إلا بقصه وجب عليها قصه.

الرابع: ألا تتزيَّن بتجميل عين، أو خَدِّ، أو شفةٍ، فإنه لا يجوز لها أن تكتحل، ولا أن تتوَرَّسَ، ولا أن تضع مُحمر الشفاه.

الخامس: ألا تتطيب بأي نوع من أنواع الطيب، سواء أكان بخورًا، أم دهنا، إلا إذا طهرت من الحيض فلها أن تستعمل التطيب بالبخور في المحل الذي فيه الرائحة المنتنة.

وأما ما يذكره بعض العامة من كونها لا تكلم أحدا، ولا يشاهدها أحد، ولا تخرج إلى حوش البيت، ولا تخرج إلى السطح، ولا تقابل القمر، ولا تغتسل إلا يوم الجمعة، ولا تؤخر الصلاة عن وقت الأذان، بل تبادر بها من حين الأذان، كل هذه أشياء ليس لها أصل في الشريعة.

فالمرأة المحدة في مكالمة الرجال كغير المحدة، وكذلك في نظرها للرجال، ونظر الرجال إليها كغير المحدة، يجب عليها أن تستر الوجه وما يكون سببًا للفتنة، ويجوز لها أن تخاطب الرجل، ولو من غير محارمها، إذا لم يكن هناك فتنة كذلك أيضًا، ومن جملة مكالمة الرجال أن ترد على التليفون، وعلى باب البيت إذا قرع، وما أشبه ذلك.