(۲۴۲۴) سوال: امام در نماز چهار رکعتی اشتباه می‌کند آیا جایز است که قبل از سلام نماز او را متوجه خطایش در اثنای نماز کنیم؟ خطای او در نقص یا زیادت رکعت می‌باشد؟

جواب:

اگر امام خطا کرد واجب است که او را متوجه خطایش سازید پس اگر زیادتی در نماز انجام داد او را متوجه سازید و چگونه او را متوجه می‌کنید؟ مردان او را با سبحان الله گفتن و زنان با دست زدن؛ لذا می‌گویی: سبحان الله اگر فهمید که خوب است و اگر نفهمید آیه‌ای را می‌خوانید که به آن اشاره داشته باشد بنابراین اگر سجده را ترک کرد و به او هشدار دادید اما متوجه نشد می‌گوییم: {وَٱسۡجُدۡ وَٱقۡتَرِب} [سوره العلق: ۱۹] : (و سجده کن و (به الله) تقرب جوی): یا {یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ ٱرۡكَعُوا۟ وَٱسۡجُدُوا۟} [سوره الحج: ۷۷] : (ای کسانی‌که ایمان آورده‌اید! رکوع کنید، و سجده کنید).

این مهم است که را با قرآن متوجه سازید ولی گاهی اوقات امام زیادتی را در نماز ایجاد می‌کند مثل بلند شدن برای رکعت پنجم در نماز ظهر پس مأمومین می‌گویند: سبحان الله ولی اگر اصرار کرد که آن رکعت را بخواند می‌گوییم: مأمومین می‌نشینند و همراه او بلند نمی‌شوند سپس همراه او سلام می‌دهند و او باید سبب زیادی خواندن این را متوجه‌شان سازد چون ممکن است سبب زیادت فراموشی قرائت سوره‌ی فاتحه در یکی از رکعات بوده باشد و انسان هنگامی که قرائت فاتحه را فراموش کند و برای رکعت بعدی بلند شده است آن رکعتی که در آن فاتحه را فراموش کرده است لغو می‌شود و بعد بجای آن می‌خواند پس باید ایشان را متوجه این سازد و بگوید: من می‌دانم که برای رکعت پنجم بلند شده‌ام اما فاتحه را در رکعت اول یا دوم یا سوم فراموش کردم.

و اینجا می‌گویم: اگر حقیقتا فراموش کرده است اما اگر فقط شک کرده است به آن توجه نمی‌کند اگر که انسانی است که بسیار شک می‌کند چون بعضی از مردم هستند که بسیار شک می‌کنند تا جایی که کاری نیست که انجام ندهند مگر این که در آن شک کنند و در این صورت به این شک توجهی نمی‌شود همانطور که بعد از پایان نماز شک کند به این شک توجهی نمی‌شود و برای این مثال‌های زیادی است: مثل این که او الان دستش را می‌شوید ولی در مضمضه و استنشاق شک کرده است و می‌گوید: نمی‌دانم که مضمضه و استنشاق کرده‌ام یا نه؟ می‌گوییم: اگر که این شک بسیار برایش پیش می‌آید یعنی هر زمانی که وضو می‌گیرد دچار شک می‌شود به این شک توجه نمی‌کند و فرض کند که مضمضه و استنشاق کرده است و همچنین اگر بعد از وضو شک کرد که والله نمی‌دانم که آیا سرم را مسح کرده‌ام یا نه؟ می‌گوییم: به آن توجه نمی‌شود زیرا شک بعد از عبادت اعتباری ندارد.

و همچنین اگر در تعداد دور طواف شک کند که آیا شش یا پنج دور طواف کرده است؟ می‌گوییم: اگر در اثنای طواف است نگاه می‌کند در آنچه شک کرده است و موضوع تمام شده است اما اگر بعد از طواف شک کند و بگوید: والله نمی‌دانم که شش دور یا هفت دور طواف کرده‌ام؟ این شک اعتباری ندارد و آن را هفت دور در نظر می‌گیرد.

و این قاعده برای انسان مفید است: اگر بسیار شک می‌کند به آن توجه نکند و اگر بعد از تمام شدن آن عبادت دچار شک شود به آن توجه نکند مگر این که به یقین برسد چون زمانی که به یقین رسید باید آن نقص را جبران کند.