جمعه 7 ذیقعده 1447
۴ اردیبهشت ۱۴۰۵
24 آوریل 2026

(۲۱۲۸) حکم بالا نگه داشتن دست در تکبیرة الإحرام در طول قرائت فاتحه در نماز

(۲۱۲۸) سوال: بسیاری از مسلمانان را می‌بینیم که در هنگام نماز بستن دستشان را در تکبیرة الإحرام بالا می‌برند و بعضی از اوقات به مدت سوره‌‌ی فاتحه دستشان را بالا نگه می‌دارند آیا این موافق یکی از مذاهب چهارگانه می‌باشد؟ یا اثری از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم یا صحابه یا تابعین بر آن وجود دارد؟ لطفا برای ما این را توضیح دهید که ما از این امور اطلاعی نداریم.

جواب:

از رسول الله چنین چیزی که سوال کننده گفتند وارد نشده است که رفع الیدین را به مدت نصف سوره‌ی فاتحه طولش دهند و چیزی که وارد شده است این می‌باشد که ایشان دو دستش را تا برابر دو شانه‌هایش بالا یا تا برا برابر خود گوش‌هایش یا تا لاله‌ گوش‌هایش بالا می‌برد همانطور که در حدیث ابن عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ [۱] و مالک بن الحُوَیْرِث رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ [۲] آمده است.

سپس از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است که ابتدا رفع الیدین می‌کرد سپس تکبیر می‌گفت پس رفع الیدین می‌کرد تا این که کاملا دستش را بالا می‌برد سپس تکبیر می‌گفت و دارد شده است که هنگام بالا بردن تکبیر می‌گفت پس ابتدای بالا بردن همراه با ابتدای تکبیر و انتهای بالا بردن همراه با انتهای تکبیر می‌باشد و همچنین وارد شده است که ابتدا تکبیر می‌گفت سپس رفع الیدین می‌کرد و با این سه صفت که رفع الیدین قبل از تکبیر یا بعد آن یا همراه آن باشد جایز است و امر در این‌باره واسع است و همانطور که اشاره کردیم بالا بردن دست تا شانه‌ها یا لاله‌های گوش است ولی مثل چیزی که سوال کننده مطرح کرد طولانی نمی‌باشد زیرا که از سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیست.

و رفع الیدین در نماز چهار موضع دارد: در هنگام تکبیرة الإحرام و در هنگام رکوع و در هنگام بالا آمدن از رکوع و در هنگام بلند شدن از تشهد اول.


[۱] رواه البخاری (۷۳۵) و مسلم (۳۹۰).

[۲] رواه مسلم (۳۹۱).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل نرى كثيرًا من المسلمين عند افتتاح الصلاة يرفعون أيديهم عند تكبيرة الإحرام، ويطيلون رفعها حتى تصل في بعض الأحيان إلى مدة قراءة الفاتحة، فهل هذا يوافق أحد المذاهب الأربعة؟ أو جاء ذلك في أثر عن النبي ، أو عن صحابته الكرام أو التابعين لهم بإحسان؟ نرجو توضيح ذلك لأننا لا نملك التوجيه في ذلك لِقِصَرِ اطلاعنا في هذه الأمور.

فأجاب رحمه الله تعالى: لم يرد عن النبي صلى الله عليه وسلم في رفع اليدين أن تبقى هكذا كما ذكر السائل إلى قرب منتصف الفاتحة، وإنما الوارد عنه أنه كان يرفع يديه إلى حذو منكبيه، أو إلى فروع أذنيه، كما في حديث ابن عمر ومالك بن الْحُوَيْرِثِ رضي الله عنهما.

ثم إنه ورد عن النبي – عليه الصلاة والسلام- أنه كان يرفع يديه أولا ثم يكبر، فيرفع يديه حتى إذا انتهى من الرفع كبر، وورد عنه أنه يرفعهما حين يكبر، فيكون ابتداء الرفع مع ابتداء التكبير وانتهاء الرفع مع انتهاء التكبير، وورد أيضًا صفةٌ ثالثة أنه يكبر ثم يرفع يديه، وكل هذه الصفات الثلاث: أن يكون الرفع قبل التكبير أو بعده أو معه كل هذا جائز، والأمر فيه واسع، ومنتهى الرفع كما أشرنا إليه إما المنكبان أو فروع الأذنين، هذا هو منتهى الرفع، لكنه مع ذلك لا يتأخر كما ذكر السائل، لأنه ليس في ذلك عن النبي صلى الله عليه وسلم سنة.

ثم إن محل هذا الرفع في أربعة مواضع في الصلاة عند تكبيرة الإحرام وعند الركوع، وعند الرفع منه ، وعند القيام من التشهد الأول.

مطالب مرتبط:

(۲۱۲۰) حکم تنوع در لحن تکبیرات امام

نمی‌دانم که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرقی بین تکبیرات قائل می‌شده است بلکه ظاهر سنت این است که تکبیرات او برابر و مساوی بوده است....

ادامه مطلب …

(۲۱۳۷) حکم رفع الیدین بعد از برخواستن از رکوع

حدیثی که وجود دارد هنگامی است که از نشستن برای تشهد بلند شد و بر زانو‌هایش ایستاد و  به حالت قیام در آمد رفع الیدین می‌کند....

ادامه مطلب …

(۲۱۳۵) حکم گذاشتن دست راست بر چپ بعد از قیام از رکوع

گذاشتن دست راست بر چپ بعد از قیام از رکوع سنت است همانطور که حدیث سهل بن سعد رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ که بخاری در صحیحش روایت می‌کند...

ادامه مطلب …

(۲۱۲۹) محل قراردادن دست‌ها در نماز

درست این است که بر روی سینه گذاشته شود و این بهترین چیزی است که گفته شده است...

ادامه مطلب …

(۲۱۱۶) موضع صحیح رفع الیدین در تکبیرة الإحرام کجاست؟

دست تا برابر خود گوش یا لاله‌ی گوش یا شانه‌ها بالا می‌رود ...

ادامه مطلب …

(۲۱۱۸) زمان تکبیرات انتقال و قول (سمع الله لمن حمده)

تکبیرات انتقال و قول (سمع الله لمن حمده) باید بین دو رکن باشد و فرقی ندارد که از ابتدای حرکت باشد یا در اثنای آن، مهم آن است که بین دو رکن باشد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه