پنج‌شنبه 17 شعبان 1447
۱۵ بهمن ۱۴۰۴
5 فوریه 2026

(۴۷۷۶) آیا وقف کتاب جایز است؟

(۴۷۷۶) سوال: آیا وقف کتاب جایز است؟ مثلا یک یا دو کتاب سودمند را در راه خدا وقف نمود؟

جواب:

بله جایز است و طلب علم خود نوعی جهاد است. همان طور که اسب و شتر را برای جهاد در راه خدا وقف می­کنیم، همانگونه می­توانیم کتاب­های دینی را  برای طلاب وقف کنیم و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم خالد بن ولید رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ را از پرداخت زکات معاف کرده بود زیرا سپر و تجهیزاتش را برای جهاد در راه خدا وقف کرده بود. پس انسان می­تواند کتابی سودمند را در راه خدا وقف کند و آن را به طلاب علم یا شخصی خاص از طلبه که مد نظر دارد بدهد. مثلا بگوید این کتاب  وقف به فلان و اگر فلانی مرد، وقف به بهمان. یا بگوید: این کتاب وقف به فلان و اگر مرد، وقف به کتابخانه بهمان. اما اگر برای بعد از مرگ آن شخص امری پیش بینی نکند، به آن وقف پایانپذیر می­گویند و پس از آن که شخص موقوف علیه فوت کرد، صحیح این است که آن موقوفه برای مصالح عامه مسلمین مصرف شود و در کتابخانه­ای قرار داده شود تا مسلمانان از آن سود ببرند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يمكن أن نجري وقفا بكتاب، أو كتابين نافعين؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: نعم يجوز هذا، وطلب العلم نوع من الجهاد، وكما أننا نوقف الخيل والإبل على الجهاد في سبيل الله، فكذلك نوقف الكتب الدينية على طلبة العلم قال النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- في خالد بن الوليد رضي الله عنه لما قيل: إنه منع الزكاة. قَالَ: «وَأَمَّا خَالِدٌ: فَإِنَّكُمْ تَظْلِمُونَ خَالِدًا، قَدِ احْتَبَسَ أَدْرَاعَهُ وَأَعْتُدَهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ». يعني وقفها، فيجوز أن يوقف الإنسان الكتب النافعة على طلاب العلم، سواء على سبيل العموم، أو على شخص مُعَيَّن من طلبة العلم فيقول هذا الكتاب وقف على فلان، فإن مات فعلى فلان. أو يقول على فلان فإن مات ففي المكتبة الفلانية. وإذا لم يقل: إن مات فعلى كذا فهذا يسمى وقفًا منقطع الانتهاء، فإذا مات الرجل الموقوف عليه، فالصحيح أنه يُصرف في المصالح العامة للمسلمين، يجعل في مكتبة يرتادها المسلمون، وينتفعون بها.

مطالب مرتبط:

(۴۷۹۵) حکم شرعی خرید مصالح مسجد مخروبه توسط افراد محلی

اگر مسجد را برای این تخریب کرده­اند که دوباره و به شکلی بهتر آن را بنا کنند، فروش این مصالح اشکالی نداشته و هیچ مشکلی متوجه تو نیست و هر کس می­خواهد می­تواند این مصالح را خریداری کند...

ادامه مطلب …

(۴۷۸۶) وظیفه شرعی وارث در قبال زمین و دام‌های وقفی پدر پس از فوت

در مورد دام­هایی که تلف شده­اند لازم نیست کاری انجام دهی. مگر اینکه به علت سهل انگاری یا ندانم کاری تو تلف شده باشند که در این صورت مسئولیت آنها متوجه تو است. ....

ادامه مطلب …

(۴۷۸۴) حکم استفاده شخصی از زمینی که وقف شده است

هر کس که کاربری آن را تغییر دهد گناه متوجه او خواهد بود. ..

ادامه مطلب …

(۴۷۸۹) حکم وقف جحوف در صورت رفع فقر و تمکن مالی نوه‌ها

شروط واقف را تنها باید وقتی بدان عمل نکرد که در آن معصیتی نهفته باشد که در این حالت نه تنها تغییر کارکرد وقف اشکالی ندارد، بلکه واجب نیز است...

ادامه مطلب …

(۴۷۹۳) حکم شرعی خارج کردن وسایل مستهلک از مسجد

اگر آنها را با نمونه­ی بهترجایگزین کنید این کار جایز است. ...

ادامه مطلب …

(۴۷۸۱) اولویت وقف زمین برای عبور عمومی یا فروش آن برای امور خیریه؟

از نظر من باید این امر به قاضی آن شهر ارجاع داده شود تا سند زمین را مورد بررسی قرار دهد و ببیند صاحب آن زمین را چگونه وقف کرده است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه