(۲۹۱۵) حکم امامت مسافر در نماز جمعه برای مقیمان

(۲۹۱۵) سوال: مسافری وارد روستایی شد و شب را آن جا گذراند و امروز روز جمعه است و جماعت روستا او را برای خواندن نماز جلو فرستادند لذا او نماز جمعه را برای آنها خواند آیا نماز مسافر برای کسانی که مقیم هستند درست است؟

جواب:

سؤال کننده میگوید: آیا جایز است که مسافر امام مردم در نماز جمعه شود؟

جواب این سؤال این است: علما در این مسأله اختلاف نمودهاند برخی میگویند: درست نیست که مسافر امام مردم در نماز جمعه شود زیرا از کسانی که نماز جمعه بر آنها واجب است نیست زیرا نماز جمعه بر مسافر واجب نیست.

برخی میگویند: برای مسافر درست است که امام و خطیب جمعه شود.

این قول درست است بنابراین به این سؤال کننده میگوییم: اشکالی ندارد که به عنوان امام نماز جمعه را بخوانی در حالی که مسافر هستی.

بدین مناسبت میگویم: هر کسی که در شهری باشد در حالی که مسافر است و نماز جمعه اقامه شد بر او لازم است که نماز جمعه را همراه مردم بخواند و برای او جایز نیست که از نماز جمعه به این دلیل که مسافر است تخلف نماید و این به دلیل عموم فرمودهی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِن يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَىٰ ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ۚ}[جمعة: ۹]( ای کسانی که ایمان آوردهاید! هنگامی که در روز جمعه برای نماز اذان گفته شد به سوی (نماز و) ذکر الله بشتابید و خرید و فروش را رها کنید) و مسافر در این خطاب وارد میشود زیرا از جمله کسانی است که ایمان آوردهاند لذا زمانی که شامل مؤمنین میشود امر شده که به سوی ذکر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هنگامی که برای نماز جمعه اذان گفته شد بشتابد.

همچنین مثل این نماز جماعت است هنگامی که مسافر وارد شهری شد و اذان گفته شد و صدای اذان را شنید بر او لازم است که اجابت کند و همراه جماعت نماز بخواند زیرا نماز جماعت از مسافر ساقط نمیشود به دلیل فرمودهی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به پیامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : {وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِّنْهُم مَّعَكَ}[نساء: ۱۰۲](و چون (وقت خوف) در میان آنها باشی و برای آنها نماز بر پا کردی باید دستهای از آنها با تو(به نماز) بایستند) تا آخر آیه. لذا به نماز جماعت در حالت ترس امر نمود در حالی که در سفر است لذا در حال امنیت از باب اولا اینگونه است و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم میفرماید: «من سمع النداء و لم یجب فلا صلاة له، إلا من عذر»[۱](کسی که صدای اذان را شنید و اجابت نکرد نمازش درست نیست مگر کسی که عذر داشته باشد) و این عام است و فرقی ندارد مسافر یا غیر مسافر باد.

اما آن چه نزد عوام شهرت یافته که نماز جمعه و جماعت برای مسافر نیست درست نیست بلکه مسافر مانند مقیم در وجوب نماز جمعه و جماعت است و فرقی ندارد.

[۱] تخریج آن گذشت.

تعداد بازدید: 60

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: مسافر نزل على قرية وبات فيها، وهذا اليوم يوم جمعة، وقَدَّمَهُ جماعة القرية للصلاة . بهم، وصلى بهم الجمعة. هل تجوز صلاة المسافر للمقيمين؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: يريد :السائل هل يجوز أن يكون المسافر إماما للناس في صلاة الجمعة؟

والجواب على هذه المسألة: اختلف العلماء في ذلك، فمنهم من يقول: إن المسافر لا يصح أن يكون إمامًا في الجمعة؛ لأنه ليس من أهل الوجوب، إذ إن المسافر لا تجب عليه الجمعة.

ومنهم من قال: إنه يصح أن يكون المسافر إماما في الجمعة وخطيبًا فيها. وهذا القول هو الصحيح، وعلى هذا فنقول لهذا السائل: لا بأس أن تصلي إمامًا في الجمعة وأنت مسافر.

وبهذه المناسبة أقول: إن من كان في بلد وهو مسافر وأقيمت الجمعة فإن عليه أن يصلي الجمعة مع الناس، ولا يحل له أن يتخلف عن الجمعة بحجة أنه مسافر، وذلك لعموم قول الله تعالى: ﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِن يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَىٰ ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ﴾ [الجمعة: 9]، والمسافر داخل في هذا الخطاب؛ لأنه من الذين آمنوا، فإذا كان من الذين آمنوا فقد أُمِرَ أن يسعى إلى ذكر الله إذا نودي للجمعة.

ومثل ذلك صلاة الجماعة أيضًا، فإن على المسافر إذا نزل في بلد وأذن للصلاة وقد سمع النداء أن يُجيب النداء ويصلي مع الجماعة؛ لأن الجماعة لا تسقط عن المسافر؛ لقول الله تعالى لرسوله – صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: ﴿ وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِّنْهُم مَّعَكَ ﴾ [النساء: ١٠٢] إلى آخر الآية، فأمر بصلاة الجماعة في حال الخوف، وكان ذلك في السفر، ففي حال الأمن من باب أولى، وقال النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «من سَمِعَ النداء ولم يُجب فلا صلاة له إلا من عُذْر»، وهذا عام في المسافر وغير المسافر. وأما ما اشتهر عند العامة أن المسافر لا جمعة عليه ولا جماعة، فهذا ليس بصحيح، بل المسافر كالمقيم في وجوب صلاة الجمعة والجماعة، ولا فرق.