پنج‌شنبه 24 شعبان 1447
۲۳ بهمن ۱۴۰۴
12 فوریه 2026

(۳۶۲۰) وظیفه خانواده در قبال زکات نپرداخته شده متوفی

(۳۶۲۰) سوال: مادرم که مریض بود در حالی وفات کرد که زکات طلایش را پرداخت نمی‌کرد زیرا پدرم به او می‌گفت: من به جای تو زکات را خواهم پرداخت؛ آیا ما در این مورد مرتکب گناه‌ شده‌ایم؟ خانواده‌ی شخص مرده که زکاتش را پرداخت نمی‌کرده است، چه کاری باید انجام دهند؟

جواب:

از سؤال متوجه شدیم که مادرشان در مورد پرداخت زکات به شوهرش اعتماد نموده است. حال از شوهر می‌پرسند که آیا زکات را پرداخته است یا خیر؟ اگر گفت: (بله) کار انجام شده است و اشکالی باقی نمی‌ماند اما اگر پرداخت نکرده باشد، به او می‌گویند: همین الان زکات را بپرداز تا به وعده‌ات وفا کرده باشی یا این که قبل از عمل به وصیت و تقسیم میراث، زکات را از ارث بپردازند.

اگر پدرشان در حالی از دنیا رفت که زکات را پرداخت نکرده بود، بررسی می‌شود: در صورتی که به وعده‌اش پایبند بوده اما پرداختش را به تأخیر ‌انداخته تا این که ناگهان از دنیا رفته است، این زکات را از ارثی که وی از خود به جای گذاشته می‌پردازند و امید است که بدین ترتیب، مسئولیت از عهده‌ی وی برداشته شود؛ اما اگر سهل‌انگاری کرده و برایش اهمیتی نداشته که پرداخت کند یا نکند، علما در مورد وی اختلاف نظر دارند که آیا اگر ورثه، زکات را از میراث وی بپردازند، مسئولیت از عهده‌ی وی برداشته خواهد شد یا خیر؟ اما در هر صورت، مقدار زکات را از ارث وی می‌پردازند زیرا حق دیگری که همان حق مستحقان و نیازمندان است به زکات تعلق دارد؛ بنابراین زکات از ارث میت پرداخت می‌‌شود اما مسئولیت از عهده‌ی وی برداشته نخواهد شد زیرا تصمیم داشته که آن را پرداخت نکند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة من اليمن: تُوُفِّيت والدتي ولم تكن تخرج الزكاة عن الذهب، وذلك لأن أبي قال لها: سوف أخرج عنك الزكاة. وكانت مريضة، فهل علينا ذنب في ذلك؟ وماذا يعمل أهل الميت إذا مات لهم شخص لم يكن يخرج الزكاة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: الأُمُّ الآن فهمنا من كلام السائلة أنها اعتمدت على زوجها في إخراج الزكاة، فيُسأل زوجها هل كان يخرج الزكاة أم لا؟ إذا قال: نعم إنه يخرجها فقد انتهى الأمر ولا إشكال. وإن قال إنه لم يخرجها قيل له: إما أن تُخرِجها الآن وفاء بوعدك، وإما أن تُخْرَج من تَرِكتها قبل كل شيء، قبل الوصية وقبل الميراث. وأما إذا مات الشخص وهو لا يخرج الزكاة، فيُنظر: إن كان ملتزما بها لكنه يقول غدًا أخرجها غدًا أخرجها حتى فاجأه الموت، فإنها تُخرج من تَرِكَته، ويُرْجَى أَن تَبْرَأ ذمته بذلك. وإن كان متهاونا ولم يُبالِ أَخْرَجَ أم لم يُخْرِج، فهذا فيه خلاف بين العلماء هل تَبْرَأ ذمته إذا أخرج عنه الورثة أم لا، لكن يُخرج من التركة مقدار الزكاة، نظرا لأن الزكاة يتعلق بها حق آخر لمستحقيها، فتُخْرَج الزكاة من التركة، ولكنها لا تبرأ بذلك ذمة الميت؛ لأنه عزم على ألا يخرجها.

مطالب مرتبط:

(۳۶۲۹) پرداخت زکات حقوق ماهیانه‌ای که کارمندان و کارگران دریافت می‌کنند، چگونه است؟

زکات فقط وقتی واجب می‌شود که یک سال کامل بر مال بگذرد و نزد مالک مال باشد؛ اگر آن را پیش از تمام یک سال خرج کند، زكات ندارد. بنابراین حقوق ماهیانه‌ نیز اگر یک سال نزد شما بماند، باید زکاتش را بپردازید. می‌توانید زکاتش را به دو روش بپردازید:....

ادامه مطلب …

(۳۶۰۹) حکم زکات طلاهای زینتی

زیورآلات طلا یا نقره هرگاه به حدّ نصاب برسد، پرداخت زکاتش واجب می‌شود؛ نصاب طلا هشتاد و پنج گرم است و نصاب نقره پانصد و هفتاد و پنج گرم می‌باشد لذا اگر طلای زن به حدّ نصاب برسد، واجب است زكاتش را بپردازد...

ادامه مطلب …

(۳۶۲۸) حکم پرداخت زکات بر کارمند متأهل

حقوق ماهیانه و دیگر دارایی‌ها، فقط در صورتی زکات دارد که یک سال بر آن بگذرد و اگر پیش از یک سال تمام شود یا آن را خرج کند، زكات ندارد؛ به جز سود حاصل از تجارت که گذشت یک سال بر آن شرط نیست....

ادامه مطلب …

(۳۶۳۲) آیا پس‌انداز خانواده برای نیازهای ضروری مشمول زکات می‌شود؟

اگر طلا، نقره و پول نقد باشد که زکات دارد، در هر صورت اگر به حدّ نصاب برسد زکات دارد...

ادامه مطلب …

(۳۶۲۱) ترتیب پرداخت زکات و بدهی در صورتی که بدهی بیشتر از طلا باشد

پرداخت زكات طلای زن، به عهده‌ی شوهر نیست بلکه بر خود زن واجب است که آن را بپردازد زیرا زن مالک طلا است....

ادامه مطلب …

(۳۶۲۵) مقدار زکات اموال نقدی

برای محاسبه‌ی میزان زکات مال، آن ‌را تقسیم بر چهل ‌کنید، نتیجه معادل زکات خواهد بود....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه