یکشنبه 17 شوال 1447
۱۶ فروردین ۱۴۰۵
5 آوریل 2026

(۲۵۰۳) حکم خواندن وتر در اول شب برای کسی که از بیدار شدن در آخر شب می‌ترسد

(۲۵۰۳) سوال: جوانی است که بر نماز شب و وتر محافظت دارد و حمد و سپاس الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را به جای می‌آورد. می‌‌گوید: وتر را قبل از خواب یعنی حدود ساعت دوازده و نیم می‌‌خوانم زیرا می‌‌ترسم بیدار نشوم، آیا این نصف شب محسوب می‌‌شود؟ هر چند که دوست دارم در آخر شب بخوانم اما نمی‌‌توانم؟

جواب:

اگر ترسیدی که در آخر شب بیدار نشوی سنت در حق تو این است که در اول شب و قبل از خواب وتر را بخوانی، زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به ابوهریرة، ابوذر و ابوالدرداء رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم توصیه نمودند که قبل از خواب وتر بخوانند و فرمودند: «من خاف أن لا یقوم آخر اللیل فلیوتر أوله، و من طمع أن یقوم من آخر اللیل فلیوتر آخره، فإن صلاة آخر اللیل مشهودة، و ذلک أفضل»[۱](کسی که می‌‌ترسد در آخر شب بلند نشود، اول آن نماز بخواند و کسی که طمع دارد در آخر شب بیدار شود، در آخر شب وتر بخواند، زیرا نماز آخر شب با حضور ملائکه است و این بهتر است).

پس تو الان اگر از خودت می‌‌دانی که بیدار نمی‌‌شوی، قبل از خواب وتر را بخوان و اگر می‌‌دانی که بیدار می‌‌شوی یا ظن غالبت بر این بود که بیدار می‌‌شوی، وتر را در آخر شب قرا بده، زیرا نماز آخر شب با حضور ملائکه است که این بهتر است. حال اگر فرض شود که وتر را به آخر شب موکول کردی اما بیدار نشدی، آن را در روز به صورت زوج بخوان، یعنی اگر عادت داری که سه رکعت وتر بخوانی، چهار رکعت بخوان و اگر عادت داری که پنج رکعت وتر بخوانی، شش رکعت بخوان و به همین منوال انجام بده.

اما سخنت: ساعت دوازده و نیم نماز می‌‌خوانی، آیا نصف شب محسوب می‌‌شود؟

می‌‌گوییم: نصف شب وسط ما بین غروب خورشید تا طلوع فجر است. حال بنگر که از غروب خورشید تا طلوع فجر چقدر است سپس آن را تقسیم کن و نصف آن را، نصف شب قرار بده که این قضیه در زمستان و تابستان متفاوت است.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز أن نرفع الأيدي عند دعاء القنوت في الوتر؟

فأجاب -رحمه الله تعالى : نعم إذا قنت الإنسان في الوتر، أو في الفراغ عند النوافل فإنه يرفع يديه؛ لأن رفع الأيدي من أسباب إجابة الدعاء، ولكن لا يدخل فيه الدعاء بين السجدتين؛ لأنه لم يرد عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه رفع يديه عند الدعاء بين السجدتين، ولا عند الدعاء في آخر التشهد الأخير.

|||

2503- يقول السائل: إنه شاب محافظ على صلاة الليل والوتر ويحمد الله يقول: ولكنني أصليها قبل أن أنام مخافة ألا أستيقظ، يعني حوالي الساعة الثانية عشرة والنصف، فهل هذا هو منتصف الليل؟ رغم أنني أود أن أصلي في آخر الليل ولكنني لا أستطيع؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: إذا كنت تخشى ألا تقوم في آخر الليل فالسنة في حقك أن تُوتِرَ أول الليل قبل أن تنام؛ لأن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- أوصى أبا هريرة، وأبا ذر، وأبا الدرداء رضي الله عنهم أن يوتروا قبل أن يناموا، وقال: «من خاف ألا يقوم من آخر الليل فليوتر أوله، ومن طمع أن يقوم من آخر الليل فليوتر آخره، فإن صلاة آخر الليل مشهودة، وذلك أفضل»، فأنت الآن إذا كنت تعرف من نفسك أنك لا تستيقظ فأوتر قبل أن تنام، وإن كنت تعرف أنك تستيقظ، أو يغلب على ظنك أنك تستيقظ فأخر الوتر في آخر الليل؛ لأن صلاة آخر الليل مشهودة، وذلك أفضل، فإن قُدرَ أنك أخرتها إلى آخر الليل ولكنك لم تقم فصل من النهار الوتر شفعا، يعني: إن كان من عادتك أن توتر بثلاث فصل أربعًا، وإذا كان من عادتك أن توتر بخمس فصل ستا، وهلم جرا.

وأما قولك: إنك تصلي الساعة الثانية عشرة فهل هذا منتصف الليل؟ فنقول: منتصف الليل هو الوسط فيما بين غروب الشمس وطلوع الفجر، فانظر ما بين غروب الشمس وطلوع الفجر ثم اقسمه، فاجعل منتصفه نصف الليل، وهذا يختلف باختلاف الصيف والشتاء.

مطالب مرتبط:

(۲۵۰۷) آیا درست است که برخی از رکعات را در نماز وتر بخوانم سپس بخوابم و بقیه را در آخر شب کامل کنم؟

در رکعات وتر پی در پی بودن شرط نیست بلکه جایز است برخی از آن را قبل از خواب بخواند و برخی را بعد از اینکه از خواب بلند شد بخواند....

ادامه مطلب …

(۲۴۸۷) حکم جمع بین سنت عشا و وتر با یک سلام

اشکالی ندارد اگر سه رکعت وتر خواند، دو رکعت را جدا بخواند و سلام دهد و یک رکعت را جدا بخواند و سلام دهد یا هر سه رکعت را با هم با یک تشهد بخواند....

ادامه مطلب …

(۲۴۸۹) آیا وتر قضا می‌شود؟

هرگاه انسان خواب رفت و نماز وتر را نخواند، آن را در روز هنگامی که خورشید بالا رفت قضا می­کند اما آن را به صورت شفع قضا می­کند بدین صورت که...

ادامه مطلب …

(۲۴۸۳) آیا می‌توانم شفع و وتر را به بعد از قیام به تاخیر بیندازم؟

تهجد در شب یعنی نماز خواندن در آخر شب بعد از خواب، و سنت است که هرگاه انسان از خوابش بلند شد، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را ذکر کرده و بگوید:...

ادامه مطلب …

(۲۴۷۷) محاسبه وقت یک سوم آخر شب با ساعت

هر کسی می­خواهد بداند می­تواند شب را از غروب خورشید تا طلوع فجر به سه قسمت تقسیم نماید و هرگاه دو قسمت اول آن گذشت و آن دو سوم شب است، قسمت سوم آن، یک سوم آخر شب است...

ادامه مطلب …

(۲۵۰۵) آیا می‌توانم رکعت وتر را بعد از نماز صبح قضا کنم؟

اگر کسی از نماز وتر خواب رفت یا فراموش کرد، آن را در روز قضا می‌‌کند اما آن را به صورت وتر (فرد)قضا نمی‌‌کند بلکه آن را به صورت شفع (جفت) قضا می‌‌کند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه