(۲۵۳۴) سوال: نماز قیام بیشتر ثواب دارد یا نماز تراویح؟ آیا درست است که نماز قیام اعتبار ندارد مگر بعد از این که شخص بخوابد سپس بیدار شود؟ آیا روش آن با نماز تراویح متفاوت است؟ آیا دو رکعت دو رکعت است که در آخر، یک رکعت خوانده می‌شود؟ لطفا پاسخ دهید.

جواب:

این سؤال کننده تصور می‌‌کند بین نماز تراویح و قیام تفاوت وجود دارد در حالی که در حقیقت، فرقی بین این دو وجود ندارد. لذا تراویح از قیام شب است و به همین دلیل مسلمانان از شب اول رمضان به قیام می‌_‌ایستند و فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «من قام رمضان ایمانا واحتسابا، غفر له ما تقدم من ذنبه»[۱](کسی که رمضان را از روی ایمان و امید به اجر و پاداش روزه بگیرد، گناهان گذشته‌‌اش بخشیده می‌‌شود)؛ شامل تراویح می‌‌شود و بدون شک از قیام است. اما در نزد مردم این گونه متعارف گشته که نماز قیام همان است که قراءت، رکوع و سجده‌ی طولانی داشته باشد اما نمازی که سبک باشد نماز تراویح است در حالی که این یک مفهوم عرفی است و مفهوم شرعی نیست بلکه مفهوم شرعی این است که قیام و تراویح یک چیز است و هردو قیام اللیل محسوب می‌‌شوند، اما قیامی که نزد مردم مشهور است رکوع و سجود در آن طولانی ‌‌می‌‌شود، زیرا غالبا در آخر شب قرار می‌‌گیرد و شایسته است در آخر شب نماز طولانی گردد تا مردم هر آنچه می‌‌خواهند، دعا کنند، زیرا آخر شب وقت دعا است. به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «ینزل ربنا -تبارک و تعالی- کل لیلة الی السماء الدنیا حین یبقی ثلث اللیل الآخر یقول: من یدعونی فأستجیب له من یسألنی فأعطیه، من یستغفرنی فأغفر له، حتی یطلع الفجر»[۲](پروردگار ما سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هر شب زمانی که یک سوم آن باقی مانده به آسمان دنیا فرود می‌آید، سپس تا وقتی که فجر طلوع کند می‌‌فرماید: چه کسی مرا فرا می‌خواند تا او را اجابت نمایم، چه کسی از من طلب می‌نماید تا به او بدهم و چه کسی است که طلب آمرزش و مغفرت می‌نماید تا او را مغفرت نمایم).

سخن سؤال کننده: آیا قیام نمازی است که بعد از خواب باشد، می‌‌گوییم: این سوال بر اساس گمان سابق او است که گمان می‌‌کرد بین تراویح و قیام فرقی وجود دارد، لذا وقتی گفتیم: نماز قیام، نماز در شبانگاه است و شامل تراویح نیز می‌‌شود این سؤال وارد نیست.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.