شنبه 2 شوال 1447
۱ فروردین ۱۴۰۵
21 مارس 2026

(۳۵۵۴) حکم زکات و نماز در شرایط دشوار مالی و کاری

(۳۵۵۴) سوال: تقريبا سه سال است که در عراق، کار می‌کنم و مبلغی را جمع کرده‌ام اما به دلیل شرایط سخت مادی زکاتش را نپرداخته‌ام چون مقدار زیادی بدهکار هستم و خانواده‌ام نیز منتظر هستند تا برایشان پول بفرستم؛ آیا گناه‌کار هستم و باید زکات بپردازم؟ همچنین به مدت سیزده ساعت متوالی کار می‌کنم و در این بین، نمی‌توانم نماز بخوانم یا فقط برخی روزها می‌توانم نماز بخوانم. حکم این کارم چیست؟

جواب:

در این سؤال، دو موضوع ترك نماز و ترك زکات مطرح شد که این دو بعد از شهادتين، مهم‌ترین ارکان اسلام هستند؛ درباره‌ی نماز باید گفت: هرگز و در هیچ صورت، عذری برای ترک نماز نداری و واجب است که در هر شرایطی نماز را در وقت خودش ادا کنی حتی اگر به حدی برسد که از این شغل، اخراج شده و به بیابان بروی تا هیزم جمع کنی و هیزم بفروشی و از درآمدش زندگی کنی، باز هم واجب است نماز را ادا کنی. همچنین حق نداری همانند برخی افراد جاهل، نماز را به تأخیر بیاندازی که نماز را به تأخیر انداخته و هرگاه از خواب بیدار شدند، هر پنج نماز را با هم می‌خوانند! این کار، حرام بوده و جایز نیست بلکه از بزرگ‌ترین گناهان کبیره است والعياذ بالله زیرا چه بسا به کفر بیانجامد.

درباره‌ی زکات نیز باید گفت: مبلغی که کسب می‌کنی اگر یک سال بر آن بگذرد و نزد شما باشد، واجب است که زکات آن را پرداخت کنی؛ این که خانواده‌ات منتظر هستند که برایشان پول بفرستی، مانع وجوب زکات نیست. زکات، چیز سخت و مبلغ زیادی نیست بلکه فقط یک چهلم دارایی است؛ یعنی دو و نیم درصد که بسیار اندک و پرداختش آسان است. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز مژده داده که صدقه از دارایی کم نمی‌کند بلکه موجب برکت است، آن را زیاد می‌نماید و در صورت پرداخت زکاتی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ واجب نموده است، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دروازه‌هایی از خير و برکت را بر انسان خواهد گشود که وی هرگز تصورش را نیز نمی‌کرده است. بنابراین واجب است زکات تمام اموالی که یک سال بر آن گذشته و نزد شما بوده است را پرداخت کنی اما مبلغی که قبل از گذشت یک سال بر آن، برای تأمین مخارج و پرداخت بدهی استفاده کرده‌ای، زكات ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل من جمهورية مصر العربية: أنا أعمل بالعراق منذ حوالي ثلاث سنوات تقريباً، وقد جمعت مبلغا من المال، ولكني لم أخرج زكاته لصعوبة أحوالي المادية، فعلي الكثير من الدين، وأهلي في بلدي ينتظرون مساعدتي لهم بإرسال المال إليهم، فهل عليّ شيء في ذلك؟ وكذلك بالنسبة للصلاة: فعملي يستمر ثلاث عشرة ساعة متواصلة، فلا أتمكن من أدائها، ولو صليتها يوما ما صليتها في اليوم الآخر، فما الحكم في فعلي هذا؟

فأجاب- رحمه الله تعالى -: تَضَمَّنَ فِعْلك هذا أمرين: أحدهما: ترك الصلاة. والثاني: ترك الزكاة وهما أعظم أركان الإسلام بعد الشهادتين. فأما الصلاة: فإنك لا تُعْذَر بتركها أبدًا بأي حال من الأحوال، يجب عليك أن تصلي الصلاة لوقتها مهما كان الأمر، حتى لو قُدِّرَ أنك تُفْصَل من هذه الوظيفة إلى وظيفة أخرى، أو إلى أن تَخْرُج إلى البر فتحتطب وتبيع الحطب وتنتفع بثمنه، فإنه يجب عليك أن تؤدي الصلاة، ولا يحق لك أن تؤجلها كما يفعله بعض الجهلة إلى أن ينام، فإذا جاء إلى النوم صلى الصلوات الخمس، فهذا محرم ولا يجوز، وهو من كبائر الذنوب، بل من أكبر الكبائر والعياذ بالله؛ لأنه قد يؤدي إلى الكفر. وأما الزكاة فإن هذا المال الذي تكتسبه إذا بقي عندك حتى تم عليه الحول فإنه يجب عليك أن تؤدي زكاته ، وكما أهلك ينتظرون ما ترسل إليهم من الدراهم لا يمنع وجوب الزكاة، والزكاة ليست شيئًا صعبا، وليست جزءا كبيرًا من المال، ما هو إلا واحد في الأربعين فقط، يعني: اثنين ونصفا في المائة، أمر بسيط وأمر يسير، وقد أخبر النبي -عليه الصلاة والسلام- أن الصدقة لا تنقص المال، فهي – أي الصدقة – تزيده بَرَكَةٌ ونُمُوا، ويفتح الله للإنسان من أبواب الخير ما لا يخطر على باله إذا أدى ما أوجب عليه الله في ماله، فعليك أن تُزَكِّي كل مال تمّ عليه الحول عندك، أما ما أنفقته أو قضيت به دَيْنًا قبل أن يتم الحول عليه فإنه لا زكاة عليك فيه.

مطالب مرتبط:

(۳۵۶۲) حکم صدقه دادن به نیازمندانی که در بیت الله الحرام هستند

صدقه دادن در مسجد الحرام و هر مکان دیگری، ایرادی ندارد و پوشیده نیست که علما می‌گویند: اجر و پاداش در مکان با فضیلت، چند برابر می‌شود....

ادامه مطلب …

(۳۵۵۶) حکم مفقود شدن باقی‌مانده زکات در مسیر توزیع

واجب است آن بقیه را از اموالتان جدا نموده و بپردازید؛ زیرا آن مبلغ به دست افراد مستحق نرسیده و تا وقتی که به دست نیازمندان نرسیده باشد، مال شما محسوب می‌شود....

ادامه مطلب …

(۳۵۶۷) حکم صدقه دادن زن از اموال شوهرش

اموال شوهر برای شوهر است و هیچ کس اجازه ندارد از اموال شخص دیگری صدقه بدهد مگر این که از وی اجازه بگیرد....

ادامه مطلب …

(۳۵۷۱) حکم زکات بر مبلغ قرضی که به خویشاوند داده شده است

پرداخت زکات این مبلغ بر شما واجب نیست زیرا نزد کسی است که توانایی پرداخت بدهی را ندارد....

ادامه مطلب …

(۳۵۶۳) آیا چاپ و توزیع کتاب‌های اسلامی، صدقه‌ی جاریه به شمار می‌رود؟

هر چیزی که برای نزدیک شدن و تقرب به الله باشد و به طور دائم و مستمر باقی بماند، شامل صدقه‌ی جاریه می‌شود....

ادامه مطلب …

(۳۵۷۲) «صدقه‌ی فرد بدهکار، پذیرفته نمی‌شود»، آیا این سخن درست است؟

هر کس مالی داشته باشد که زکاتش واجب است، باید زکاتش را بپردازد حتی اگر بدهکار باشد؛ زیرا زکات، در مال، واجب است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه