یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۴۸۶۵) حکم شرعی وصیت شفاهی و اعتبار آن در صورت فوت فرد

(۴۸۶۵) سوال: مردی فوت کرد و به دلیل بی سوادی وصیتی از خود بر جای نگذاشت. اما همیشه به صورت شفاهی وصیت‌هایش را به فرزندانش و همسرش می‌گفت و اموالش را بین آنها تقسیم می‌کرد. آیا این وصیت با شهادت فرزندانش قابل قبول است یا باید وصیتش را در روز وفاتش یا در حین مرگش ادا می‌کرده؟

جواب:

اولا باید بدانیم که وصیت کردن برای هیچکدام از ورثه جایز نیست مگر اینکه به همه حقشان را اعطا کرده باشد. اگر چنین وصیتی که در این سوال آمده اتفاق افتاد یعنی وصیت شفاهی بود و در هیچ جا نوشته نشده بود و کسی بر آن شاهد نبود، اما خود ورثه آن را قبول داشته و به صحت آن اقرار دارند، پس باید ورثه این وصیت را اجرا نمایند زیرا خود به صحت آن اقرار کرده‌اند و کسی که به امری اقرار کرده در صورت اهلیت، بر آن قرار مواخذه خواهد شد و علی هذا هر کدام از ورثه که از این وصیت آگاه است باید آن را اجرا کند، مگر اینکه وصیت از ثلث فراتر رود که در این صورت مازاد ثلث در اختیار ورثه قرار می‌گیرد و به اختیار خود می‌توانند آن را اجرا یا ملغی کند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: توفي رجل دون أن يكتب وصيته، نظرا لأنه كان أُميا لا يعرف القراءة، أو الكتابة، ولكنه دائما يوصي شفويا لأولاده وزوجته بما يملك في فترة حياته، ويقسم ذلك بينهم، فهل تقبل هذه الوصية بشهادة الأبناء، أم أنه كان يجب عليه أن يُملي وصيته في يوم وفاته، أو أثناء موته، أفيدونا أفادكم الله؟

فأجاب رحمه الله تعالى: أولا يجب أن نعلم أن الوصية لا تصح لأحد من الورثة إلا أن يوصي لكل وارث بمقدار حقه، فهذا من باب التأكيد، وليس وصية مستقلة، فإذا وقعت مثل هذه الوصية التي ذكرت في السؤال، وأوصى شفويا بدون أن يكتب، وبدون أن يُشهد عليها، واعترف الورثة بها بعد موته، فإنهم ينفذونها، لأنهم يقرُّون على أنفسهم، والمقِرُّ على نفسه مؤاخذ بإقراره إذا كان أهلا للإقرار، وعلى هذا ، فمَن عَلِم منهم أي من الورثة بالوصية، فإنه ينفذها، إلا إذا زادت على الثلث فإن ما زاد على الثلث يرجع إلى اختيار الورثة، فإن شاءوا نفذوه، وإن شاءوا منعوه.

مطالب مرتبط:

(۴۸۵۱) چرا وصیت کردن برای بیش از ثلث مال ناجایز است؟

دلیل ناجایز شمردن این امر این است که ورثه در ارثیه ذی حق هستند و اگر به صاحب مال اجازه داده شود بیش از این مقدار را وصیت نماید، تضییع حقوق ایجاد می‌گردد...

ادامه مطلب …

(۴۸۵۲) آیا وصیت به نصف دارایی برای امور خیریه با وجود ورثه جایز است؟

وصیت بیش از یک سوم اموال بر انسان حرام است، اما اگر کسی از روی جهل یا سهل انگاری بیش از یک سوم مالش را وصیت کرد، پس از مرگش ورثه می‌توانند به اختیار خود قسمت اضافی آن را یا بپذیرند و یا نپذیرند....

ادامه مطلب …

(۴۸۵۳) حکم سهم‌بری از خانه پدری به‌عنوان پاداش خدمت

وصیت پدرت برای تو کاملا ظالمانه بوده است و اجرای آن جایز نیست، مگر اینکه دیگر وراث بر انجام آن رضایت دهند و چون گفتید یک بار رضایت داده‌اند دیگر حق ندارند نظر خود را عوض کنند...

ادامه مطلب …

(۴۸۶۸) حکم اختصاص دادن تمام دارایی پدر به یک فرزند در زمان حیات

بر این پدر حلال نیست که ماترک خود را به نام فرزند بزرگش انتقال دهد و در واقع هیچ چیز دیگری را نباید بدون برادران دیگر به این برادر بزرگ ببخشد. ...

ادامه مطلب …

(۴۸۶۰) آیا آوردن خاک، سنگ یا آب از اماکن مقدس برای دیگران لازم است؟

این درخواست‌هایی که از تو شده ابدا لازم الاجرا نیستند و باید درخواست آنها را رد کنی و بهتر است به جای این امور، در مشاعر برای آنها دعا کنی که این برای دنیا و آخرتشان بهتر است و اولی‌تر و مفیدتر است....

ادامه مطلب …

(۴۸۶۴) حکم شرعی اجرای وصیت پیش از مرگ و انتقال زکات به شهر دیگر

اگر انسان ثلث مالش را در زمان حیاتش تقسیم کند دیگر نام این کار وصیت نخواهد بود بلکه هدیه و بخشش است و انسان تا زمانی که زنده و سالم است می‌تواند هرچقدر که می‌خواهد را از مال خود به دیگران ببخشد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه