سه‌شنبه 5 شوال 1447
۳ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۲۶۶۸) آیا رو به قبله نمودن در سجده‌‌ی تلاوت شرط است؟

(۲۶۶۸) سوال: آیا رو به قبله نمودن در سجده‌‌ی تلاوت شرط است؟

جواب:

نزد بسیاری از اهل علم رو به قبله نمودن در سجده‌‌ی تلاوت شرط است، زیرا نظرشان بر این است که سجده‌‌ی تلاوت از نماز است و در نماز لازم است که رو به قبله باشد، بنابر فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۖ }[بقره: ۱۴۹](و از هر جا که بیرون شدی، پس (به هنگام نماز) روی خود را بسوی مسجد الحرام کن).

برخی از اهل علم نظرشان بر این است که سجده‌‌ی تلاوت از نماز نیست، بلکه عبادت مستقلی است؛ لذا استقبال قبله و طهارت در آن شرط نیست، اما آنچه به احتیاط نزدیک‌‌تر است این است که رو به قبله و با طهارت سجده کند.

و در این جا تذکر می‌‌دهم هرچند که در سؤال نیست: سجده‌‌ی تلاوت نیازی به تکبیر هنگام بالا آمدن از آن و سلام دادن ندارد مگر اینکه در نماز باشد که در این صورت هنگام سجده و هنگام بالا آمدن تکبیر می‌‌گوید، زیرا کسانی که نماز رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را توصیف نموده گفته‌‌اند که در هر بالا و پایین آمدن تکبیر می‌‌گفتند. [۱] و معلوم است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در نمازش آیه‌‌ی سجده را می‌‌خواند و سجده می‌‌نمود و از آنجایی که سجده‌‌ی تلاوت استثنا نشده، دانسته می‌‌شود که هنگام سجده و بالا آمدن تکبیر دارد.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل القبلة شرط في سجود التلاوة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: استقبال القبلة شرط في سجود التلاوة عند كثير من أهل العلم أو أكثرهم؛ لأنهم يرون أن سجود التلاوة من الصلاة، والصلاة لا بد فيها من استقبال القبلة؛ لقوله تعالى: ﴿ وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ﴾ [البقرة: ١٤٩].

ويرى بعض أهل العلم أن سجود التلاوة ليس من الصلاة، وإنما هو عبادة مستقلة، فلا يشترط له استقبال القبلة ولا طهارة، ولكن الأحوط ألا يسجد إلا طاهرا مستقبلا القبلة.

وهنا أقول تنبيها وإن لم يكن في السؤال: إن سجود التلاوة لا يحتاج إلى تكبير عند الانتقال منه ولا إلى تسليم إلا إذا كان في صلاة، فإنه يُكبر إذا سجد وإذا رفع؛ لأن الواصفين لصلاة الرسول صلى الله عليه وسلم ذكروا أنه كان يكبر في كل خفض ورفع، ومن المعلوم أن رسول الله صلى الله عليه وسلم كان يقرأ السجدة في صلاته فيسجد فيها، فلما لم يستثن سجود التلاوة من ذلك عُلِمَ أن له تكبيرًا عند السجود وعند الرفع.

مطالب مرتبط:

(۲۶۶۲) حکم ترک سجده تلاوت در نماز جماعت هنگام قرائت سوره‌های سجده‌دار

ماموم اگر آیه‌‌ای که در آن سجده وجود دارد را بخواند، سجده نمی‌‌کند، زیرا نمازش مرتبط با نماز امام است، لذا اگر سجده کرد با امام مخالفت نموده...

ادامه مطلب …

(۲۶۶۳) قاری قرآن که از آیات سجده می‌‌گذرد، آیا سجده نمودن بر وی لازم است؟

سجده‌‌ی تلاوت هرگاه انسان آیه‌‌‌‌ی سجده را خواند، سنت است و بر قول راجح واجب نیست...

ادامه مطلب …

(۲۶۵۶) حکم سجده‌‌ی تلاوت چیست؟

سجده‌‌ی تلاوت سنت مؤکده است و شایسته نیست که انسان آن را ترک کند، اما واجب نیست...

ادامه مطلب …

(۲۶۶۹) آیا سجده‌‌ی تلاوت سلام دارد؟

اگر سجده خارج از نماز باشد: نزدیکترین اقوال نزد من این است که هنگامی که به سجده می‌‌رود تکبیر می‌‌گوید، اما هنگام بالا آمدن تکبیر نمی‌‌گوید و سلام نمی‌‌دهد؛ زیرا از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده که هنگامی که بالا می‌‌آمد تکبیر می‌‌گفت و سلام می‌‌‌‌داد.....

ادامه مطلب …

(۲۶۶۴) کیفیت سجده‌‌ی تلاوت چطور است؟

تکبیر می‌‌گوید و مانند سجود نماز بر اعضای هفت‌‌گانه سجده می‌‌کند و می‌‌گوید: «سبحان ربی الأعلی»....

ادامه مطلب …

(۲۶۶۰) احکام سجده‌های تلاوت

بنابر قول صحیح سجده‌‌ی تلاوت واجب نیست...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه