سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۳۴۹۴) حکم گذاشتن گل بر قبر و دعا با دست‌های بلند

(۳۴۹۴) سوال: شیخ بزرگوار، یکی از نمازگزاران در مسجد محله به من گفت که برخی مسلمانان در شهر او –الله هدایتشان کند– گل و ریحان و مانند آن بر قبر اموات خود پخش می‌کنند، و برایشان با بالا بردن دو دست در روبروی قبرها دعا می‌کنند، پس من به او گفتم که این جایز نیست و بدعت است، لذا نصیحت شما به مانند این افراد چیست؟

جواب:

نصیحت ما به این افراد این است که از الله عَزَّوَجَلَّ بترسند (و تقوای او را پیشه کنند)، و اینکه عملشان بر منهج پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش باشد، و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وقتی به قبرستان می‌رفت، بر آن‌ها سلام می‌کرد و برایشان دعا می‌نمود، و گُل‌هایی با خود نمی‌برد که بر قبرهایشان گذاشته شود، و در حالی برای آن‌ها دعا نمی‌کرد که رو به قبله دو دستش را بلند کرده باشد، بلکه می‌گفت: «السَّلامُ عليكم دارَ قومٍ مُؤمنينَ، وإنَّا إن شاءَ اللهُ بكم لاحِقُونَ» (سلام بر شما ای ساکنان مؤمن این سرزمین؛ ما هم به خواست الهی به زودی به شما ملحق می‌شویم)، «وَيَرْحَمُ اللهُ المُسْتَقْدِمِينَ مِنا ومِنْكُمْ والمُسْتَأخِرِين»  (الله به پیشینیان و بازماندگانمان رحم کند)، «أَسْأَلُ اللهَ لنا ولَكُمُ العافِيةَ» (از الله خواستار عافیت برای خود و شما هستم)، «اللّهُمَّ لا تَحْرِمْنا أجْرَهُمْ ولا تَفْتِنا بعدَهُم» (بارالها؛ ما را از اجر آن‌ها محروم مگردان، و بعد از آنان ما را مبتلا مکن)، «اللّهُمَّ اغْفِرْ لَنا ولَهُم» (بارالها؛ ما و آن‌ها را بیامرز).

سپس همین‌طور نیز کسانی‌که در قبر هستند را صدا نمی‌زد، زیرا صدا زدن آن‌ها شرک اکبر است -پناه بر الله-، برای اینکه امکان ندارد بتوانند هرگز آن را اجابت کنند، الله –تبارك وتعالى– می‌فرماید: ﴿إِن تَدْعُوهُمْ لَا يَسْمَعُوا دُعَاءَكُمْ وَلَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجَابُوا لَكُمْ ۖ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ ۚ وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ﴾ [فاطر: ١٤] (اگر آن‌ها را بخوانید، خواندن شما را نمی‌شنوند، و اگر بشنوند به شما پاسخ نمی‌گویند، و روز قیامت شرک شما را انکار می‌کنند، و هیچ‌کس مانند -الله- آگاه خبردارت نمی‌کند). و الله -تعالى- می‌فرماید: ﴿إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ مَن يَشَاءُ ۖ وَمَا أَنتَ بِمُسْمِعٍ مَّن فِي الْقُبُورِ﴾ [فاطر: ٢٢] (بی‌گمان الله هرکس را بخواهد می‌شنواند، و تو –ای پیامبر– نمی‌توانی به در گور خفتگان بشنوانی).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يا فضيلة الشيخ أخبرني أحد المصلين في مسجد الحي أن بعض المسلمين في بلاده – هداهم الله – يوزعون الورود والرياحين وأشباه ذلك على قبور موتاهم، ويدعون لهم مع رفع اليدين تجاه القبور، فأخبرته بأن هذا لا يجوز وأن هذا بدعة، فما نصيحتكم لمثل هؤلاء؟

فأجاب رحمه الله تعالى نصيحتنا لهؤلاء أن يَتَّقُوا الله -عز وجل-، وأن يكون عملهم على منهج النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- وأصحابه، وقد كان النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- إذا خَرَجَ إلى المقابر يُسَلِّمُ عليهم ويدعو لهم، ولم يكن يحمل معه الزهور لتوضع على قبورهم، ولم يكن عليه الصلاة والسلام – يدعو لهم مُسْتَقْبِلَ القبلة رافعا يديه، بل كان يقول: «السَّلَامُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ»، «وَيَرْحَمُ اللَّهُ الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنَّا وَالْمُسْتَأْخِرِينَ»، «أَسْأَلُ اللَّهَ لَنَا وَلَكُمُ الْعَافِيَةَ». «اللَّهُمَّ لَا تَحْرِمْنَا أَجْرَهُمْ، وَلَا تَفْتِنَا بَعْدَهُمْ»، «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَنَا وَلهُمْ».

ثم كذلك أيضًا لا يدعو هؤلاء المقبورين، فإن دعوتهم شرك أكبر -والعياذ بالله-؛ لأنه لا يمكن أن يقدروا على إجابته أبدا، قال الله -تبارك وتعالى-: ﴿ إِن تَدْعُوهُمْ لَا يَسْمَعُوا دُعَاءَكُمْ وَلَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجَابُوا لَكُمْ وَيَوْمَ الْقِيِّمَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكُمْ وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ ﴾ [فاطر: ١٤]. وقال -تعالى-: ﴿ إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ مَن يَشَاءُ وَمَا أَنتَ بِمُسْمِعٍ مَن فِي الْقُبُورِ ﴾ [فاطر: ٢٢].

مطالب مرتبط:

(۳۴۶۸) حکم عبور زنان از کنار قبور شهدای احد و بقیع و خواندن دعا

بر زن گناهی نیست اگر از کنار قبرستانی عبور کند و بایستد و برای قبور دعا نماید زیرا به قصد زیارت قبرستان نرفته است بلکه به خاطر نیازی از خانه‌اش خارج شده و از قبرستان بدون قصد زیارت عبور کرده است....

ادامه مطلب …

(۳۴۶۰) آیا برای زن زیارت قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم جایز است؟

در مورد قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز اینگونه می‌گوییم که زن قصد زیارت قبور را نکند اما اگر از کنار مسجد عبور کرد و کنار قبر ایستاد و سلام کرد اشکالی ندارد اما مشروط به این است که ترس فتنه‌ای نباشد و مزاحمتی برای مردان ایجاد نکند...

ادامه مطلب …

(۳۴۶۴) حکم زیارت قبر فرزند توسط مادر

نصیحتم به این زن که فرزندش را از دست داده این است که زیاد برای او در خانه‌اش دعا و استغفار نماید و اگر الله دعای او را قبول نمود هر چند که نزد قبرش نباشد فرزندش از آن دعا‌ها بهره‌مند می‌شود....

ادامه مطلب …

(۳۴۵۶) حکم زیارت قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم توسط زنان

زمانی که زیارت نمودن قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و دو صاحبش برای زن در محور مستحب بودن، مباح بودن و حرام بودن قرار می‌‌گیرد آنچه به احتیاط نزدیکتر است و برای زن بهتر است این است که این کار را انجام ندهد یعنی این قبرهای سه گانه را زیارت نکند و کفایت می‌کند که در نمازش بر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سلام بفرست....

ادامه مطلب …

(۳۴۸۷) آیا خواندن فاتحه بر مردگان جایز است؟

نصی از سنت درباره‌ی خواندن فاتحه بر مردگان نمی‌دانم، و بر همین اساس خوانده نمی‌شود؛ زیرا اصل در عبادات بازداشتن و منع است، تا اینکه بر ثبوت آن و اینکه از شریعت الله است دلیلی اقامه شود....

ادامه مطلب …

(۳۴۵۰) دعای مأثور هنگام زیارت قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و صحابه

وقتی انسان دعای مأثور را هنگام زیارت قبرها نمی‌داند پس وی می‌تواند که هر دعایی خواست بکند؛ زیرا مقصود از زیارت، دعا برای اهل قبور است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه