(۳۹۵۹) سوال: از یکی از برادران که به مسائل دینی، آگاهی دارد و امام یکی از مساجد نیز هست پرسیدم که آیا جایز است قضای نماز پدرم که وفات کرده را انجام دهم؟ زیرا پدرم زمانی که حدود شصت و پنج سال عمر داشت، وفات کرد در حالی که مریضی وی به گونه‌ای بود که نصف بدنش فلج و دچار سکته‌ی مغزیِ متمرکز شده بود. جواب وی به این سؤال، مثبت بود و پاسخ داد: جایز است به جای پدرت نماز بخوانی. پدرم در اتاق مراقبت‌های ویژه وفات کرد و آخرین سخنی که بر زبان آورد: «الحمد لله، لا إله إلا الله» بود. من تمام نمازهای فرض را به جای او می‌خوانم و روزه‌هایش را می‌گیرم. آیا این کار برایم جایز است؟ اکنون حدود دو سال از فوت وی گذشته است.

جواب:

از الله جَلَّ‌جَلَالُهُ می‌خواهیم که پایان زندگی پدرت از روی اخلاص ويقين بوده باشد تا پاداش کسی که آخرین سخنش (لا إله إلا الله) باشد برایش محقق شود. مژده برای کسی که آخرین سخنش در دنیا (لا إله إلا الله) باشد، این است که وارد بهشت خواهد شد. از الله جَلَّ‌جَلَالُهُ می‌خواهیم که زندگی ما و برادران مسلمانمان را با توحيد و ايمان پایان دهد.

درباره‌ی نماز به جای پدرت می‌گویم: جایز نیست که قضای نماز را به جای او انجام دهی. زیرا انجام قضا، عبادت است و عبادت فقط بر حکم شرع و آن‌چه در شرع بیان شده است، بنا می‌شود؛ اما در شرع بیان نشده که نمازهای شخص میت به جای او قضا شود. بنابراین قضای چیزی را به جای پدرت انجام نده و کسی که چنین فتوایی به تو داده، فتوایش درست نیست.

درباره‌ی روزه باید گفت: وقتی پدرت چنین بیماری داشته است، اصلا روزه گرفتن بر او واجب نیست؛ زیرا امیدی به درمان چنین بیماری وجود ندارد لذا واجب است در ازای هر روز، یک مسكين را طعام دهد. یک صاع از گندم برای چهار مسکین، یعنی در ازای چهار روز کافی است. اگر پدرت دو ماه کامل را روزه نگرفته باشد و آن دو ماه، سی روزه بوده باشد، باید سی مسکین را دو بار غذا دهی که یک بار برای سال اول و بار دیگر برای سال دوم است؛ اما به جای او روزه نگیر زیرا هر کس عذری داشته باشد که امیدی به برطرف شدن آن نباشد، اگر روزه نگرفت واجب است که طعام دهد و روزه گرفتن بر وی واجب نیست.

خلاصه: نمازهایی که از پدرت فوت شده ‌را به جای او نخوان زیرا در شرع چنین چیزی وجود ندارد. قضا نیز عبادت است که نیاز به دلیل شرعی دارد و در شرع فقط حکم به قضای روزه داده شده است. برای روزه‌هایی که از پدرت فوت شده نیز در ازای هر روز، باید به یک مسکین غذا داده شود زیرا روزه بر او واجب نیست بلکه طعام دادن بر وی واجب است. فرموده‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم  که فرمود: «منْ مات وعليه صيام صامَ عنه وَلِيُّهُ»[۱] : (کسی که از دنیا برود و روزه بر عهده‌اش باشد، ولیّ او به جایش روزه می‌گیرد) درباره‌ی فردی است که توان انجام قضای روزه‌هایی که نگرفته را داشته ولی انجام نداده است؛ فقط این شخص اگر بمیرد، به جای او روزه می‌گیرند.

۱-تخریج آن گذشت.