(۴۱۹۸) سوال: در سال­های گذشته موی سر خود را قبل از حج رها می­کردیم تا این که بعد از پایان عمره آن را کوتاه کنیم سپس هنگام خارج شدن از احرام حج آن را بتراشیم اما در اثنای احرام موهای خود را شانه می­زدیم زیرا زیاد بلند نبود و خیلی اندک مو می­افتاد چه بسا اصلا مویی کنده نمی­شد با شانه سر خود را شانه می­زدیم زیرا اگر مو شانه زده نشود در دید مردم زشت می­شود؛ آیا به خاطر شانه زدن بر ما چیزی واجب است؟ حکم مویی که بدون قصد می­افتد چیست؟ لطفا پاسخ دهید الله شما را موفق کند.

جواب:

شایسته نیست مُحرم موهای خود را شانه زند زیرا آن چه برای مُحرم شایسته است ای است که ژولیده­ موی و غبار آلود باشد و اشکالی ندارد که آن را بشوید اما شانه زدن آن باعث افتادن مو می­شود اما اگر مویی از انسان بدون قصد افتد مثلا به وسیله­ی خارش مو یا با دست کشیدن به آن و شبیه این­ها اشکالی ندارد زیرا عمدا این کار را نکرده است و دانسته شود که همه­ی چیزهایی که در احرام ممنوع است اگر عمدی نباشد و اشتباهی یا از روی فراموشی صورت گیرد اشکالی ندارد زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در قرآن می­فرماید: {وَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ فِيمَا أَخْطَأْتُم بِهِ وَلَٰكِن مَّا تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ}[احزاب: ۵](و در آن چه که (قبلاً) اشتباه کرده­اید گناهی بر شما نیست اما آن چه را که دل­های شما از روی عمد می­خواهد (و می­گویید گناه است)) همچنین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می­فرماید: {رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِن نَّسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا ۚ}[بقره: ۲۸۶](پروردگارا! اگر فراموش یا خطا کردیم ما را مؤاخذه نکن) و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ چنین کاری را انجام می­دهد و در خصوص صید که از محرمات احرام است می­فرماید: {وَمَن قَتَلَهُ مِنكُم مُّتَعَمِّدًا فَجَزَاءٌ مِّثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ}[مائده: ۹۵](و هر کس از شما به عمد آن را بکشد باید کفاره­ای همانند آن از چهارپایان بدهد) و این قید یعنی از روی عمر دلالت می­دهد بر این که هر کسی غیر عمدی آن را بکشد جزای او این نیست و این قید احترازی است یعنی قیدی که مناسب حکم است زیرا تعمد با واجب شدن جزا مناسبت دارد اما غیر عمدی با واجب شدن جزا مناسبت ندارد به دلیل آن چه از این دین می­دانیم که در آن سماحت، آسانی و گذشت وجود دارد.

بنابراین می­گوییم: همه­ی ممنوعات احرام بدون استثنا اگر انسان آن را از روی جهل یا فراموشی انجام دهد چیزی از احکام آن بر آن مترتب نمی­شود نه واجب شدن فدیه و نه باطل شدن اعمال حج در مواردی که باطل می­سازد مانند جماع و این آن چیزی است که ادله­ای که به آن اشاره نمودیم اقتضا می­کنند.