سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۵۰۹۲) حکم عقد ازدواج با اذن برادر کوچک در غیاب ولی اصلی

(۵۰۹۲) سوال: برادرانی دارم از لحاظ سنی از من کوچکتر هستند و خواهری دارم که به سن ازدواج رسیده است در حالی که بنده برای تجارت به خارج از کشور سفر کرده بودم خواستگاری برای خواهرم آمده و برادر کوچکترم با این خواستگاری موافقت کرده و عقد ازدواج را بسته اند، بدون اینکه از من اجازه بگیرند و یا اینکه با من مشورت کنند، آیا چنین ازدواجی صحیح است؟

جواب:

بله چنین ازدواجی صحیح است به شرطی که برادرت فردی عاقل،  بالغ و فهمیده باشد و بتواند خوب و بد را تشخیص دهد و خواهرت با این ازدواج موافق بوده و برادری داشته که از لحاظ پدر و مادری با شما مساوی بوده است. اما در صورتی که شما برادر تنی دختر باشید و برادری که او را به ازدواج در آورده برادر پدری باشد حق این مسوولیت با شما بوده و شما به عنوان سرپرست دختر به حساب می آیید، اما اگر برادرت، برادر تنی دختر باشد و شما برادر پدری دختر باشید حق با او است، اما در صورتی که این نسبت بین شما در یک سطح باشد و هردو نفرتان برادر تنی دختر باشید یا اینکه هر دو نفرتان برادر پدری این دختر باشید در این حالت یکی از شماها حق سرپرستی این دختر را دارید و می توانید او را به ازدواج در آورید و این عقد صحیح است در حالی که بالغ، عاقل و فهمیده باشد و دختر هم موافق باشد.

آیا برادر بزرگتر این اجازه را ندارد؟

شیخ رَحِمَهُ‌الله  در پاسخ می گوید: بله اولویت با برادر بزرگتر نیست، اما از باب ادب و احترام بهتر این است که با او مشورت شود، زیرا غالبا برادر بزرگتر فهمیده تر و داناتر به امور و احوال مردم است در غیر این صورت برادر کوچکتر بهتر از او است.

اگر برادر کوچکتر این صلاحیت را نداشته باشد که بتواند همسری با ایمان برای خواهرش پیدا کند؟

شیخ در پاسخ می گوید این قضیه بر می­گردد به اینکه این فرد عادل نیست پس در این صورت اجازه ی سرپرستی ندارد و تشخیص دادن اینکه آیا برادرش عدالت دارد و یا ندارد از طریق دادگاه مشخص می­گردد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: لي أخوة ذكور أصغر مني سنا، ولي أختُ في سن الزواج، وفي حالة غيابي عن البلد لطلب الرزق تقدم خاطب لأختي، فوافقه أخي الأصغر مني، وعقد له عليها بدون إذني، أو أخذ مشورتي، فهل يجوز له ذلك؟

فأجاب رحمه الله تعالى : نعم يجوز له ذلك إذا كان بالغا عاقلا رشيدا، يعرف الكفء من غيره، ووافقت أختك على ذلك، ما دام أخا لها مساويًا لك؛ لكونه شقيقا، وأنت شقيق أو لأب، وأنت لأب.

أما إذا كنت أنت الشقيق، وهو الذي لأب، فإن الحق لك دونه، فأنت الولي شرعًا. وأما إذا كان هو الشقيق، وأنت الذي لأب، فالحق له دونك. لكن إذا تساويتها، كلكما شقيق لهذه البنت، أو كلكما أخ لأب لهذه البنت، فإن أي واحد منكما يتولى زواجها، فعقده صحيح إذا كان بالغا عاقلا رشيدا، ورضيت به المرأة، ولا حرج عليه في ذلك أيضًا.

ليس الحق للأكبر في السِّنِّ؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم ليس له أولوية، لكنه من باب المروءة ينبغي أن يشاور؛ لأنه في الغالب يكون أعرف وأدرى بالناس، وبأحوال الناس في الغالب، وإلا فقد يكون الأصغر خيرا منه.

ولكن إذا عرف أو اشتهر أن هذا الأخ الأصغر أنه سيئ التصرف، قد لا يختار لها زوجا صالحا؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: هذا يرجع إلى كَوْنِه فاقد العدالة، فإذا كان فاقد العدالة، وكان ظاهرًا أنه ليس بعدل، فإنه لا يصح أن يكون وليا، وحينئذ يجب أن ينظر في هذا من قبل المحكمة.

مطالب مرتبط:

(۵۰۸۸) حکم نکاح زن بدون اجازه سرپرست

زن اجازه ندارد خودش و دیگری را به ازدواج در­آورد، فرقی ندارد که این زن دوشیزه و یا ازدواج کرده باشد...

ادامه مطلب …

(۵۰۹۰) آیا برادر مادری اجازه دارد برای دختری که خواستگار دارد او را به ازدواج در آورد؟

کسی که مسوولیت سرپرستی دختر را برعهده دارد، اولیای امور این دختر هستند و برادران مادری­اش این اجازه را ندارند مگر اینکه یکی از این اولیاء به آنان وکالت دهد...

ادامه مطلب …

(۵۰۸۵) حکم نکاح بدون اذن ولی

چنین ازدواجی صحیح نمی باشد...

ادامه مطلب …

(۵۱۰۶) حکم پدرانی که مانع ازدواج دخترانشان می‌شوند

بر این فرد واجب است اگر فردی دین دار به خواستگاری دخترش می­آید، او را به ازدواج درآورد و جایز نیست که او را از ازدواج محروم کند، و اگر مرتکب چنین کاری شود، فاسق شمرده می­شود...

ادامه مطلب …

(۵۰۹۹) حکم مخالفت والدین با ازدواج دختر به‌دلیل سن یا ناتوانی در تحمل زندگی زناشویی

اگر از لحاظ سنی کم سن و سال هستند سخنشان درست است.....

ادامه مطلب …

(۵۰۹۷) تعیین اولویت در ولایت ازدواج میان برادر تنی و برادر ناتنی

سرپرست شرعی او برادر تنی اش است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه