(۵۴۲۶) سوال: آیا زنی که در عده‌ی وفات شوهرش به سر می‌برد باید لباس سیاه بپوشد یا جایز است که هر لباسی را بپوشد؟ لطفاً آن‌چیزهایی که برای زنی که شوهرش فوت کرده، از لباس و غیره واجب می‌باشد توضیح دهید.

جواب:

زنی که شوهرش فوت کرده باید در مدت عده إحداد کند و عده‌ی او محدود به زمان و حالت می‌باشد لذا اگر که حامله نیست پس عده‌ی او چهار ماه و ده روز است و تفاوتی نمی‌کند که در زمان مرگش با خبر بوده یا این که بعد از پایان این مدت از مرگش با خبر شده است لذا اگر فرض شود که بعد از گذشت دو ماه از مرگش شوهرش باخبر شود پس عده و إحداد او دو ماه و ده روز باقی مانده است اما این عده‌ی زنی است که حامله نیست که چهار ماه و ده روز می‌باشد.

اما زنی که حامله است عده‌ی او تا وضع حملش می‌باشد و تفاوتی هم نمی‌کند که آن زمان طول بکشد یا نه و چه بسا عده‌ی او یک ساعت یا دو ساعت یا کمتر و یا یک سال یا دو سال و بیشتر طول بکشد چون الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در مورد اولی (آنکه حامله نیست) می‌فرماید: {وَٱلَّذِینَ یُتَوَفَّوۡنَ مِنكُمۡ وَیَذَرُونَ أَزۡوَ ٰ⁠جࣰا یَتَرَبَّصۡنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرۡبَعَةَ أَشۡهُرࣲ وَعَشۡرࣰا} [سوره البقرة: ۲۳۴] : (و کسانی از شما که می‌میرند و همسرانی باقی می‌گذارند؛ باید چهار ماه و ده روز انتظار بکشند (وعده نگه دارند)): و در مورد دومی (آنکه حامله است) می‌فرماید: {وَأُو۟لَـٰتُ ٱلۡأَحۡمَالِ أَجَلُهُنَّ أَن یَضَعۡنَ حَمۡلَهُنَّ} [سوره الطلاق: ۴] : (و عدّۀ زنان بار دار این است که بار خود را بگذارند): و در صحیحین ثابت است که سُبَیْعة أسلمی رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا بعد از چند شب از مرگ شوهرش وضع حمل کرد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به او اجازه‌ی ازدواج دادند.[۱]

و در عده‌ی زنی که شوهرش فوت کرده است بر او واجب است که إحداد کند و إحداد متضمن چندین امور است:

اول: از خانه خارج نشود مگر برای حاجت و نیاز.

دوم: با لباس خود را زینت ندهد یعنی لباسی نپوشد که زینتی محسوب گردد ولی غیر از آن هر لباسی که خواست می‌تواند بپوشد لذا می‌تواند لباس سیاه یا سرخ یا سبز و دیگر لباس‌های که جایز است را می‌تواند بپوشد و مقید به لباس سیاه نیست.

سوم: از جمیع انواع زیورآلات بپرهیزد و تفاوتی نمی‌کند که دسبند یا گردبند یا گوشواره یا پابند و غیره باشد لذا بر او واجب است که زیور آلاتش را در آورد و اگر درآوردن آن مگر با تکه کردن آن ممکن نیست پس آن را تکه کند.

چهارم: چشم یا گونه یا لب را آرایش کند لذا برای او جایز نیست که سرمه بزند و گیاه ورس رنگ کند (نوعی آرایش کردن است) و لبانش را قرمز  کند.

پنجم:از هیچ نوع خوش‌بویی استفاده نکند و تفاوتی نمی‌کند که بخور بتشد یا روغن مگر بعد از این که از حیض پاک گشت می‌تواند از خوش‌بوکننده بخور در جایی که بوی بدی از آن مانده است استفاده کند.

و اما آنچه بعضی از مردم می‌گویند که با هیچ کس صحبت نکند و هیچ کس او را نبیند و به حیاط و خانه و پشت بام خانه نرود یا مقابل ماه قرار نگیرد و حمام نرود مگر در روز جمعه و نماز را از وقت اذان به تأخیر نیاندازد و بلکه بلافاصله بعد از اذان نماز بخواند، هیچ کدام از این‌ها اصلی در شریعت ندارد.

لذا زنی که در عده‌ی وفات شوهرش در مورد مکالمه‌ی با مردان مانند دیگر زنان است و همچنین در مورد نگاه کردن به مردان و نگاه کردن مردان به او مانند دیگر زنانی که در عده نیستند می‌باشند و باید چهره و آنچه سبب فتنه می‌شود را بپوشاند و برای او جایز است که مردان را خطاب قرار دهد اگرچه از غیر محارمش باشند در صورتی که فتنه‌ای وجود نداشته باشد و از جمله‌ی مکالمه‌ی با مردان جواب دادن تلفن و جواب دادن مردی که در خانه را می‌زند و مانند آن می‌باشد.

[۱] تخریج آن گذشت.