سه‌شنبه 22 محرم 1448
۱۶ تیر ۱۴۰۵
7 جولای 2026

(۳۰۶۰) حکم دو رکعت نمازی که مردم آن را بین اذان اول و دوم جمعه می‌‌خوانند چیست؟

(۳۰۶۰) سوال: حکم دو رکعت نمازی که مردم آن را بین اذان اول و دوم جمعه که کمی قبل از خطبه‌‌ی جمعه است می‌‌خوانند چیست؟

جواب:

اول: بدان اذان اول روز جمعه به اندازه‌‌ای که مردم بتوانند از راه‌‌های دور در نماز جمعه حاضر شوند با اذان دوم فاصله دارد زیرا سبب مشروعیت این اذان این است که در زمان امیر المؤمنین عثمان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ مدینه گسترش یافت و جمعیت آن زیاد شد لذا تصمیم گرفت این اذان را به خاطر اینکه مردم از راه‌‌‌‌های دور در نماز جمعه حاضر شوند اضافه کند و بدون شک عثمان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ از خلفای راشدین است که به پیروی از سنت آن‌‌ها امر شده‌‌ایم همچنین بر این امر عدم مخالفت صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم دلالت دارد و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به تبعیت از سنت خلفای راشدین رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم امر نموده است.

اما همان‌‌طور که گفتم شایسته است که به اندازه‌‌ی که مردم بتوانند از دور حضور یابند فاصله داشته باشد اما اگر به اذان دوم نزدیک باشد به صورتی که مثلا پنج دقیقه و شبیه به آن فاصله باشد مشروع نیست و بیشتر مردمی که دو رکعت سنت می‌‌خوانند این کار را زمانی انجام می‌‌دهند که اذان اول نزدیک به اذان دوم باشد اما این بدعت است یعنی نماز سنتی که بین دو اذان نزدیک به هم خوانده شود زیرا از صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم چنین چیزی مشهور نبوده است لذا برای انسان شایسته نیست که این دو رکعت را بخواند.

بنابراین می‌‌گوییم: این جواب در حقیقت متضمن دو جواب است:

اول: شایسته است بین اذان اول و دوم روز جمعه وقتی باشد که مردم از راه دور بتوانند در مسجد حاضر شوند نه این که اذان دوم در پی آن باشد.

دوم: خواندن دو رکعت نماز بین دو اذان نزدیک به هم همان‌‌طور که بسیاری انجام می‌‌دهند بدعت است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم الركعتين اللتين يصليها الناس بين الأذان الأول والأذان الثاني قبيل خطبة الجمعة؟

فأجاب رحمه الله تعالى: أولا ليعلم أن الأذان الأول يوم الجمعة لا يكون إلا متقدما على الأذان الثاني بزمن يمكن فيه للناس أن يحضروا إلى الجمعة من بعيد؛ لأن سبب مشروعية هذا الأذان أن الناس كَثُرُوا في عهد أمير المؤمنين عثمان رضي الله عنه واتسعت المدينة، فرأى أن يزيد هذا الأذان من أجل أن يحضر الناس من بعيد، ولا ريب أن عثمان رضي الله عنه من الخلفاء الراشدين الذين أمرنا باتباع سنتهم ، والصحابة رضي الله عنهم لم ينكروا عليه فعله هذا، فيكون هذا الفعل قد دلت عليه السُّنَّة، ودل عليه عدم المعارضة من الصحابة رضي الله عنهم، وقد أمر النبي صلى الله عليه وسلم باتباع سنة الخلفاء الراشدين.

ولكن كما قلت ينبغي أن يكون متقدمًا بزمن يمكن فيه حضور البعيدين إلى الصلاة، وأما كونه قريباً من الأذان الثاني بحيث لا يكون بينهما إلا خمس دقائق وشبهها، فإن هذا ليس بمشروع وغالب الناس الذين يتطوعون بركعتين إنما يفعلون ذلك فيما إذا كان الأذان الأول قريبا من الأذان الثاني ولكن هذا من البدع، أعني التطوع بين هذين الأذانين المتقاربين؛ لأن ذلك ليس معروفا عن الصحابة رضي الله عنهم، فلا ينبغي للإنسان أن يصلي هاتين الركعتين.

وعلى هذا فنقول: هذا الجواب يتضمن جوابين في الحقيقة.

الجواب الأول: أنه ينبغي أن يكون بين الأذان الأول والثاني يوم الجمعة وقت يتمكن فيه الناس من الحضور إلى المسجد من بعيد، لا أن يكون الأذان الثاني مواليا له.

أما الجواب الثاني فهو: صلاة الركعتين بين الأذانين المتقاربين كما يوجد من كثير من الناس، فهذا من البدع.

مطالب مرتبط:

(۳۰۴۵) حکم ترک نماز جمعه برای چوپانِ دور از شهر در صورت عدم اجازه‌ی کارفرما

بر این سؤال کننده گناهی نیست زیرا نمی‌‌تواند به خاطر دور بودن مکانش به نماز جمعه برسد اما اگر همان‌‌جا نماز خواند دو رکعت نخواند بلکه چهار رکعت به عنوان نماز ظهر بخواند....

ادامه مطلب …

(۳۰۷۹) حکم نماز جمعه در روستا با جمعیت کم و مشارکت محدود نمازگزاران

اگر در این روستا مسجد جامع وجود ندارد و اطراف آن روستای که در آن نماز جمعه خوانده می‌‌شود وجود ندارد بر آن‌‌ها واجب است نماز جمعه را بخوانند و امامی را برای خود قرار داده که برای آن‌‌ها خطبه و نماز جمعه بخواند....

ادامه مطلب …

(۳۰۴۱) حکم تکلیف به کار رسمی در روز جمعه و تأثیر آن بر وجوب نماز جمعه

اگر مشغول به امر یا شغلی شود که قبل از جمعه پایان می‌‌یابد سپس وقت را درک کند و برای او ممکن نیست از آن رها یابد مگر اینکه ضرر می‌‌کند در این صورت اشکالی ندارد که به آن مشغول شود هر چند که نماز جمعه از او فوت شود زیرا در این حالت معذور است....

ادامه مطلب …

(۳۱۱۲) اگر شخصی در حال خطبه عطسه بزند و تو در کنار او باشی حکم آن چیست؟

جایز نیست جواب او را بدهی زیرا گوش دادن به خطبه مهم‌‌تر است....

ادامه مطلب …

(۳۰۴۲) آیا برای مسلمان درست است که نماز جمعه را پشت رادیو بخواند؟

نماز تو پشت رادیو جایز نیست زیرا باید در نماز جمعه بر یک امام جمع شد و این اجتماع چگونه است در حالی که بین تو و بین این امام مسافت‌‌ زیادی وجود دارد...

ادامه مطلب …

(۳۱۳۹) آیا برای نمازگزار در روز جمعه جایز است مسجد موجود در منظقه‌‌اش را رها کرده و به مسجد دیگر که دور است برود؟

بهتر است اهل هر محله به خاطر آشنایی، الفت، تشویق هم‌‌دیگر و خوشحال کردن دل امامی که برای آن‌‌ها نماز می‌‌خواند در مسجد خود نماز بخوانند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه