(۴۲۵۱) سوال: فرق بین طواف قدوم، طواف افاضه و طواف وداع چیست؟

جواب:

فرق بین آن­ها این است که طواف قدوم در صورتی که حج افراد و قران باشد سنت است و واجب نیست یعنی در صورتی که شخص در حج قران و افراد آن را ترک کند اشکالی ندارد و دلیل آن این است که عروة بن المضرّس در صبح روز عید همراه پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مزدلفه نماز صبح خواند و به او خبر داد که کوهی را رها نکرده مگر کنار آن ایستاده است پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به او فر مود: «من شهد صلاتنا هذه، و وقف معنا حتی ندفع و قد وقف بعرفة قبل ذلك ليلا أو نهارا، فقد أتم حجه، و قضى تفثه»[۱]: (کسی که در این نماز ما حضور داشته و همراه ما ایستاده تا این که از مزدلفه به منی رفتیم و شب یا روز قبل آن در عرفه ایستاده حج او کامل شده و آن چه بر او واجب بوده را ادا کرده است) و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم طواف قدوم را ذکر نکرد و این دلالت می­دهد بر این که واجب نیست.

طواف قدوم در عمره رکن است و تفاوتی ندارد عمره­ی تمتع یا عمره­ی مفرد باشد.

طواف افاضه: رکنی در حج است و آن طوافی است که بعد از وقوف در عرفه و مزدلفه است و حج جز با این طواف کامل نمی­شود اما طواف وداع واجبی از واجبات حج و عمره است اما از ذات حج و عمره نیست به همین دلیل بر کسی که مکه را ترک نمی­کند واجب نیست و فرق بین طواف واجب و طوافی که رکن است این است که بدون طواف رکن نسک کامل نمی­شود اما طواف واجب که طواف وداع است نسک بدون آن کامل می­شود اما اگر آن را ترک کرد بر او واجب است در مکه گوسفندی را ذبح نموده و بین فقرا تقسیم کند.

بنابراین فرق بدین صورت است: طواف قدوم مگر در عمره سنت است اما در عمره رکن است و طواف افاضه در حج رکن است و بدون  آن کامل نمی­گردد اما طواف وداع واجب است و نسک بدون آن کامل نمی­شود اما در ترک نمودن آن فدیه واجب است که در مکه ذبح شده و بین فقرا تقسیم می­شود.

[۱] تخریج آن گذشت.