(۲۵۶۵) سوال: در این روزها از طریق برنامه‌‌ی نور علی الدرب شما شنیدم که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بیش از سیزده رکعت نه در رمضان و نه در غیر رمضان در اثنای شب نخوانده‌‌اند، اما ما مشاهده می‌‌کنیم که کسانی در ده شب آخر رمضان بیست و سه رکعت می‌‌خوانند، چرا اضافه می‌‌کنند؟ کدام یک بهتر است: خواندن سیزده رکعت در اول رمضان و در ده روز آخر  یا اضافه نمودن در آخر آن؟ الله شما را موفق نماید.

جواب:

بدون شک آنچه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر آن بوده بهتر، کامل‌‌تر و پر فضیلت‌‌تر است، چه در اول و چه در آخر رمضان باشد، اما رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نماز شب را با فعلش محدود نمودند و مردم را از اضافه نمودن نهی ننمودند بلکه زمانی که سؤال شد: نظرتان در مورد نماز شب چیست؟ فرمود: نماز شب دو رکعت دو رکعت است. و عددی را تعیین نکردند همچنین فرمودند: هر یک از شما با توجه به نشاطش نماز بخواند، لذا زمانی که چیزی را مشخص نکردند، دانسته می‌‌شود که امر در این قضیه توسعه دارد و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر یازده یا سیزده رکعت اکتفا نموده اما بسیار طولانی می‌‌خواندند، از حذیفه بن یمان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ نقل شده که می‌‌گوید: “شبی همراه پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نماز خواند  و در آن سوره‌‌های بقره، سپس نساء و سپس آل عمران را خواندند. “[۱] همچنین ابن مسعود رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ همراه ایشان نماز خواند و ایشان قیام را طولانی نمودند تا جاییکه که عبدالله بن مسعود رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ گفت: “قصد امر بدی را نمودم، گفتند: چه امری‌ای ابو عبدالرحمن؟ گفت: قصد نمودم بنشینم و ایشان را رها کنم. “[۲] لذا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر این تعداد اکنفا می‌‌نمودند، زیرا ایشان قیام را طولانی می‌‌نمودند، و خیلی از مردم می‌‌دانند که ایشان آنقدر می‌‌ایستادند تا جاییکه پایشان ورم می‌‌نمود. [۳] و مادامی که این قیام بسیار طولانی بر مردم بسیار دشوار است، قیام را سبک‌‌تر نموده اما تعداد آن را بیشتر کرده‌‌اند و این از قدیم الزمان حتی در عهد سلف صالح مشهور است.

ما می‌‌گوییم: اگر انسان بر تعدادی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌خواندند اکتفا نماید بهتر و کامل‌‌تر است و کامل‌‌تر از آن زمانی است که در کمیت و کیفیت با قیام رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم موافت نماید، اما اگر بر این اضافه نمود اشکالی ندارد، زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را محدود نکردند و فرقی ندارد چه در اول و چه در آخر رمضان باشد.

اما خلاصه‌‌ی جواب: اضفه نمودن بر یازده یا سیزده رکعت چه در اول و چه در آخر رمضان اشکالی ندارد، اما اکتفا نمودن بر یکی از این دو عدد در اول و آخر رمضان بهتر و با فضیلت‌‌تر است.

شیخ بزرگوار! یعنی: مثلا بیست و سه رکعت خوانده نشود؟

جواب: بله! یعنی: اکتفا نمودن بر یکی از این دو عدد پرفضیلت‌‌تر است، اما اگر نماز خواند، نمی‌‌گوییم: این امر منکر و بدعت است.

شیخ بزرگوار! اگر یک شب یازده رکعت و یک شب سیزده رکعت و یک شب بیست و سه رکعت بخواند، اشکالی دارد؟

جواب: بله اشکال دارد، زیرا می‌‌ترسم که برخی برداشت کنند که این از سنت است، در حالی که اینگونه نیست، بلکه سنت یازده یا سیزده رکعت است، حال اگر یک شب یازده رکعت و یک شب سیزده رکعت خواند اشکالی ندارد، اما اگر بیست و سه رکعت خواند، بسیاری از مردم که همراه او نماز می‌‌خوانند، گمان می‌‌کنند که بیست و سه رکعت در سنت آمده است.

شیخ بزرگوار! اما اگر خواست که برای مردم بیان نماید همه‌‌ی این امور جایز است، و بعد یا قبل از نماز اعلام نمود؟

جواب: نیازی به این کار نیست، زیرا بر انسان لازم نیست که هر شب اعلام کند، اما التزام بر تعدادی که وارد شده بهتر است.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] بخاری: کتاب التهجد، باب قیام النبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اللیل حتی ترم قدماه، شماره­ی (۱۱۳۰)، و مسلم: کتاب صفات المنافقین و أحکامهم، باب الإکثار الأعمال و الاجتهاد، شماره­ی (۲۸۱۹).