(۴۸۸۳) حکم شرعی حفظ یا فروش مزرعه در صورت اختلاف وراث

(۴۸۸۳) سوال: مردی فوت کرد و مزرعه‌ای از او به جای ماند. این فرد چند پسر و دختر دارد. پسر بزرگ مزرعه را در اختیار گرفته و در آن کار می‌کند. او هیچ شغل دیگری ندارد و تعلق و وابستگی زیادی به این مزرعه دارد. برادران و خواهرانش از او خواسته‌اند که این مزرعه را فروخته و پول آن را بین دختران و پسران تقسیم نماید، اما او این امر را رد کرده از فروش زمین امتناع می‌کند. البته لازم به ذکر است که او از محصولات این زمین شامل خرما و انگور و … به برادران و خواهرانش نیزسهمی اعطا می‌کند. لطفا به ما بفرمایید حکم این مساله چیست و نصیحت شما به ما چیست خداوند به شما اجر عنایت بفرماید.

جواب:

این برادر جایز نیست که سایر برادران و خواهرانش را به بهانه اینکه به کشاورزی علاقه دارد، از حق خود از ارث محروم کند و اگر هم می‌خواهد کشاورزی کند، باید به آنها سهمی متناسب از محصول این مزرعه را اعطا نماید، یا اینکه اگر از لحاظ مالی فقیر است زمین را با نرخی که همگی بر آن توافق داشته باشند از آنها بخرد و جایز نیست که آنها را از دستیابی به حقشان باز بدارد و به ناحق زمینی که حق آنان نیز است را متصرف شود زیرا با این کار مرتکب تصرف مال غیر و غصب شده و غاصب لقب می‌گیرد. این در مورد برادری که روی زمین کار می‌کند. اما در مورد سایر برادران و خواهران نصیحت من به ایشان این است که اگر به این پول احتیاج ندارند، صله ارحام و احسان حکم می‌کند که اجازه دهند برادرشان روی این زمین بماند و روی آن کار کند و مثلا می‌توانند در محصول با او شریک شوند و یا اینکه این برادر آبیاری و زراعت بستان را بر عهده بگیرد. چه بسا ممکن است در این حالت حتی سهمشان بیشتر از سهم اصلی باشد و خداوند متعال در این باره فرموده است که: «أنا ثالث الشريكين ما لم يخن أحدهما الآخر فإذا خانه خرجت من بينهما»«من سومین شریک دو نفر شریکی هستم که هیچکدام از آنها به دیگری خیانت نکند، اما اگر یکی از آنها خیانت کرد، از این (شراکت) خارج می‌شوم »

تعداد بازدید: 71

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: توفي شخص، وترك لديه مزرعة، وعنده أبناء وبنات وأخذ الابن الأكبر المزرعة يعمل بها، فهو ليس لديه عمل، وهو يقتات من هذه المزرعة، ومتعلق بها جدا، وقد نصحه الإخوة ببيعها، وتوزيع التركة على الأبناء والبنات، لكنه رفض البيع، مع أنه يعطي منتوجات المزرعة من تمور وعنب وغيرها إليهم، فما الحكم في ذلك، وما نصيحتكم في ذلك مأجورين؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: لا يَحِلُّ لهذا الأخ أن يمنع بقية إخوانه من إرثهم بحجة أنه يهوى أن يكون فلاحًا، وإذا كان يريد أن يكون فلاحًا، فليقوم هذه الفلاحة بما تساويه، وليُعطِ كل وارث نصيبه إذا كان يملك أن يعطيهم ذلك، أما إذا كان فقيرا، فإنه يلزمه أن يوافق الورثة في طلب بيعها، وأخذ كل واحد نصيبه، ولا يَحِلُّ له أن يمنعهم، لأن هذا استيلاء على مال غيره بغير حق، وهو في هذه الحال بمنزلة الغاصب، هذا بالنسبة للأخ الذي استولى على هذا البستان، أما بالنسبة للإخوان، فإني أشير عليهم إذا لم يكونوا في حاجة إلى هذا البستان أن يُبقوا أخاهم فيه لما في ذلك من صلة الرحم، والإحسان إليه، ويكون لهم نصيب من ثمره زائد على ما يستحقونه بسهمهم الأصلي، فيكون أخوهم شريكا لهم، وفي نفس الوقت ساقيا، أو مزارعا، وقد قال الله -عز وجل-: «أَنَا ثَالِثُ الشَّرِيكَيْنِ مَا لَمْ يَكُنْ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ، فَإِذَا خَانَهُ خَرَجْتُ مِنْ بينهما».