دوشنبه 22 جمادی‌الاول 1448
۱۱ آبان ۱۴۰۵
2 نوامبر 2026

(۲۷۶۰) حکم اذان و اقامه برای نماز در مکان دور از شهر بدون شنیدن صدای اذان مسجد

(۲۷۶۰) سوال: شخص در مکان دوری از شهر است و در کوه کار می‌‌کند، می‌‌گوید: صدای اذان را جز از طریق رادیو نمی‌‌شنوم، لذا خودم به تنهایی اذان و اقامه می‌‌گویم، آیا این کار جایز است؟

جواب:

وجه اشکال در این سؤال را نمی‌‌دانم، زیرا اگر می‌‌خواهد به شنیدن اذان از رادیو اکتفا کند، خود دارای حکمی است و اگر می‌‌خواهد هرگاه که اذان را از رادیو شنید، بلند شده و اذان بگوید، خود دارای حکمی است.

اگر اولی باشد، نگاه می‌‌کنیم: اگر اذان مستقیم از مسجد پخش می‌‌شود، امیدوارم که کافی باشد، زیرا اذان را از مؤذن مستقیم می‌‌شنود، اما به وسیله‌‌ی این ابزاری که آن را نقل می‌‌کند، لذا این همانند شنیدن از بلندگو در شهر است.

اما اگر اذان از ضبط پخش می‌‌شود، همان‌‌طور که در برخی از رادیوها وجود دارد، چه بسا از کسی پخش شود که فوت شده، این اذان کافی نیست؛ زیرا اذان عبادتی است که باید شخص آن را انجام دهد و نواری که اذان در آن ضبط شده به عنوان فاعل محسوب نمی‌‌شود که به وسیله‌‌ی اذان تقرب بجوید، مانند مؤذنی که با صدا و زبانش اذان می‌‌گوید.

اما اگر منظورش دومی است: یعنی هرگاه اذان را از رادیو شنید بلند می‌‌شود و اذان و اقامه می‌‌گوید، این کار خوب است و اشکالی ندارد، زیرا اذان دادن همراه با رادیو که سر وقت اذان می‌‌گوید بهتر از اذان دادن با تخمین است، چون امکان دارد تخمین بزند و به اشتباه رفته و قبل از وقت اذان بگوید، اما  اگر بین او و بین جایی که اذان از آن پخش می‌‌شود، مسافتی وجود دارد که امکان دارد وقت این دو مکان متفاوت باشد، واجب است این را رعایت کند و از روی احتیاط کمی با تأخیر اذان بگوید.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنه في مكان بعيد من المدينة ويعمل في الجبل، يقول: لا أسمع الأذان إلا عن طريق الراديو، فأقوم بالأذان والإقامة وحدي، فهل يجوز هذا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لا أعرف وجه الاشكال في هذا السؤال؛ لأنه إن أراد أنه يقتصر على سماع الأذان من الراديو فله حكم، وإن أراد أنه إذا سمع الأذان من الراديو فقام فأذن فله حكم.

فإن كان الأول نظرنا: فإن كان الأذان ينقل مباشرة من المسجد فأرجو أن يجزئه ذلك؛ لأنه يكون سمع الأذان من المؤذن مباشرة، لكن بواسطة هذه الآلة التي نقلته، فهو كما لو سمعه من مكبر الصوت في البلد.

وأما إذا كان الأذان ينقل من مسجل -كما يوجد في بعض الإذاعات، تنقل الأذان من مسجل، وعلى هذا ربما تنقل عن شخص قد مات- فإن هذا الأذان لا يجزئ ؛ لأن الأذان عبادة لا بد أن يكون من فاعل والشريط الذي سُجل فيه الأذان ليس فاعلا يتقرب بالأذان كالمؤذن الذي يؤذن بصوته وبلسانه.

وأما إذا كان المراد الثاني – أعني: أنه إذا سمع المؤذن من الإذاعة قام وأذن وأقام فهذا طيب وجيد ولا بأس به، وليس فيه إشكال؛ لأن كونه يراعي أذان الإذاعة الذي يعتبر على الوقت خير من كونه يؤذن تخرصا وتخمينا، لأنه قد يُحمِّنُ فيضل في ذلك ويصلي قبل الوقت، ولكن يجب إذا كان بينه وبين البلد الذي نقل منه الأذان مسافة يمكن أن يختلف فيها الوقت أن يراعي ذلك، فيتأخر قليلا ليحتاط.

مطالب مرتبط:

(۲۷۵۸) حکم ترک کردن نماز صبح همراه با جماعت در مسجد چیست؟

او را نصیحت می‌‌کنیم که تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را در نفسش داشته و این تنبلی را رها نماید و اگر خود را بر قوت، نشاط و محکمی عادت دهد، موفق می‌‌شود و کسالت وی از بین می‌‌رود و حضورش در جماعت به گونه‌‌ای می‌‌شود که گویا بر آن فطرت یافته است و از دست دادن نماز جماعت باعث تنگی سینه‌‌اش و ناراحتی‌‌اش می‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۲۷۵۲) حکم اقامه جماعت در محل کار با وجود امکان رفتن به مسجد نزدیک

اگر مسؤول، آن‌‌ها را از رفتن منع می‌‌کند و می‌‌گوید: همراه ما نماز بخوانید؛ همراه با جماعت نماز بخوانند و به مسجد نروند؛ زیرا نماز بر نماز در مسجد مصلحتی فوت شده یا اینکه ضرری به بار می‌‌آید، در حالی که جماعت دیگری در مسجد وجود دارد....

ادامه مطلب …

(۲۷۶۸) حکم نماز صبح در سفر

آنچه برخی گمان می‌‌‌‌کنند که مسافر در مسجد نماز نمی‌‌خواند، زیرا قصر می‌‌خواند، اشتباه است و نماز جماعت بر مسافر و بر مقیم واجب است، بنابراین بر مسافر واجب است که به مسجد برود و همراه مسلمانان نماز بخواند، مگر اینکه مسجد دور باشد و رسیدن به مسجد برای او سخت باشد، در این صورت همراه با دوستانش به صورت جماعت می‌‌خواند....

ادامه مطلب …

(۲۷۸۵) حکم ترک نماز جمعه به‌ سبب پرستاری از فرزند بیمار در مدت طولانی

مادامی که پسرت نیازمند وجودت همراهش بوده چیزی بر تو نیست چون نیاز مریض به پرستار از جمله چیزهایی است که وجوب نماز جمعه و جماعات را از پرستار ساقط می‌‌کند اما اگر امکان این وجود دارد که کسی در مدت رفتنت به نماز پرستاری او را بکند در این حالت نماز از تو ساقط نمی‌‌شود....

ادامه مطلب …

(۲۷۶۶) شرایط وجوب حضور در مسجد بر اساس شنیدن صدای اذان در روستا

اگر دانست که مؤذن اذان گفته، نماز بخواند هرچند که در خانه باشد و اشکالی ندارد، زیرا صدای اذان را جز با بلندگو نمی‌‌شنود، لذا گناه‌‌کار نیست...

ادامه مطلب …

(۲۷۷۰) حکم شرکت در جماعت همراه با منکرات

بهتر این است که با آن‌‌ها نماز بخوانید و آن‌‌ها به ترک نمودن این اموری بدعی سفارش کنید، حال اگر هدایت شدند، به نفع شما و آن‌‌ها است، اما اگر هدایت نشدند، به نفع شما و به ضرر آن‌‌ها است و در این صورت برای شما عذر وجود دارد که تنهایی نماز بخوانید....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه