یکشنبه 12 رمضان 1447
۹ اسفند ۱۴۰۴
1 مارس 2026

(۲۵۶۴) آیا در نماز قیام اللیل جایز است که مصحف را بردارم و از روی آن بخوانم یا خیر؟

(۲۵۶۴) سوال: آیا در نماز قیام اللیل جایز است که مصحف را بردارم و از روی آن بخوانم یا خیر؟

جواب:

اشکالی ندارد، یعنی: برای انسان جایز است که قرآن را در نماز از روی مصحف بخواند، زیرا از عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا روایت شده است و چون انسان به آن نیاز دارد، و در این قضیه بین نماز فرض و سنت فرقی وجود ندارد، حتی اگر فرض شود که که شخص سوره‌‌ی سجده و انسان را حفظ نباشد و می‌‌خواهد در نماز صبح جمعه بخواند، اشکالی ندارد از روی مصحف بخواند و حرکاتی که بر آن مترتب می‌‌شود اندک است و این حرکات برای مصلحت نماز است.

اما برخی اوقات برخی از مردم را -به خصوص در نماز تراویح- می‌‌بینیم که قرآن را بر می‌‌دارند تا اینکه از روی مصحف به تلاوت امام گوش دهند و این اشتباه است، زیرا بر آن مشغول شدن فکر و حرکات اضافی در حمل مصحف و قرار دادن آن و صفحه زدن مترتب می‌‌شود. همچنین توجه انسان به جای دقت به امام به حروف و کلمات است و قرار دادن دست بر روی سینه و باز کردن دست‌‌ها در رکوع نیز از او فوت می‌‌شود، زیرا دستانش را برای نگه داشتن مصحف می‌‌چسباند، به این دلایل انجام دادن این کار جز هنگام نیاز شایسته نیست، مثلا زمانی که امام حافظ نباشد و از یکی از مامومین درخواست کند که  هرگاه اشتباه نمود تصحیح کند، در این صورت اشکالی ندارد چون نیاز است، اما از یک نفر نگذرد بلکه یک نفر کافی است، زیرا تعداد کسانی که بدون نیاز مصحف را بر می‌‌دارند، زیاد می‌‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز في صلاة قيام الليل أن أمسك المصحف فأقرأ منه في الصلاة، أم لا يجوز؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: لا حرج في هذا، أي: يجوز للإنسان أن يقرأ في الصلاة من المصحف؛ لأنه قد روي عن عائشة رضي الله عنها، ولأن الإنسان محتاج إلى ذلك، ولا فرق في هذا بين الفريضة والنافلة، حتى لو فرض أن الإمام لا يحفظ ﴿ الم تَنزِيلُ الْكِتَب ﴾ [السجدة: ١-٢] السجدة، و ﴿ هَلْ أَتَى عَلَى الإنسان ﴾ [الإنسان: ١]، وأراد أن يقرأ من المصحف في صلاة الفجر يوم الجمعة فلا بأس بهذا، والحركة التي تترتب على ذلك يسيرة، وهي حركة لمصلحة الصلاة أيضًا.

لكن نرى أحيانًا بعض الناس -ولاسيما في صلاة التراويح- يأخذ المصحف ليتابع الإمام عن طريق المصحف، وهذا خطأ؛ لأنه يترتب عليه انشغال الفكر والحركة في حمل المصحف ووضعه وتقليب الأوراق، وانسجام الإنسان وراء الحروف والكلمات المكتوبة دون أن يتابع الإمام، ويفوته أيضًا وضع اليدين على الصدر، وتفريج اليدين في الركوع؛ لأنه سوف يضم يديه لأجل إمساك المصحف، لذلك لا ينبغي فعله إلا إذا دعت الحاجة إليه، كما لو كان الإمام غير حافظ فطلب من أحد المأمومين أن يمسك بالمصحف ليرد عليه إذا غلط، فهذا لا بأس به للحاجة، ولكن لا يتعدى واحدا، بل يكفي الواحد؛ لئلا يكثر إمساك المصحف من الآخرين بدون حاجة.

مطالب مرتبط:

(۲۵۶۰) تعداد رکعات نماز شب چقدر است و وقت آن کی است؟

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نه در رمضان و نه در غیر رمضان بر یازده رکعت نمی‌‌افزودند.....

ادامه مطلب …

(۲۵۵۷) در برخی از شب‌‌های رمضان دعا را از روی کاغذی می‌‌خوانم، آیا جایز است؟

بله! اشکالی ندارد که انسان دعا را از روی کاغذ بخواند، اگر حضور قلب از او فوت نمی‌‌شود و باعث طولانی شدن دعا نمی‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۲۵۳۶) کم اقتدای در نماز تراویح با رادیو یا تلویزیون در ماه رمضان

این کار جایز نیست و از او قبول نمی‌‌شود،...

ادامه مطلب …

(۲۵۳۲) فضیلت نماز تهجد در شب چیست؟

تهجد در شب از برترین عبادت‌ها وبهترین نمازها بعد از فرایض است،...

ادامه مطلب …

(۲۵۴۶) نماز تراویح به طور صحیح که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده چگونه است؟

عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا سؤال شدند که نماز پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در رمضان چگونه بود؟ گفتند: (ایشان در رمضان و در غیر از رمضان بر یازده رکعت اضافه نمی‌‌نمودند، چهار رکعت می‌‌خواندند که از کیفیت و طولانی بودن آن نپرس، سپس چهار رکعت می‌‌خواندند که از کیفیت و طولانی بودن آن نپرس، سپس سه رکعت می‌‌خواندند)...

ادامه مطلب …

(۲۵۴۱) آیا بر زن واجب است نماز تراویح بخواند؟

بله! برای زن مشروع است - در خانه یا در مسجد - نماز تراویح بخواند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه