دوشنبه 27 رمضان 1447
۲۴ اسفند ۱۴۰۴
16 مارس 2026

(۴۹۰۱) حکم ارث برای فردی با ظاهر مردانه و رفتارهای زنانه

(۴۹۰۱) سوال: پسری ١٩ سال سن و صفات جسمی مردانه دارد.اما در اخلاق و سلوک و سخن گفتن و لباس پوشیدن کاملا زنانه رفتار می‌کند. حتی نشستن و اختلاط کردن با زنان را به نشستن و اختلاط کردن با مردان ترجیح می‌دهد و اساسا کاملا شبیه زنان است. آیا باید مانند مردان به او ارثیه برسد یا زنان؟ لطفا به ما پاسخ بدهید خداوند به شما اجر عنایت بفرماید.

جواب:

اگر مرد یا زن بودن در ارثیه تفاوتی ایجاد نکند، در این امر اشکالی وجود ندارد. مثلا اگر برادر مادری فرد متوفی باشد، در این حال زن یا مرد بودن تفاوتی ندارد زیرا مرد و زن در این حالت ارث یکسانی می‌بردند چنان که خداوند تعالی می‌فرماید: { وَإِن كَانَ رَجُلٌۭ يُورَثُ كَلَـٰلَةً أَوِ ٱمْرَأَةٌۭ وَلَهُۥٓ أَخٌ أَوْ أُخْتٌۭ فَلِكُلِّ وَٰحِدٍۢ مِّنْهُمَا ٱلسُّدُسُ ۚ فَإِن كَانُوٓا۟ أَكْثَرَ مِن ذَٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَآءُ فِى ٱلثُّلُثِ ۚ }{ و اگر مرد یا زنی که از او ارث می‌برند کلاله (= بی فرزند و بی پدر) باشد، و برای او برادر یا خواهر (مادری) باشد؛ پس برای هر یک از آن دو یک ششم است، و اگر آن‌ها بیش از این باشند؛ در یک سوم شریکند، }(نساء ١٢)

اما اگر ارثیه به گونه‌ای بود که تقسیم آن به مرد یا زن بودن ارتباط پیدا می‌کرد، در این حالت اگر تنها اندامهای مردانه داشت – همانطور که از سوال پیدا است – باید مانند مردان ارثیه به او برسد حتی اگر اخلاقش شبیه به زنان باشد و بر این مرد واجب است که مانند مردان رفتار کند و جایز نیست که لباس زنان را بپوشد و جواهرت و تزئینات مخصوص به زنان را به تن خویش آویزان کند. زیرا موضع ما در این امور این است که طبق نشانه‌های جنسی قضاوت کنیم.

بنابراین حکم این شخص حکم مردان است و حکم او در زمره احکام افراد دوجنسه قرار نمی‌گیرد، زیرا افراد دوجنسه، اندام جنسی هر دو جنس را دارند و احکام اینگونه افراد نیز نزد علما تشریح شده است که در اینجا مجال توضیح آن نیست.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: شاب يبلغ من العمر تسعة عشر عاما، ويحمل الصفات الخلقية للذَّكَر، ولكن في تصرفاته وحديثه وملابسه، يتشبه بالنساء، إلى جانب نفوره من الجلوس مع الرجال، وحُبه للحديث والجلوس مع النساء، وكأنه أنثى مثلهن، فهل يرث بصفته رجلا، أم أنثى أفتونا مأجورين؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: إذا كان هذا الشخص ممن لا يختلف إرثه بالذكورة والأنوثة، فلا إشكال في أمره، مثل أن يكون أخا للميت مِن أُمه، فإن الإخوة من الأم لا يُفَرّق بين ذكورهم وإناثهم في الإرث، إذ إن الذكر والأنثى سواء، لقوله تعالى -: ﴿ وَإِن كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلَلَةٌ أَوِ امْرَأَةٌ وَلَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ فَإِن كَانُوا أَكْثَرَ مِن ذَلِكَ فَهُمْ شُرَكَاءُ فِي الثلث ﴾ [النساء: ١٢].

أما إذا كان هذا الشخص ممن يختلف إرثه بالذكورة والأنوثة، كالإخوة الأشقاء، أو لأب، فإنه إذا لم يكن فيه إلا علامات الذكورة الخلقية كما هو ظاهر من السؤال فإنه يرث ميراث ذكر، وإن كان في أخلاقه يميل إلى النساء، وكذلك في تصرفاته، ويُلزم هذا الرجل بأن يتحلى بأخلاق الرجال، فلا يجوز له أن يلبس لباس النساء، كالذهب، أو الثياب الخاصة بهن، وما أشبه ذلك، لأن موقفنا من مثل هذه الأمور أن نحكم بما يظهر لنا من العلامات الحسية.

وعلى هذا فيكون هذا الشخص حُكمه حكم الرجال، وليس هذا من باب الخنثى المشكل، فإن الخنثى المشكل تكون علاماته الظاهرة الحسية علامة للجنسين، مثل أن يكون له فرج أنثى، وذكر رجل، وأحكامه عند أهل العلم معروفة، وليس هذا موضع بسطها.

مطالب مرتبط:

(۴۹۱۱) نحوه تقسیم ارث در صورت فوت شخصی با بازماندگان: پدر، مادر و دو دختر

به دختران دو سوم، به پدر یک ششم و به مادر یک ششم کل ارثیه سهم خواهد رسید....

ادامه مطلب …

(۴۸۸۲) تقسیم ارثیه بر اساس سهمیه پسر و دختر و نحوه توزیع صحیح درآمد ماترک

ماترک بر طبق آیات قرآن و اجماع علما به این شیوه تقسیم می‌گردد که سهم هر پسر باید دو برابر سهم هر دختر باشد، ...

ادامه مطلب …

(۴۸۹۳) بسیاری از مردم سهم زنان را از ارثیه به ایشان نمی‌دهند. آیا توصیه‌ای به این افراد دارید؟

بر هیچکس حلال نیست که از پرداخت سهم زنان به آنها امتناع کند و هر کس مرتکب این کار شود، ظالم دشمن خویی است که از حدود الهی تجاوز کرده است....

ادامه مطلب …

(۴۹۱۹) حکم ارث بردن برادرزاده‌ها پس از فوت فرد بدون پسر

ممکن است برادرزاده‌هایت قبل از تو فوت کنند و تو از آنها ارث ببری، زیرا تو عموی آنها هستی. اما اگر تو قبل از آنها بمیری، دخترانت تنها آنچه شرع برای ایشان مقدر کرده یعنی دو سوم مال را اخذ خواهند کرد و بقیه آن به اقوام پدری خواهد رسید،...

ادامه مطلب …

(۴۹۲۰) تقسیم ارثیه زن متوفی با حضور همسر، مادر و خواهران

ماترک این زن باید به شش قسمت تقسیم گردد: یک سوم یعنی سه سهم به شوهر، یک ششم یعنی یک سهم به مادر، نصف یعنی سه سهم به خواهر تنی و به خواهران پدر یک ششم که دو سوم را تکمیل کند یعنی یک سهم، و تا هشت قسمت می‌رسد....

ادامه مطلب …

(۴۹۰۹) حکم محرومیت دختران از ارث

ازدواج باعث ساقط شدن حق الارث دختر نخواهد شد و سهم الارث دختر چه ازدواج کرده باشد چه نکرده باشد باید به او پرداخت شود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه