(۵۴۱۳) سوال: من با زنی ازدواج کرده‌ام و زندگی خوب و خوشی و آرامی داشتیم تا این که خانواده‌اش بین ما فساد و خصومت و مشکلات انداختند و برای تمام شدن تمام اختلاف‌ها و مشکلات تلاش کردم لذا هنگامی که خانوادهاش او را می‌بردند، من او را راضی می‌کردم و او را همراه خودم به خانه‌ام برمی‌گرداندم و اینگونه بود تا این که از کثرت مشکلات و اختلافات خسته شدم و او را یک طلاق دادم و به همین خاطر نزد خانواده‌اش رفت و یک سال آن‌جا ماند و هرکدام از ما دیگری را می‌خواهد و برای بازگرداندنش با خانواده‌اش مشورت کردم و با مبلغی از مال که تعیین کردند موافقت نمودند و من نیز موافقت کردم و آن مبلغ را نیز پرداخت کردم و او را بدون عقد جدید بازگرداندم، آیا چیزی بر من در این می‌باشد یا نه؟

جواب:

این زنی که طلاق دادی سپس یک سال نزد خانواده‌اش ماندن است اگرکه عده‌اش پایان یافته است باید با او عقد جدید ببندی ولی اگر عده‌اش تمام نشده است، رجوع به او بدون عقد کافی است.

شاید شنونده بگوید: چگونه یک سال بماند ولی عده‌اش تمام نشده باشد؟ لذا می‌گویم: بله ممکن است حامله باشد و وضع حمل نکرده باشد و ممکن است که به فرزندش شیر دهد که معمولا حیض نمی‌شود و زنانی که حیض می‌شوند باید برای اکمال عده سه حیض کامل را بگذرانند اما اگر که حیض او نیاید پس منتظر می‌ماند تا حیض او بیاید تا این فرزندش از شیر گرفته شود و حیض گردد و سه حیض را کامل کند.

اما آنچه مشهور شده است که عده‌ی طلاق مطلقا برای زن غیر حامله سه ماه است، مبنا بر اصلی صحیح نیست و سه ماه عده فقط برای زنانی است که حامله نیستند و به خاطر سن کم یا زیاد یا سبب دیگر حیض نمی‌گردند لذا عده‌ی سه ماه فقط برای کسانی است که حیض نمی‌گردند اما کسانی که حیض می‌شوند، عده‌ی آنها سه قروء (حیض) یا سه حیض است اگرچه مدت آن طولانی شود.

و بر همین مبنا اگر به خاطر مریضی یا شیردهی یا مانند آن حیض او قطع گردد پس منتظر می‌کاند تا این که آن سبب از بین برود و حیض گردد و اگر سبب مانع حیض از بین رفت ولی حیض برنگشت، اهل علم در مورد آن اختلاف دارند که آیا منتظر می‌ماند تا به سن یائسگی برسد یا عده‌ی او مانند عده‌ی یائسه است زمانی که سبب از بین برود.