سه‌شنبه 11 ربیع‌الثانی 1448
۳۱ شهریور ۱۴۰۵
22 سپتامبر 2026

(۲۵۹۳) حکم قضای سنت فجر پس از اقامه‌ی نماز صبح

(۲۵۹۳) سوال: اگر برای نماز صبح حاضر شدم و مؤذن نماز را اقامه نمود در حالی که دو رکعت سنت صبح را نخواندم، آیا جایز است که بعد از نماز آن را بخوانم؟

جواب:

سنت صبح، سنت مؤکد است و مؤکدترین از میان سنت‌‌های راتبه است، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مورد آن فرمود: «رکعتا الفجر خیر من الدنیا و ما فیها»[۱](دو رکعت سنت قبل از نماز صبح از دنیا و آنچه در دنیا است، بهتر است) و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چه در حال سفر و غیر سفر بر آن مواظبت می‌‌نمودند و سنت است که سبک خوانده شود، یعنی: انسان آن را سبک می‌‌خواند اما همراه با طمأنینه، عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا می‌‌گوید: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را آنقدر سبک می‌‌خواندند تا جاییکه گفتم: سوره‌‌ی فاتحه را خواند؟! و ایشان در رکعت اول سوره‌‌ی کافرون و در رکعت دوم سوره‌‌ی اخلاص را می‌‌خواندند، یا در رکعت اول آیه‌‌ی ۱۳۶ از سوره‌‌ی بقره و در رکعت دوم آیه‌‌ی ۶۴ از سوره‌‌ی آل عمران را بخواند، و اگر غیر از این‌‌ها را خواند، اشکالی ندارد و این از جهت بهتر بودن است، و همانطور که مشهور است قبل از نماز خوانده می‌‌شود، اما اگر آمدی و امام در نماز صبح بود و تو سنت را نخوانده بودی، بعد از اتمام نماز صبح و اذکار آن، سنت را بخوان و اشکالی بر او در این کار نیست و اگر آن را تا طلوع خورشید و بالا آمدن آن به اندازه‌‌ی یک نیزه به تأخیر انداختی، اشکالی ندارد، مگر اینکه ترس فراموشی یا مشغول شدن از آن باشد که آن را بعد از نماز بخوان.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا حَضَرْتُ لصلاة الفجر فأقام المؤذن للصلاة ولم أصل ركعتي السُّنَّة، هل يجوز لي أن أصليها بعد صلاة الفجر؟

فأجاب رحمه الله تعالى: سنة الفجر سنة مؤكدة، وهي أكد الرواتب، قال فيها رسول الله صلى الله عليه وسلم: «ركعتا الفجر خير من الدنيا وما فيها»، وكان رسول الله صلى الله عليه وسلم يواظب عليهما حضرًا وسفرا، والسُّنَّة فيهما التخفيف، أي: أن يخففها الإنسان لكن بطمأنينة قالت عائشة رضي الله عنها: كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يخففهما، حتى إني أقول: «أقرأ بأم القرآن»؟، ويقرأ في الركعة الأولى: ﴿ قُلْ يَأَيُّها الكَفِرُونَ ﴾ [الكافرون: ١]، وفي الركعة الثانية: ﴿ قُلْ هُوَ اللهُ أحد [الإخلاص: ١]، وإن شاء قرأ في الأولى: ﴿ قُولُوا ءَامَنَا بِاللَّهِ وَمَا أُنزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنزِلَ إِلَى إِبْرَاهِم ﴾ [البقرة: ١٣٦] إلى آخر الآية في سورة البقرة، وفي الثانية: ﴿ قُلْ يَأَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا الله ﴾ [آل عمران: ٦٤] الآية في آل عمران، وإن قرأ بغير ذلك فلا حرج، إنما هذا على سبيل الأفضلية وتكون قبل الصلاة كما هو معروف، لكن إذا جئت والإمام في صلاة الفجر وأنت لم تصلها فصلها بعد أن تفرغ من الصلاة وأذكارها، ولا حرج عليك في هذا، وإن أخَّرْتَها إلى ما بعد طلوع الشمس وارتفاعها قدر رمح فلا بأس بذلك، إلا أن تخاف من نسيانها أو الانشغال عنها، فصلها بعد صلاة الفجر.

مطالب مرتبط:

(۲۵۹۵) آیا برای مسلمان جایز است که دو رکعت سنت صبح را تا بعد از نماز به تأخیر بیندازد؟

اگر نتوانست آن را قبل از نماز صبح بخواند، آن را بعد از نماز بخواند، یعنی: فوری بعد از نماز صبح یا اینکه تا بالا آمدن خورشید به اندازه‌‌ی یک نیزه آن را به تأخیر بیندازد و بعد آن را بخواند....

ادامه مطلب …

(۲۵۷۱) تعداد رکعات سنت‌های رواتب

سنت‌‌هایی که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را قبل و بعد از نمازها می‌‌خواندند ده رکعت بودند همانطور که در حدیث ابن عمر آمده است...

ادامه مطلب …

(۲۶۰۲) حکم سنت قبلیه‌ی مغرب

بله سنتی قبل از نماز مغرب وجود دارد، اما بعد اذان مغرب، زیرا قبل از اذان وقت نهی است...

ادامه مطلب …

(۲۵۷۷) سنت‌‌های رواتب کدام است؟ آیا نماز جمعه سنت قبلیه دارد؟

جمعه بعد از آن راتبه وجود دارد و قبل از آن راتبه‌‌ای نیست، زیرا مردم می‌‌آیند و هر قدر که الله می‌‌خواهد نماز می‌‌خوانند و تا آمدن امام قرآن می‌‌خوانند، لذا قبل از آن راتبه‌‌ای وجود ندارد...

ادامه مطلب …

(۲۶۳۸) حکم نماز سنت طواف در هر مکان از حرم چیست؟

خواندن سنت طواف در هر مکان از حرم جایز است، اما بهتر این است که پشت مقام ابراهیم باشد...

ادامه مطلب …

(۲۶۱۴) حکم جمع نمودن چهار رکعت در یک سلام چیست؟

بدون شک جمع نمودن چهار رکعت در یک سلام بر خلاف سنت است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه