(۲۲۳۲) سوال: از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده که طول رکوعش نزدیک به طول قیامش بوده و طول بالا آمدنش از رکوع یعنی وقوف بعد از رکوع نزدیک به طول رکوعش بوده و طول سجودش نزدیک طول رکوعش بوده یعنی رکوع کمی طولش از قیام کمتر بوده و وقوف بعد از رکوع کمی طولیش از رکوع کمتر بوده و سجود کمی طولش از رکوع کمتر بوده، آیا این صحیح است؟ و اگر سنت اینگونه است پس مثلا اگر بعد از فاتحه، سوره‌ی حجرات و ق و ملک و ن قرائت کردم پس طول  رکوعم تقریبا اندازه‌ی قیامم می‌باشد؟ و اذکار بعد از رکوع چه می‌باشد؟ آیا به ذکر: (ربنا ولك الحمد) بسنده کنم و سپس آن را تکرار کنم تا اندازه‌ی زمان قیامم شود؟ یا این ذکر را تکرار کنیم: ربنا و لك الحمد حمدا كثيرا طيبا؟ یا از انواع ذکری که برای بالا آمدن از رکوع است با هم در یک دفعه بخوانیم؟ با اختصار آیا تمام اذکار رکوع و اذکار بالا آمدن از رکوع را بخوانیم یا یک نوع را تکرار کنیم تا این که رکوع و بالا آمدن از آن تقریبا اندازه‌ی هم شود؟ و مقصود از این مصطلح علما که گفته‌اند: سجودش نزدیک به رکوعش بوده مراد دو سجده است یا طول هر سجده نزدیک به طول رکوع بوده است؟

جواب:

در این سوال دو وهم پیش آمده است وهم اول این است که ذکر کرد رکوع از قیام بعدش طولانی‌تر است و قیام بعد از رکوع از سجود طولانی است و اینگونه، که خطا می‌باشد و صفت نماز رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اینگونه بود که رکوع و قیام بعد از رکوع و سجود و نشستن بین دو سجده طول آنها به هم نزدیک بود همانطور که از ایشان صحیح است که ارکان چهارگانه‌ی رکوع و قیام بعد از آن و سجود و نشستن بین آن به هم نزدیک بوده است و نزدیک به قیام قبل از رکوع نبوده و این وهم دوم که گمان کرده قیام قبل از رکوع با رکوع مساوی است در صورتی که اینگونه نیست بلکه قیام قبل از رکوع سنت خاص خود را دارد چ طولانی‌تر از رکوع است و نتیجه این شد که می‌گوییم از روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم این است رکوع و قیام بعد از آن و سجود و نشستن بین دو سجده همانطور که از ایشان ثابت است طول آنها به هم نزدیک است و با قیام قبل از رکوع مساوی نیست و در این صورت اشکالی باقی نمی‌ماند ولی هنگامی که کسی رکوعش را -همانگونه که در نماز شب-طولانی می‌کند پس شایسته است که قیام بعدش نیز تقریبا به اندازه‌ی آن طولانی باشد و آنچه را وارد شده است بگوید: «رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ،مِلْءَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَيْءٍ بَعْدُ، أَهْلَ الثَّنَاءِ وَالْمَجْدِ»[۱] (حمد و ستايشِ بسيار، خالص و پاک از آنِ توست، حمدی که آسمان‌ها و زمین و میان آن‌ها و هر چه تو بخواهی را پر کند از آن تو است، اهل ستایش و عظمت هستی) و تا آخر دعا که معروف است.

سپس یا این دعا را تکرار می‌کند یا دعاهای دیگری که در سنت در این مقام وارد شده است را را می‌خواند و همچنین بین دو سجده با آنچه وارد شده است دعا می‌کند سپس با آنچه از دعاها که خواست دعا می‌کند.

[۱] رواه البخاری (۷۹۲) و مسلم (۴۷۱).