(۴۲۵۵) سوال: حکمت از بوسیدن حجر الاسود چیست؟ لطفا پاسخ دهید، متشکرم.

جواب:

حکمت از بوسیدن حجر الاسود را امیر مؤمنان عمر بن خطاب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ بیان نمودند آن جایی که گفت: «إني لأعلم أنك حجر لا تضر و لا تنفع، و لولا أني رأيت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم يقبلك ما قبلتك»[۱]: (می­دانم که تو سنگی بیش نیستی که نه سود و نه زیان می­رسانی و اگر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را نمی­دیدم که تو را نمی­بوسید تو را نمی­بوسیدم) لذا حکمت عبادت نمودن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با تبعیت از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در بوسیدن این سنگ است و گر نه این سنگی مانند دیگر سنگ­ها است که همان­طور که امیر مؤمنان گفت سود و زیانی نمی­رساند لذا این حکمت آن است و خالی از ذکر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیست زیرا مشروع است که انسان در هنگام بوسیدن تکبیر بگوید لذا بین عبادت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با تکبیر و تعظیم و عبادت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با بوسیدن این سنگ برای تبعیت از رسول الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ جمع می­بندد.

با این دانسته می­شود که  آن چه برخی از مردم انجام می­دهند و حجر الاسود را با دست خود لمس می­کنند سپس دست خود را به قصد تبرک به صورت و سینه­ی خود می­کشند اشتباه ونادرست است و هدف از لمس حجر الاسود یا بوسیدن آن تبرک به آن نیست بلکه مقصود عبادت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با تبعیت از شریعت محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است به همین صورت در لمس رکن یمانی گفته می­شود مقصود از آن عبادت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با تبعیت از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هنگامی که آن را لمس کرد است به همین دلیل لمس کردن بقیه­ی ارکان جایز نیست کعبه الان دارای چهار رکن است: حجرالاسود، رکن یمانی، رکن غربی و رکن شمالی در حجرالاسود مستحب است لمس شده و بوسیده شود اگر ممکن نبود با اشاره و در رکن یمانی بوسیدن سنت نیست بلکه لمس کردن سنت است اگر لمس کردن ممکن نبود اشاره­ نمی­کند.

در رکن غربی و شمالی لمس کردن، بوسیدن و اشاره سنت نیست و ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا امیر مؤمنان معاویة بن ابی سفیان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا را دید در حالی که طواف می­کرد و رکن­های چهارگانه را لمس می­کرد لذا بر او انکار کرد معاویه صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به او گفت: چیزی از کعبه ترک نمی_­شود یعنی تمام کعبه تعظیم می­شود ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا به او گفت: {لَّقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}[احزاب: ۲۱](یقیناً برای شما در زندگی رسول الله سرمشق نیکویی است) و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را دیدم که در حالی که دو رکن یمانی را لمس می­کرد[۲] يعنی حجرالاسود و رکن یمانی لذا معاویه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ متوقف شد و فقط دو رکن یمانی را به تبعیت از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم   لمس می­کرد و این بر هر کسی واجب است چه کوچک و چه بزرگ باشد همه­ی مردم در مقابل شریعت کوچک هستند و در این قضیه فضیلتی برای ابن عباس و معاویه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم است.

از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ خواستاریم که مردم و مسئولان ما را به خیر، ثابت قدمی و همکاری در نیکی و تقوا توفیق دهد.   

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] بخاري: كتاب الحج، باب من لم يستلم إلا الركنين اليمانيين، شماره­ى (۱۶۰۸).