(۳۶۹۰) سوال: مبلغی از مال نزد شخصی به عنوان امانت گذاشته شده است که صاحب آن مبلغ، یتیم است. وی او را از پرداخت زکاتش باز داشته است. گناه این کار بر کیست؟ بر امانت‌دار یا بر یتیم؟ شایان ذکر است که این یتیم به بلوغ عقلی رسیده است.

جواب:

هرگاه يتيم به بلوغ عقلی برسد، سرپرستی و ولایت ولیّ او تمام می‌شود زیرا خودش مستقل می‌گردد؛ لذا واجب است اموالش به او برگردانده شود؛ زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَابْتَلُوا الْيَتَامَى حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ} [النساء: ۶] : (هرگاه یتیمان به سن بلوغ رسیدند، آنان را بیازمایید. اگر رشادت و عاقل بودن را در آنان دیدید، اموالشان را به آنان بازگردانید). بنابراین برای ولیّ جایز نیست که مال یتیم را بعد از رسیدن وی به بلوغ عقلی نزد خود نگه دارد بلکه بر وی واجب است مالش را به وی بپردازد. گناه بر کسی است که مانع پرداخت زکات شده است اما این مسئله، حکم وجوب زکات را ساقط نمی‌کند؛ لذا هرگاه یتیم مالش را دریافت کرد، زكات مدت گذشته را می‌پردازد زیرا مانع تصرف و استفاده از اموال وی نشده بلکه او را از پرداخت زکات منع کرده است لذا هرگاه توانست باید زکات را بپردازد حتی اگر زمان وجوبش بگذرد نیز باید آن را بپردازد.

سؤال: شیخ بزرگوار! اما خود یتیم، مانع زکات شده است؟

جواب: من از سؤال چنین برداشت کردم که منع کننده، شخص امانت‌دار است.

سؤال: شیخ بزرگوار! بنابراین نیاز است از هر دو جهت، پاسخ داده شود.

جواب: اشکالی ندارد؛ اگر مانع پرداخت زکات، شخص امانت‌دار باشد چنان است که گفتم اما اگر يتيم، مانع پرداخت زکات باشد، خودش گناه‌کار است و ممانعت وی حکمی ندارد زیرا ولیّ بر مال، تا زمانی که یتیم به بلوغ عقلی نرسیده است سلطه دارد و می‌تواند زکات را بپردازد حتی اگر یتیم مانع شود.