(۲۱۶۵) حکم شک در قرائت فاتحه مأموم و تأثیر آن بر صحت نماز

(۲۱۶۵) سوال: در بسیاری از نمازهایم مخصوصا نماز جهری که پشت امام می‌خوانم بعد از این که امام قرائت فاتحه را تمام کرد شک می‌کنم که فاتحه را قرائت کرده‌ام یا نه؟ و در حالی که امام قرائت می‌کند برایم که سخت است که آن را دوباره بخوانم و متاسفانه بسیار برایم پیش می‌آید، پس آیا در این چیزی بر گردن من می‌باشد؟ و حکم نمازهایی که در گذشته اینگونه خوانده‌ام چیست؟ آیا خللی در آن بوده یا نه؟ بارک الله فیکم لطفا ما را برای عدم پریشانی ذهن در نماز راهنمایی کنید؟

جواب:

این سوال کننده می‌گوید:که در بسیاری از اوقات این شک همراهش می‌باشد و شک‌های بسیار واجب است که ترک شود و به آن توجهی نشود زیرا که انسان به وسواس می‌افتد و شیطان نیز در به شک انداختنش کوتاهی نمی‌کند بلکه ر امور دیگر نیز او را به شک می‌اندازد تا جایی که در طلاق زنش یا باقی ماندن با او نیز را به شک می‌اندازد و این برای عقل و دین انسان خطرناک است.

و برای همین علما می‌گویند شک‌ها در سه حالت به آنها توجهی نمی‌شوند:

اول: مجرد وهم باشد و حقیقی نباشد که مطلاقا به آن توجهی نمی‌شود.

دوم: بسیار شکاک باشد، در هنگام وضو، نماز و هر کاری شک کند پس در این صورت نیز به اعتبار داده نمی‌شود.

سوم: اگر شک بعد از پایان یافتن عبادت حاصل شود پس در این صورت نیز تا زمانی که یقین حاصل نشده باشد به آن توجهی نمی‌شود مثالی برای آن: بعد از تمام کردن نمازش شک کرد که در نماز چهار رکعتی سه رکعت خوانده است یا چهار رکعت؟ پس به این شک توجهی نمی‌شود زیرا عبادت تمام شده است مگر این که یقین کند سه رکعت خوانده است که در این صورت یک رکعت می‌خواند مادامی که وقت کمی گذشته باشد و بعد از سلام سجده‌ی سهو می‌کند.

مهم این است که در این سه حالت به شک توجهی نمی‌شود و برای همین به این سوال کننده می‌گوییم: به این شک توجه نکن و هنگامی که شک کردی که فاتحه را بعد از قرائت امام قرائت کردی یا نه؟ پس به آن توجه نکن و اصل بر این است که قرائت کرده‌ای و بار دیگر نخوان زیرا که به قلب تو القا می‌کند که نخوانده‌ای تا که تو را از گوش دادن به قرائت امام باز دارد.

تعداد بازدید: 21

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يحصل لي كثيرًا في الصلاة خلف الإمام – وخاصة الجهرية – شك في كوني هل قرأت الفاتحة بعد انتهاء الإمام منها أم لا؟ وأضطر لإعادتها والإمام يقرأ، وهذا يحصل لي كثيرًا وللأسف، فهل على شيء في ذلك؟ وما حكم الصلوات الماضية التي صليتها بهذه الصفة؟ هل يُخل بها هذا الشيء أم لا؟ وأرشدونا بارك الله فيكم إلى ما تحصل به المتابعة وعدم شرود الذهن في الصلاة؟

فأجاب رحمه الله تعالى : هذا السائل يقول: إن هذا الشك يحصل معه كثيرا، والشكوك الكثيرة يجب تركها وعدم الالتفات لها، لأنها تُلْحِقُ الإنسان بالموسوس، ولا يقتصر الشيطان على تشكيكه في ذلك، بل يشككه في أمور أخرى، حتى إنها قد تبلغ به الحال إلى أن يشككه في طلاق زوجته وبقائها معه، وهذا خطير على عقل الإنسان وعلى دينه.

ولهذا قال العلماء: إن الشكوك لا يلتفت إليها في ثلاث حالات الأولى: أن تكون مجرد وهم لا حقيقة لها، فهذه مطرحة ولا يلتفت إليها إطلاقا.

والثانية أن تكثر الشكوك، ويكون الإنسان كلما توضأ شك، وكلما صلى شك، وكلما فعل فعلا شك، فهذا أيضًا يجب طرحه وعدم اعتباره.

والحال الثالثة: إذا كان الشك بعد انتهاء العبادة، فإنه لا يلتفت إليه ما لم يتيقن الأمر، مثال ذلك: لو شك بعد أن سلم من صلاته: هل صلى ثلاثا أم أربعًا في رباعية؟ فإنه لا يتلفت إلى هذا الشك، لأن العبادة قد فرغت، إلا إذا تيقن أنه لم يصل إلا ثلاثا فليأتِ بالرابعة ما دام الوقت قصيرا، وليسجد للسهو بعد السلام.

المهم أن هذه ثلاث حالات لا يلتفت إلى الشك فيها، وعلى هذا فنقول لهذا السائل: لا تلفت إلى هذا الشك، وإذا شككت هل قرأت الفاتحة بعد قراءة الإمام لها أم لم تقرأ؟ فلا تلتفت إلى هذا، والأصل أنك قرأت، ولا تُعِدْهَا مرة أخرى، لأن الشيطان قد يُلْقِي في قلبك أنك لم تقرأها ليُلْهِيَكَ عن استماع قراءة الإمام.