سه‌شنبه 11 ذیقعده 1447
۸ اردیبهشت ۱۴۰۵
28 آوریل 2026

(۲۲۸۰) حکم اضافه کردن کلمه “سیدنا” در صلوات ابراهیمی در نماز

(۲۲۸۰) سوال: قول بعضی از نماز در التحیات این است: اللهم صل علی سیدنا محمد و علی آل سیدنا محمد کما صلیت علی ابراهیم و علی آل ابراهیم، پس نظر شما در قول ایشان که می‌گویند: سیدنا، چیست؟

جواب:

انسان عاقل شکی ندارد که محمد سید و سرور فرزندان آدم است پس هر عاقل مؤمنی به این ایمان دارد و نبی سرور و سید بشر است و صاحب شرف و طاعت و قیادت است و طاعت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از طاعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌باشد: {مَّن یُطِعِ ٱلرَّسُولَ فَقَدۡ أَطَاعَ ٱللَّهَ} [سوره النساء: ۸۰] (کسی‌که از پیامبر اطاعت کند در حقیقت الله را اطاعت کرده‌است) ما و دیگران مؤمنان شکی نداریم که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سید و سرور و بهترین ماست و بافضل‌ترین نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌باشد و در چیزی که امر می‌نماید اطاعت می‌شود صلوات الله و سلامه علیه و از مقتضای اعتقادم این است که سیدی است اطاعت می‌شود و از چیزی که از قول یا عمل یا عقیده برای ما شرع قرار دهد تجاوز نمی‌کنیم و از چیزی که برای ما در کیفیت صلوات فرستادن در تشهد شرع کرده است این است که بگوییم: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ»[۱] (بارالهی! بر محمد و خاندان او درود فرست؛ همان گونه که بر ابراهیم و خاندان او درود فرستادی که تو ستوده‌ی بزرگواری) یا دیگر صلوات‌های که وارد شده است و با آن صفتی که سوال کننده ذکر کردند نمی‌شناسم یعنی: اللهم صل علی سیدنا محمد و علی آل سیدنا محمد، و هنگامی که این صیغه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده باشد پس افضل آن است که با آن بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات نفرستیم و با صیغه‌ای که ایشان به ما آموخته است برایش صلوات بفرستیم و در این مناسبت دوست دارم که این مسئله را مورد توجه قرار دهم هر انسانی که ایمان دارد محمد سید و سرور ماست مقتضایش این است که از آنچه برای ما شرع کرده است تجاوز نکنیم و از آن کم نیز نکنیم پس در دین چیزی که در دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وجود ندارد بدعتی پدید نیاوریم و چیزی که از دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌باشد نیز کم نکنیم و این از حق سیادت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است که بر گردن ما می‌باشد.

و بر همین مبنا آنهایی که اذکار و صلوات‌هایی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر زبان محمد شرع قرار نداده است را اختراع کرده‌اند این بدعتش با اعتقاد بر سید بودن محمد منافات دارد زیرا که مقتضای این عقیده این است که از آنچه شرع کرده تجاوز نشود و از آن کم نیز نگردد پس انسان به قولش تأمل و تدبر کند تا این که امر برایش واضح شود که او کسی است که تبعیت می‌کند نه این که تشریع می‌کند.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: قول بعض المصلين في التحيات: اللهم صل على سيدنا محمد وعلى آل سيدنا محمد، كما صليت على إبراهيم وعلى آل إبراهيم فما رأيكم بقولهم: سيدنا؟

فأجاب رحمه الله تعالى: لا يرتاب عاقل أن محمدا صلى الله عليه وسلم سيد ولد آدم فإن كل عاقل مؤمن يؤمن بذلك، وأن النبي صلى الله عليه وسلم سيد البشر، والسيد هو ذو الشرف والطاعة والإمرة، وطاعة النبي صلى الله عليه وسلم من طاعة الله -سبحانه وتعالى-: ﴿ مَن يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللهُ ﴾ [النساء: ۸۰]، ونحن وغيرنا من المؤمنين لا نشك أن نبينا سيدنا، وخيرنا، وأفضلنا عند الله تعالى، وأنه المطاع فيما يأمر به صلوات الله وسلامه عليه، ومن مقتضى اعتقادي أنه السيد المطاع -عليه الصلاة والسلام- ألا نتجاوز ما شرع لنا من قول، أو فعل، أو عقيدة، ومما شرعه لنا في كيفية الصلاة عليه في التشهد أن نقول: «اللهم صل على محمد وعلى آل محمد كما صليت على إبراهيم وعلى آل إبراهيم، إنك حميد مجيد»، أو نحوها من الصفات الواردة في كيفية الصلاة عليه، ولا أعلم أن صفة وردت بالصفة التي ذكرها السائل وهي: اللهم صل على سيدنا محمد وعلى آل سيدنا محمد، وإذا لم ترد هذه الصيغة عن النبي -عليه الصلاة والسلام- فإن الأفضل ألا نصلي على النبي بها، وإنما نصلي عليه بالصيغة التي عَلَّمَنَا إياها. وإنني أود بهذه المناسبة أن أنبه إلى أن كل إنسان يؤمن بأن محمدا صلى الله عليه وسلم سیدنا فإن مقتضى هذا الإيمان ألا يتجاوز الإنسان ما شرعه وألا ينقص عنه، فلا يَبْتَدِعُ في دين الله ما ليس منه، ولا ينقص عن دين الله ما هو منه، فإن هذا هو حقيقة السيادة التي من حق النبي صلى الله عليه وسلم علينا.

وعلى هذا فإن أولئك المبتدعين لأذكار أو صلوات على النبي صلى الله عليه وسلم لم يأت بها شرع الله على لسان رسوله محمد صلى الله عليه وسلم ، تنافي دعوى أن هذا الذي ابتدع يعتقد أن محمدا صلى الله عليه وسلم سيدنا؛ لأن مقتضى هذه العقيدة ألا يتجاوز ما شرع وألا يُنْقِصَ منه، فليتأمل الإنسان ولْيَتَدَبَّرَ ما يعنيه بقوله حتى يتضح له الأمر، ويعرف أنه تابع لا مُشَرع.

مطالب مرتبط:

(۲۲۷۸) نماز‌گزار در تشهد چه می‌گوید؟

افضل این است که بگویی: اللهم صل علی محمد، چون که این صیغه‌ای است رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به اصحابش امر نموده است....

ادامه مطلب …

(۲۲۷۹) حکم اضافه کردن سید، هنگام صلوات بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم

من نمی‌شناسم که آن وارد شده باشد و معروف است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به امتش آموخته است که چگونه بر او صلوات بفرستند فرمودند:....

ادامه مطلب …

(۲۲۸۲) برای کسی که صلوات بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را در تشهد آخر فراموش می‌کند چه چیزی لازم است؟

مشهور در نزد اصحاب مذهب امام احمد صلوات بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم رکن می‌باشد که بدون آن نماز صحیح نیست....

ادامه مطلب …

(۲۲۷۷) صیغه‌ی صحیح صلوات بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چیست؟

صغیه‌ی صحیح صلوات بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم همان است که به امتش آموخت هنگامی که گفتند: یا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ما را بیاموز که چگونه بر تو سلام و صلوات بفرسیتم؟ فرمود:....

ادامه مطلب …

(۲۲۸۱) روش صحیح صلوات بر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و بررسی صیغه‌های مختلف آن

بهترین صیغه‌ای که انسان با آن صلوات بفرستد آن است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اختیار کرده است مثل این قولشان: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ»...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه