جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۴۱۲۸) کم احرام بستن از غیر میقات

(۴۱۲۸) سوال: به دیدار خانواده به جده رفتم لذا قصد نمودم که عمره را ادا کنم و از جده احرام بستم اما برخی از مردم به من گفتند: از غیر میقات احرام بستی لذا بر تو فدیه واجب است؛ حکم این کار چیست و میقات­ها کدام هستند؟

جواب:

­اگر از سودان به جده به قصد زیارت خانواده آمدی و هنگامی که به سودان رسیدی نیت جدیدی برای عمره نمودی یعنی به ذهنت نرسید که عمره را ادا کنی مگر بعد از این که به جده رسیدی احرام تو از جده صحیح است و اشکالی ندارد زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم میقات­ها را مشخص نمودند و فرمودند: «ومن كان دون ذلك فمن حيث أنشأ»: (کسی که غیر از این­ها باشد از هر جایی که نیت نمود)[۱].

اگر از سودان به جده به قصد عمره آمدی اما از جده فقط می­خواهی عبور کنی بر تو واجب است از میقات احرام ببندی اما در برخی از مناطق سودان هنگامی که در جهت حجاز قرار می­گیرند در موازات میقات قرار نمی­گیرند مگر بعد از این که در جده پیاده شوند بدین معنا که به جده قبل از رویارویی با میقات می­رسند مانند کسانی که اهل سواکن هستند این افراد همان­طور که اهل علم می­گویند از جده احرام می­بندند اما کسانی که از جنوب یا شمال سودان می­آیند از میقات قبل از این که به جده برسند عبور می­کنند لذا بر آن­ها لازم است از میقاتی که عبور کردند مادامی که قصد عمره دارند احرام را بپوشند.

میقات­هایی که سؤال کننده درخواست نمود آن را بیان کنیم پنج مکان هستند:

اول: ذوالحلیفه: میقات اهل مدینه و کسانی که قصد حج و عمره دارند و از آن عبور می­کنند و امروزه ابیارعلی نامیده می­شود.

دوم: رابغ: میقات اهل شام و این میقات ابتدا جحفه بود اما این شهر خراب شد لذا مردم به جای آن از رابغ احرام می­بندد.

سوم: یلملم: میقات اهل یمن و کسانی که غیر از آن­ها قصد حج و عمره را دارند و از آن جا عبور می­کنند و الان سعدیه نامیده می­شود.

چهارم: قرن المنازل: میقات اهل نجد و کسانی که غیر از آن­ها قصد حج و عمره را دارند و از آن جا عبور می­کنند.

پنجم: ذات عرق و امروزه ضریبه نامیده می­شود: میقات اهل عرق و کسانی که غیر از آن­ها از آن جا عبور می­کنند.

این میقات­های پنج­گانه است که برای کسی که از این­ها عبور می­کند و قصد حج و عمره را دارد جایز نیست عبور کند مگر این که به نسکی که قصد آن را دارد احرام ببندد اگر بدون احرام از آن­ها عبور کرد و بعد از آن احرام بست اهل علم می­گویند: فدیه بر او واجب است یعنی گوسفندی که آن را در مکه ذبح می­کند و میان فقرای اهل مکه تقسیم می­کند.


[۱] بخاري: كتاب الحج، باب مهل أهل مكة للحج و العمرة، شماره­ى (۱۵۲۴)، و مسلم: كتاب الحج، باب مواقيت الحج و العمرة، شماره­ى (۱۱۸۱).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: كنت في زيارة للأهل بِجُدَّةَ فأردت أن أَعْتَمِرَ، فاحْرَمْتُ من جُدَّةَ، ولكن بعض الناس قالوا لي: أحرمت من غير المِيقَاتِ فيلزمك فِدْيَةٌ، فما الحكم، وما هي الْمَوَاقِيتُ؟

فأجاب رحمه الله تعالى: إذا كنت أتيت من السودان إلى جدة لزيارة الأهل، ولما وصلت إلى جُدَّةَ أنشأت نيَّةً جديدة لِلْعُمْرَةِ، يعني أنه لم يَطْرَأُ عليك أن تَعْتَمِر إلا بعد أن وصلت إلى جُدَّةَ، فإن إِحْرَامَكَ من جُدَّةَ صحيح ولا شيء فيه، لأن النبي صلى الله عليه وسلم ما وَقَتَ الْمَوَاقِيتَ قال: «ومن كان دُونَ ذلك فَمِنْ حَيْثُ أَنْشَأَ».

أما إذا كنت قدمت من السودان إلى جُدَّةَ تريد الْعُمْرَةَ لكنك أتيت جُدَّةَ مَارا بها مرورا، فإن الواجب عليك أن تُحْرِمَ من الْمِيقَاتِ، لكن في بعض الجهات السودانية إذا اتجهوا إلى الْحِجَازِ لا يحاذون الْمَوَاقِيتَ إلا بعد نزولهم في جُدَّةَ، بمعنى: أنهم يَصِلُّونَ إِلى جُدَّةَ قبل مُحَاذَاةِ الْمَوَاقِيت، مثل أهل سواكن، فهؤلاء يُحْرِمُونَ من جُدَّةَ كما قال ذلك أهل العلم، لكن الذي يأتي من جنوب السودان، أو من شمال السودان يَمُرُّونَ بِالْمِيقَاتِ قبل أن يَصِلُّوا إلى جُدَّة، فيلزمهم الْإِحْرَام من الميقات الذي مروا به ما داموا يريدون الْعُمْرَة.

والمواقيت التي طلب السائل أن نبينها خمسة:

الأول: ذُو الْحُلَيْفَةِ، وهو مِيقَاتُ أهل الْمَدِينَةِ، ومَنْ مَرَّ به من غيرهم ممن يريد الْحَجَّ أو الْعُمْرَةَ، ويسمى الآن: أَبْيَارَ عَلِيٌّ.

والثاني: رابع، وهو مِيقَاتُ أهل الشام وكان الْمِيقَاتُ أولا هو الْجُحْفَةُ لكنها مدينة خَرِبَتْ، فصار الناس يُحْرِمُونَ من رَابغ بدلا عنها.

والثالث: يَلَمْلَمُ لأهل اليمن ومن مَرَّ به من غيرهم، ممن يريد الْحَجَّ والْعُمْرَةَ، وَيُسَمَّى الآن السَّعْدِيَّة.

الرابع قَرْنُ الْمَنَازِلِ، وهو لأهل نَجْدِ، ومن مرَّ به من غيرهم، ممن يريد الْحَجَّ أو الْعُمْرَةَ.

والخامس : ذَاتُ عِرْقٍ وتسمى الضَّرِيبَة، وهي لأهل العراق، ومن مرَّ بها من غيرهم.

هذه الْمَوَاقِيت الخمسة لا يجوز لأحد يمر بها وهو يريد الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ أن يتجاوزها حتى يُحْرِمَ بالنُّسُكِ الذي أراده، فإن تجاوزها بدون إِحْرَام وأَحْرَمَ من دونها فقد قال أهل العلم: إنه يلزمه فِدْيَةٌ أي شاة يذبحها في مَكَّةَ ويوزعها على فقراء أهل مَكَّةَ.

مطالب مرتبط:

(۴۱۴۳) حکم احرام بستن پس از عبور از میقات به‌ سبب ناآگاهی

چیزی بر شما از فدیه و ... واجب نیست اما بر شما واجب است چنین کاری را دوباره انجام ندهید و در موازات میقات در حالی که در هواپیما هستید نیت احرام نمایید.....

ادامه مطلب …

(۴۱۴۴) حکم عبور از میقات بدون احرام پس از انجام عمره در شوال

اگر عمره­اش در شوال به نیت حج امسال بوده حج او تمتع محسوب می­شود زیرا اعمال عمره را برای حج انجام داده در این صورت اگر به تبوک برود سپس برگردد از میقات نمی­گذرد مگر این که مُحرم باشد اما مادامی که نیت او این بوده که برگردد به خاطر عذر یا کاری به تبوک رفته اشکالی ندارد که وارد مکه شود و تا روز هشتم ذی الحجة منتظر بماند و از همان­ جا نیت احرام کند.....

ادامه مطلب …

(۴۱۳۵) حکم حج کسانی که بدون احرام از میقات وارد مکه می‌شوند

حج درست است زیرا ارکان آن را انجام داده است اما به نسبت عدم احرام بستن از میقات، گناه و حرام است اما حج به وسیله­ ی آن باطل نمی­گردد و با فدیه ­ای که در مکه ذبح می­شود و بین فقرا در آن جا تقسیم می­شود جبران می­شود...

ادامه مطلب …

(۴۱۴۵) حکم احرام برای کارمندان مأمور به مکه پس از خروج از آن پیش از آغاز حج

در این حالت از میقات نیت احرام می­کنید زیرا هنگامی که از مکه خارج شدید برای انجام کار خارج شدید لذا هنگامی که به مکه برگشتید از میقات عبور کردید در حالی که نیت حج دارید بنابراین بر شما لازم است از میقات نیت نمایید....

ادامه مطلب …

(۴۱۳۸) آیا هنگام رفتن به مدینه برای حج، باید از ریاض مُحرم شد یا مدینه؟

اگر می­خواهد از مسیر ریاض-طائف برود از قرن المنازل که میقات اهل طائف و اهل نجد است نیت احرام کند سپس عمره را ادا کند سپس به مدینه برود....

ادامه مطلب …

(۴۱۵۴) حکم اشتباه در تشخیص میقات

اگر این کار را از روی جهل انجام دهد همان­طور که سؤال کننده می­گوید گناهی بر او نیست زیرا به خاطر جهلش معذور است اما برای جبران نقصی که در احرام او به وجود آمده بر او فدیه لازم است که گوسفندی را در مکه ذبح می­کند و بین فقرا تقسیم می­کند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه