پنج‌شنبه 25 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
5 نوامبر 2026

(۳۳۷۶) حکم شرعی دفن دو میت در یک قبر

(۳۳۷۶) سوال: دختر بچه‌ای که شش ماه سن داشت از دنیا رفت و همراه جنین شش ماهه‌ای که در شکم مادرش بود و سقط شد دفن شد. آیا این کار جایز است؟ حکم کسانی که آن‌ها را در یک قبر دفن کرده‌اند چیست؟

جواب:

مشروع آن است که هر میت به تنهایی در یک قبر دفن شود این همان سنتی است که مسلمانان از زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم تا امروز بدان عمل کرده‌اند اما اگر حاجت اقتضا کند که دو نفر یا بیش‌تر در یک قبر دفن شوند اشکالی ندارد زیرا در صحیحین و کتب دیگر ثابت است که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بین دو و سه مرد از شهدای احد را در یک قبر جمع می‌کرد. زیرا حاجت این مسئله را اقتضا کرده بود. دختر بچه و جنین سقط شده‌ای که در یک قبر دفن شده‌اند اکنون نبش آن دو واجب نیست زیرا زمانش گذشته است. کسی که آن دو را در یک قبر دفن کرده نیز اگر نسبت به این مسئله جاهل بوده گناهی ندارد اما هر کسی که عملی از عبادات یا غیره انجام می‌دهد شایسته است حدود الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در آن عمل را قبل از انجام آن بداند تا در آنچه شرعاً ممنوع و حرام است واقع نشود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: حصل أن ماتت طفلة وعمرها ستة أشهر، وقُبِرَت مع طفل قد سقط وهو في الشهر السادس من بطن أمه، فهل هذا يجوز أم لا؟ وإن كان لا يجوز، فما حكم الذين قبروهما في قبر واحد؟

فأجاب رحمه الله تعالى: المشروع أن يُدْفَن كل ميت في قبر وحده، هذه هي السُّنَّة التي عمل المسلمون بها من عهد النبي صلى الله عليه وسلم إلى يومنا هذا، ولكن إذا دعت الحاجة إلى قبر اثنين فأكثر في قبر واحد فلا حرج في هذا، فإنه ثبت في الصحيحين وغيرهما «أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَجْمَعُ الرَّجُلَيْنِ وَالثَّلَاثَةَ مِنْ شُهَدَاءِ أُحُدٍ فِي قَبْرِ وَاحِدٍ»، لدعاء الحاجة إلى ذلك، وهذه الطفلة وهذا السقط اللذان جميعا في قبر واحد لا يجب الآن نبشها؛ لأنه قد فات الأوان، ومن دفنهما في قبر واحد جاهلا بذلك فإنه لا إثم عليه. ولكن الذي ينبغي لكل من عمل عملا من العبادات أو غيرها أن يعرف حدود الله -تعالى- في ذلك العمل قبل أن يتلبس به، حتى لا يقع فيما هو محظور شرعًا.

مطالب مرتبط:

(۳۳۶۷) حکم نشستن و راه رفتن بر روی قبرستان قدیمی

نشستن بر قبرها حرام است و جایز نیست. بر مسلمان واجب است از این که قبرستان را مسیرش قرار دهد خودداری کند....

ادامه مطلب …

(۳۳۵۰) حکم موعظه کردن هنگام دفن چیست؟

موعظه کردن هنگام دفن: اگر موعظه‌ی عادی باشد بدین معنا که انسان نشسته و منتظر آماده شدن قبر است، با همراهانش سخنانی بگوید که دل‌هایشان را نرم بگرداند این کار خوبی است که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را انجام داده است اما این که بایستد و برای مردم خطبه بخواند درست نیست...

ادامه مطلب …

(۳۳۳۹) آیا بنا کردن قبر جایز است؟

نمی‌دانم مقصود از بنا کردن قبر، این است که انسان بنایی را انتخاب کند تا در آن دفن شود یا مقصودش بنا کردن روی قبر است؛ اگر مقصودش اولی است یعنی مکانی را برای دفن شدن انتخاب کند، سنت این است که قبر دارای لحد باشد ....

ادامه مطلب …

(۳۳۸۶) آیا ریختن آب بر روی قبر‌ها، نفعی به میّت می‌رساند؟

نفعی به میّت نمی‌رساند و کسی که این کار را انجام می‌دهد با وجود این که معتقد به آن باشد پس عقیده‌ی او صحیح نیست. ...

ادامه مطلب …

(۳۳۴۶) آیا در سنت وارد شده که بعد از دفن، شخصی میت را تلقین نماید؟

این مسئله از پیامبر ثابت نیست...

ادامه مطلب …

(۳۳۶۹) نصیحتی در مورد ریختن زباله‌ها در قبرستان‌ها

بدون شک احترام و صیانت قبرستان‌های مسلمانان از زباله‌ها واجب است و از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت شده است که ایشان از گچ‌کاری قبر، بنا کردن و نشستن بر آن نهی نمودند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه