یکشنبه 9 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
20 سپتامبر 2026

(۲۱۱۹) حکم تکبیرات و دعای استفتاح هنگام پیوستن به امام در رکوع

(۲۱۱۹) سوال: هنگامی که آمدی و امام در حال رکوع بود آیا گفتن یک بار تکبیر برای تکبیرة الإحرام جایز است؟ یا باید تکبیرة الإحرام و تکبیر رکوع را هر دو گفت؟ و نماز گزار چگونه در این حالت دعای استفتاح می‌خواند؟

جواب:

هنگامی که نمازگزار وارد شد و امام در حال رکوع بود پس تکبیرة الإحرام را می‌گوید سپس رکوع می‌کند و دعای استفتاح را نمی‌خواند و آیا تکبیر برای رکوع واجب است یا نه؟ فقها ذکر کرده‌اند که واجب نیست و تکبیر رکوع در این حالت سنت است و واجب نیست پس در این صورت اگر برای رکوع نیز تکبیر بگوید افضل است و اگر نگفت نیز مشکلی نیست ولی در حالت شایسته است که انسان سرعتی را بکار نبرد که صوتی ایجاد کند و همچنین شایسته نیست که بگوید: اصبروا یا ان الله مع الصابرین یا گلویش را صاف کند تا این که امام را متوجه سازد زیرا که اینها از روش و عملکرد سلف صالح نبوده است ولی با سکنیه و وقار به سوی صف بیاید سپس تکبیرة الإحرام را بگوید و بعد رکوع کند و در این حالت: اگر یقین دارد که در حالی امام در رکوع بوده است رسیده پس او این رکعت را دریافته است و اگر یقین دارد که امام از رکوع بلند شده است پس آن رکعت از او فوت شده است و اگر شک دارد که به رکوع امام رسیده است یا نه؟ پس در این صورت به ظن غالبش عمل می‌کند ولی بعد از این سلام نماز را داد سجده‌ی سهو را بجا می‌آرود و اگر ظن غالبی هم ندارد پس آن رکعت را حساب نمی‌کند و رکعت بدل آن را می‌خواند و قبل از سلام دادن سجده‌ی سهو را بجا می‌آورد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا أتيت والإمام راكع فهل تجزئ تكبيرة الإحرام تكبيرة واحدة؟ أم لا بد من تكبيرة الإحرام وتكبيرة الركوع؟ وكيف يقرأ المصلي دعاء الاستفتاح في هذه الحالة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: إذا دخل المصلي والإمام راكع فإنه يكبر تكبيرة الإحرام، ثم يركع ولا يستفتح ، وهل يجب أن يُكبر للركوع أو لا يجب؟ ذكر الفقهاء -رحمهم الله – أنه لا يجب، وأن التكبير للركوع في هذه الحال سُنَّةٌ وليس بواجب، وعلى هذا فإذا كبر للركوع كان أفضل، وإذا ترك التكبيرة فلا حرج عليه، ولكن في هذه الحال ينبغي ألا يسرع الإنسان إسراعًا يقبح ويكون له صوت، ولا ينبغي كذلك أن يقول : اصبروا ، أو : اصبر إن الله مع الصابرين ولا أن يتنحنح تنحنحا يريد به تنبيه الإمام ، لأن هذا لم يكن من عمل السلف الصالح، ولكن يمشي وعليه السكينة حتى يصل إلى الصف، ثم يكبر تكبيرة الإحرام ثم يركع، وفي هذه الحال: إما أن يتيقن أنه أدرك الإمام وهو راكع فيكون حينئذ قد أدرك الركعة، وإما أن يتيقن أن الإمام رفع من الركوع قبل أن يصل هو إلى الركوع، وحينئذ يكون قد فاتته الركعة، وإما أن يشك هل رفع الإمام رأسه من الركوع قبل أن يدركه فيه أو لا؟ وفي هذه الحال إما أن يغلب على ظنه أنه أدركه أو أنه لم يدركه، فإذا غلب على ظنه أنه أدركه، فقد أدركه ولكنه يسجد للسهو بعد السلام إذا أتم صلاته، وكذلك إذا غلب على ظنه أنه لم يدركه فإنه يلغي تلك الركعة ويحكم له أنه لم يدركها، فيأتي بدلها بركعة، ويسجد للسهو بعد السلام، وإما أن يكون مترددًا ليس عنده ترجيح للإدراك أو عدمه فيلغي تلك الركعة، ويأتي بدلها بركعة، ويسجد للسهو قبل السلام.

مطالب مرتبط:

(۲۱۲۴) آیا برای سجده‌ی تلاوت در نماز و غیر آن تکبیر لازم است؟

تکبیر برای سجده‌ی تلاوت در نماز هنگام رفتن به سجده و بر آمدن از آن واجب است....

ادامه مطلب …

(۲۱۳۴) حکم گذاشتن دو دست بر سینه بعد از بالا آمدن از رکوع

گذاشتن دو دست بر سینه قبل از رکوع و بعد از آن سنت است...

ادامه مطلب …

(۲۱۲۱) آیا باید شرایط سالمندان را رعایت کنیم وقتی که تمایل دارند تکبیر تشهد را طولانی کنیم؟

تفاوت نگذاشتن برای مأموم مصلحت می‌باشد چون که حواس خود را جمع می‌کند تا بداند در کدام رکعت می‌باشد و می‌ترسد که در محل نشستن بایستد یا عکس آن و اگر امام بین تکبیرات فرق بگذارد ماموم مانند رباتی می‌شود که فقط تبعیت می‌کند...

ادامه مطلب …

(۲۱۱۶) موضع صحیح رفع الیدین در تکبیرة الإحرام کجاست؟

دست تا برابر خود گوش یا لاله‌ی گوش یا شانه‌ها بالا می‌رود ...

ادامه مطلب …

(۲۱۳۳) آیا قرار دادن دست راست بر دست چپ بر روی سینه بعد از رکوع، سنت است؟

صحیح این است که سنت می‌باشد....

ادامه مطلب …

(۲۱۲۳) حکم گفتن “الله و اکبر” به جای “الله اکبر” در اذان و نماز

جایگزین کردن (همزه) و (واو) در لغت جایز است پس هنگامی که گفت: (الله و اکبر) پس اذانش صحیح است ولی به شرط این که به معنای مقصود معتقد (الله اکبر) باشد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه