پنج‌شنبه 17 شعبان 1447
۱۶ بهمن ۱۴۰۴
5 فوریه 2026

(۴۷۹۴) حکم برداشت محصول زمین وقفی به نفع شخصی

(۴۷۹۴) سوال: پدرم زمینی دارد که به آن السبیل می­گویند و برای مسجد وقف شده است. کارهای این زمین را پدرم انجام می­دهد و نصف آن (محصول) را در ازای این کارها برای خود برمی­دارد و نصف دیگر را به مسجد اختصاص می­دهد که این امر پس از مشخص کردن قیمت انجام می­گیرد. در واقع پول تنها در قالب یک رسید نزد او باقی می­ماند و چیزی از آن برای مسجد مصرف نمی­شود! آیا این کار جایز است؟ آیا باید تمام این زمین را برای مسجد اختصاص دهد. آیا پدرم به دلیل اینکه هیچ مبلغی را برای مسجد خرج نمی­کند مرتکب گناه شده است؟ آیا او ملزم به این کار است؟

جواب:

بدون شک پدربزرگت که این زمین را وقف کرده است، یکی از بچه­هایش یا کس دیگر را ناظر آن قرار داده است. اگر پدرت ناظر آن است، پس باید تمام تلاش خود را برای توسعه و پیشرفت آن و بهبود محصول آن انجام دهد. اگر به او حقوقی داده نمی­شود باید حق خود را از این محصول برداشت کند. زیرا لازم نیست کار بدون مزد انجام دهد و باید طبق عرف و عادت مزد خود را بردارد. اما آنچه از محصول بدست می­آید را باید صرف مصالح مسجد کند و اگر مقدار بیشتری حاصل شد می­تواند آن را صرف مسجد دیگری کند تا ثواب وقف کننده بیشتر شود. در هر حال نباید این زمین پرثمر بایر بماند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: توجد عند والدي أرض يقال لها السبيل، وهي وقف على مسجد، ووالدي يقوم بواجب هذه الأرض، ويأخذ النصف مقابل القيام بها والنصف الآخر للمسجد يسجله عنده بعد تحديد القيمة، ويظل المبلغ عنده رصيدا دون أن يعمل به شيئًا لصالح المسجد، فهل يجوز ذلك، أم يجب ترك هذا السبيل للمسجد بالكامل، وهل على والدي شيء لعدم قيامه بأي عمل لصالح المسجد من المبلغ الموجود عنده، وهل هو ملزم بذلك؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لا شك أن جدك الذي أوقف هذا السبيل قد جعل له ناظرا عليه من الذرية، أو من غيرهم، وإذا كان والدك هو الناظر عليه، فإنه عليه أن يفعل ما هو أحسن لهذا الوقف من تنميته، أو تنمية مُغَلِّه، وله أن يأخذ إذا لم يتبرع بقدر ،عمله، لأنه لا يلزم أن يعمل بشيء بدون أجرة فله أن يأخذ ما يأخذه غيره بحسب العادة، وحسب العُرف، وأما ما يحصل من المغل، فالواجب عليه أن يصرفه في مصالح هذا المسجد، ولا يعطله، فإن كان المغل أكثر مما يحتاجه المسجد، وكان المُغَلَّ يتوفر كل سَنَة، فإنه يُصرف الفاضل عن حاجة المسجد إلى مسجد آخر ليكثر بذلك أجر الموقف، ولا يعطل هذا المغل.

مطالب مرتبط:

(۴۷۹۷) حکم شرعی تغییر اجرای وصیت با رضایت ورثه

بله اگر ورثه با عمل به این وصیت موافق هستند، مانعی ندارد...

ادامه مطلب …

(۴۷۸۰) حکم ساخت مسجد جدید در نزدیکی مسجدی که از پیش بنا شده است

اگر مسجدی که برای این اشخاص بنا نهاده­ای اکنون از آنها بسیار دور است و از تو می­خواهند که آن را به مکانی نزدیکتر منتقل کنی و کسی به مسجد اولی نیاز ندارد، پس انتقال مسجد به جایی که برای ایشان نزدیکتر باشد اشکالی ندارد..

ادامه مطلب …

(۴۷۷۰) آیا مخالفت ورثه می‌تواند مانع اجرای وصیت به وقف شود؟

اگر آن خانم این آقا را برای خرید و وقف آن دو مکان وکیل خود قرار داده بوده و تنها برای مشاهده به آنجا رفته، در این حالت وقف باید انجام بگیرد و هیجکس حق ندارد با آن مخالفت کند. زیرا به واسطه وکیل، این عمل قطعی شده ...

ادامه مطلب …

(۴۷۷۴) حکم دریافت زمین به شرط قرائت روزانه قرآن

اگر صاحب زمین، این ملک را به عنوان اجرت برای این شخص و به ازای قرآنی که برای او می­خواند به وی داده که جایز نیست. زیرا قرائت از اعمال تقربی است..

ادامه مطلب …

(۴۷۹۱) حکم نگهداری قرآن وقفی مسجد

باید دانست که موقوفاتی که در مسجد هستند را ابدا نباید از مسجد خارج کرد، حتی اگر برای استفاده باشد. پس خارج کردن قرآن یا هر کتاب دیگر یا حتی هر وسیله برقی یا ... از مسجد برای استفاده در خانه حلال نیست....

ادامه مطلب …

(۴۷۶۹) ساخت مسجد به نیت پدر فوت‌شده، آیا صدقه جاریه محسوب می‌شود

بله برای او صدقه جاریه محسوب خواهد شد. اما او کسی نیست که آن را بنا کرده است، بلکه تو بنا کرده­ای. پس تا در این مسجد نماز خوانده شود و از آن به خلق سود و منفعتی برسد، اجرش به پدرت خواهد رسید...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه