(۵۳۸۵) سوال: تقریبا ۸ سال قبل با همسری که الان با او زندگی می‌کنم با فعل شیطان و خشم، ظهار کردم و به او گفتم: تو در همبستری کردن مانند مادرم بر من حرام هستی و نزد یکی از علمایی که ایمان در او آشکار است رفتم و قصه را برایش تعریف کردم و او گفت که بر من کفاره‌ی ظهار که در قرآن ذکر شده است واجب است و آن آزاد کردن برده یا دو ماه روزه گرفتن پشت‌سرهم یا غذا دادن به ۶۰ مسکین است و من آن وقت فقیر بودم و آن‌قدر نداشتم که بتوانم به ۶۰ مسکین غذا دهم و توانایی که آزاد کردن برده و روزه گرفتن دو ماه پشت سرهم روزه را نیز نداشتم و من آن مدت با همسرم همبستر شدم و ۵ فرزند دختر و پسر از او دارم با وجود این که من جوانی هستم که نماز می‌خوانم و روزه می‌گیرم و نسبتا تحصیل کرده هستم و در این روزها با ترس و بیم شدید زندگی می‌کنم و از خشم الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به سبب ظهارم بر خود می‌ترسم و به یاد دارم که بعد از دو روز از همبستری با همسرم ۶۰ عدد رغیف (نوعی نان) خریدم و بین همسایگان پخش کردم، چکار کنم که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از من راضی شود و من بخاطر کوتاهی کردن در حق الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در ناامیدی و پشیمانی زندگی می‌کنم و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌داند که چقدر من می‌ترسم و وحشت دارم و از شما می‌خواهم که مرا به عملی که مرا وجدانم را راحت سازد راهنمایی کنید؟

جواب:

این‌که قبل از دادن کفاره با همسرت همبستری نمودی، چیزی بر گردن تو نیست اگر که تنگ دست بودی بلکه اکثر اهل علم می‌گویند جایز است که مرد با همسرش همبستری کند وقتی که به خاطر عدم توانایی‌اش بر روزه گرفتن و وجود برده، غذا دادن بر او واجب شده زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرمود: {فَمَن لَّمۡ یَسۡتَطِعۡ فَإِطۡعَامُ سِتِّینَ مِسۡكِینࣰاۚ} [سوره المجادلة: ۴] : (و کسی‌که نتواند پس شصت مسکین را طعام دهد): و نفرمود قبل از آن‌که همبستری کنند لذا این دلالت می‌دهد که هر زمانی کفاره غذا دادن بود پس جایز است قبل از آن‌که آن را بدهد با همسرش همبستری کند و همچنین شما ذکر نمودی که فقیر هستی.

ولی مسئله‌ای که باقی می‌ماند: آیا ۶۰ رغیف (نوعی نان) که به همسایگان دادی، کفایت غذا دادن به ۶۰ مسکین را می‌کند؟ و آیا همسایگان در آن وقت مسکین بودند؟ این مسئله‌ای است که شایسته است از آن مطمئن شوی و اگر که آن در محل خود قرار گرفته است پس این ۶۰ رغیف کفایت ۶۰ نفر که مسکین بوده‌اند را نموده است و ذمه‌ی تو برئ شده است و اگر این‌گونه نبوده است پس به احتیاط نزدیک‌تر است که الان ۶۰ مسکین را غذا دهی.

سوال‌کننده: شیخ بزگوار در حالت تنگ دستی و عدم توانایی غذا دادن و روزه گرفتن و آزاد کردن برده آیا دینی در ذمه‌ی این شخص باقی می‌ماند تا این که بر یکی از این‌ها قادر گردد؟

جواب: اهل علم در این مسئله خلاف کرده‌اند که آیا کفاره با عدم توانایی ساقط می‌گردد یا نه؟ صحیح آن است که ساقط می‌گردد.

ولی من از ایم سوال سوال‌کننده فهمیدم که وقتی او ۶۰ رغیف را در خلال دو یا سه روز داده است که توان‌گر بوده و بر همین اساس کمی پیش گفتم که احتیاط این است که ذمه‌ی خود را الان از غذا دادن به ۶۰ مسکین برئ کند.