شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۴۱۲۹) توضیح معنای حدیثی درباره میقات‌های حج

(۴۱۲۹) سوال: پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می­فرماید: «هن لهن و لمن مر عليهن من غير أهلهن»[۱]: (این میقات­ها برای کسانی که نام برده شده و دیگرانی که از آن­ها عبور می­کنند است) معنای این حدیث چیست؟ بارک الله فیکم.

جواب:

معنای آن این است که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم میقات­ها را مشخص کرده ­اند و میقات اهل مدینه را ذو الحلیفه، اهل شام را جحفه، اهل یمن را یلملم و اهل نجد را قرن المنازل قرار دادند و فرمودند: این میقات­ها برای اهل این سرزمین­ها است و کسانی که از غیر از این سرزمین­ها از این جا عبور می­کنند بنابراین اهل مدینه هرگاه قصد حج یا عمره نمودند از ذوالحلیفه احرام می­بندند و اگر یکی از اهل نجد از مسیر مدینه عبور کرد در ذو الحلیفه احرام می­بندد زیرا از این میقات عبور کرده است همچنین اگر یکی از اهالی شام از مسیر مدینه عبور کرد از ذو الحلیفه احرام می­بندد زیرا از میقات عبور کرده است همچنین اگر یکی از اهل مدینه از سمت نجد آمد و از قرن المنازل عبور کرد از همان جا احرام می­بندد این معنای فرموده­ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «هن لهن و لمن مر عليهن من غير أهلهن» است.

کسی که در این میقات­ها بیندیشد دو فایده برای او آشکار می­گردد:

فایده­ی اول: رحمت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به نسبت بندگانش از این رو که بر هر منطقه­ای میقاتی را در مسیر آن­ها قرار داده است تا اینکه جمع شدن همه­ی مردم در یک میقات بر آن­ها دشوار نشود.

دوم: مشخص نمودن این میقات­ها قبل از این که این مکان­ها فتح شود نشانه­ی پیامبری پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است از این جهت که این امر مستلزم آن است که این سرزمین­ها فتح می­شود و از این سرزمین­ها کسانی به قصد حج و عمره به سوی کعبه خواهند آمد به همین دلیل ابن عبدالقوی در منظومه­­ی دالیه­اش که مشهور است می­گوید:

و توقيتها من معجزات نبينا            بتعيينها من قبل فتح معدد

و مشخص کردن میقات قبل از فتح شدن آن­ها از معجزات پیامبر ما صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است.

صلوات الله و سلام ایشان بر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم باد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: قال رسول صلى الله عليه وسلم: «هُنَّ هُنَّ ولمن مَرَّ عَليهِنَّ مِن غَيْرِ أَهْلِهِنَّ»، ما معنى هذا بارك الله فيكم؟

فأجاب رحمه الله تعالى: معنى هذا أن النبي صلى الله عليه وسلم وَقَتَ الْمَوَاقِيتَ، «وَفَّتَ لأهل الْمَدِينَة ذا الْحُلَيْفَةِ، ولأهل الشام الْجُحْفَةَ، ولأهل اليمن يَلَمْلَمَ، ولأهل نَجْدٍ قَرْنَ الْمَنَازِلِ»، وقال: «هَنَّ لهُنَّ» أَي: هذه الْمَوَاقِيت لأهل هذه البلاد، ولمن مرَّ عليهن أي: على هذه الْمَوَاقِيت من غير أهلهنَّ، فَأَهلِ الْمَدِينَةِ يُخْرِمُونَ مِن ذِي الْحُلَيْفَةِ إذا أرادوا الْحَجَّ أو الْعُمْرَةَ، وإذا مَرَّ أحد من أهل نَجْدٍ عن طريق الْمَدِينَة أَحْرَمَ من ذي الْحُلَيْفَةِ، لأنه مَرَّ بِالْمِيقَاتِ، وكذلك إذا مر أحد من أهل الشام عن طريق الْمَدِينَةِ فإنه يُحْرِمُ من ذي الْحُلَيْفَةِ لأنه مَرَّ بها، وكذلك لو أن أحدا من أهل الْمَدِينَة جاء من قِبَلِ نَجْدٍ ومَرَّ بِقَرْنِ المَنَازِلِ فإنه يُخْرِمُ منه، هذا معنى قوله «ولمن أتى عليهن من غير أهلهنّ».

ومن تأمل هذه الْمَوَاقِيت تَبَيَّنَ له فيها فائدتان:

الفائدة الأولى: رحمة الله سبحانه وتعالى ،بعباده، حيث جعل لكل ناحية ميقانا على طريقهم، حتى لا يَصْعُبَ عليهم أن يجتمع الناس من كل ناحية في ميقات واحد.

والفائدة الثانية: تَعِيِينُ هذه الْمَوَاقِيتِ من قَبْلِ أَن تَفْتَحَ هذه البلاد فيه آية للنبي ، حيث إن ذلك يستلزم أن هذه البلاد سَتَفْتَحُ، وأنها سَيَقْدَمُ منها قوم يقصدون هذا البيت لِلْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ، ولهذا قال ابن عبد القوي في منظومته الدالية المشهورة:

وتوقيتها من معجزات نبينا              بتعيينها من قبل فتح معدد

فصلوات الله وسلامه عليه.

مطالب مرتبط:

(۴۱۳۰) حکم وارد شدن به مکه بدون احرام پس از انجام عمره

کسی که به مدینه می­رود شایسته است نیت سفر نمودن به مسجد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را داشته باشد...

ادامه مطلب …

(۴۱۴۷) حکم احرام از فرودگاه جده به‌ جای میقات در عمره

بدان کسی که در هواپیما است و قصد حج یا عمره را دارد بر او واجب است هنگامی که در موازات یعنی بالای میقات قرار گرفت نیت کند...

ادامه مطلب …

(۴۱۶۲) حکم نیت احرام پس از پاک شدن از حیض در خانه برای عمره

بر این زن طبق آن چه اهل علم می­گویند خون واجب است یعنی گوسفندی که آن را در مکه ذبح نموده و همه­ی گوشت آن را بین فقرا تقسیم کند و مادامی که نمی­دانسته گناه از او ساقط می­شود اما فدیه ساقط نمی­شود زیرا واجبی را ترک نموده است....

ادامه مطلب …

(۴۱۳۸) آیا هنگام رفتن به مدینه برای حج، باید از ریاض مُحرم شد یا مدینه؟

اگر می­خواهد از مسیر ریاض-طائف برود از قرن المنازل که میقات اهل طائف و اهل نجد است نیت احرام کند سپس عمره را ادا کند سپس به مدینه برود....

ادامه مطلب …

(۴۱۵۷) حکم عمره بدون احرام از میقات

برای انسان جایز نیست در صورتی که قصد حج یا عمره دارد اگر به میقاتی گذر کرد بدون این که نیت احرام نماید از آن عبور کند ...

ادامه مطلب …

(۴۱۴۴) حکم عبور از میقات بدون احرام پس از انجام عمره در شوال

اگر عمره­اش در شوال به نیت حج امسال بوده حج او تمتع محسوب می­شود زیرا اعمال عمره را برای حج انجام داده در این صورت اگر به تبوک برود سپس برگردد از میقات نمی­گذرد مگر این که مُحرم باشد اما مادامی که نیت او این بوده که برگردد به خاطر عذر یا کاری به تبوک رفته اشکالی ندارد که وارد مکه شود و تا روز هشتم ذی الحجة منتظر بماند و از همان­ جا نیت احرام کند.....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه