پنج‌شنبه 25 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
5 نوامبر 2026

(۲۱۱۹) حکم تکبیرات و دعای استفتاح هنگام پیوستن به امام در رکوع

(۲۱۱۹) سوال: هنگامی که آمدی و امام در حال رکوع بود آیا گفتن یک بار تکبیر برای تکبیرة الإحرام جایز است؟ یا باید تکبیرة الإحرام و تکبیر رکوع را هر دو گفت؟ و نماز گزار چگونه در این حالت دعای استفتاح می‌خواند؟

جواب:

هنگامی که نمازگزار وارد شد و امام در حال رکوع بود پس تکبیرة الإحرام را می‌گوید سپس رکوع می‌کند و دعای استفتاح را نمی‌خواند و آیا تکبیر برای رکوع واجب است یا نه؟ فقها ذکر کرده‌اند که واجب نیست و تکبیر رکوع در این حالت سنت است و واجب نیست پس در این صورت اگر برای رکوع نیز تکبیر بگوید افضل است و اگر نگفت نیز مشکلی نیست ولی در حالت شایسته است که انسان سرعتی را بکار نبرد که صوتی ایجاد کند و همچنین شایسته نیست که بگوید: اصبروا یا ان الله مع الصابرین یا گلویش را صاف کند تا این که امام را متوجه سازد زیرا که اینها از روش و عملکرد سلف صالح نبوده است ولی با سکنیه و وقار به سوی صف بیاید سپس تکبیرة الإحرام را بگوید و بعد رکوع کند و در این حالت: اگر یقین دارد که در حالی امام در رکوع بوده است رسیده پس او این رکعت را دریافته است و اگر یقین دارد که امام از رکوع بلند شده است پس آن رکعت از او فوت شده است و اگر شک دارد که به رکوع امام رسیده است یا نه؟ پس در این صورت به ظن غالبش عمل می‌کند ولی بعد از این سلام نماز را داد سجده‌ی سهو را بجا می‌آرود و اگر ظن غالبی هم ندارد پس آن رکعت را حساب نمی‌کند و رکعت بدل آن را می‌خواند و قبل از سلام دادن سجده‌ی سهو را بجا می‌آورد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا أتيت والإمام راكع فهل تجزئ تكبيرة الإحرام تكبيرة واحدة؟ أم لا بد من تكبيرة الإحرام وتكبيرة الركوع؟ وكيف يقرأ المصلي دعاء الاستفتاح في هذه الحالة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: إذا دخل المصلي والإمام راكع فإنه يكبر تكبيرة الإحرام، ثم يركع ولا يستفتح ، وهل يجب أن يُكبر للركوع أو لا يجب؟ ذكر الفقهاء -رحمهم الله – أنه لا يجب، وأن التكبير للركوع في هذه الحال سُنَّةٌ وليس بواجب، وعلى هذا فإذا كبر للركوع كان أفضل، وإذا ترك التكبيرة فلا حرج عليه، ولكن في هذه الحال ينبغي ألا يسرع الإنسان إسراعًا يقبح ويكون له صوت، ولا ينبغي كذلك أن يقول : اصبروا ، أو : اصبر إن الله مع الصابرين ولا أن يتنحنح تنحنحا يريد به تنبيه الإمام ، لأن هذا لم يكن من عمل السلف الصالح، ولكن يمشي وعليه السكينة حتى يصل إلى الصف، ثم يكبر تكبيرة الإحرام ثم يركع، وفي هذه الحال: إما أن يتيقن أنه أدرك الإمام وهو راكع فيكون حينئذ قد أدرك الركعة، وإما أن يتيقن أن الإمام رفع من الركوع قبل أن يصل هو إلى الركوع، وحينئذ يكون قد فاتته الركعة، وإما أن يشك هل رفع الإمام رأسه من الركوع قبل أن يدركه فيه أو لا؟ وفي هذه الحال إما أن يغلب على ظنه أنه أدركه أو أنه لم يدركه، فإذا غلب على ظنه أنه أدركه، فقد أدركه ولكنه يسجد للسهو بعد السلام إذا أتم صلاته، وكذلك إذا غلب على ظنه أنه لم يدركه فإنه يلغي تلك الركعة ويحكم له أنه لم يدركها، فيأتي بدلها بركعة، ويسجد للسهو بعد السلام، وإما أن يكون مترددًا ليس عنده ترجيح للإدراك أو عدمه فيلغي تلك الركعة، ويأتي بدلها بركعة، ويسجد للسهو قبل السلام.

مطالب مرتبط:

(۲۱۳۷) حکم رفع الیدین بعد از برخواستن از رکوع

حدیثی که وجود دارد هنگامی است که از نشستن برای تشهد بلند شد و بر زانو‌هایش ایستاد و  به حالت قیام در آمد رفع الیدین می‌کند....

ادامه مطلب …

(۲۱۲۱) آیا باید شرایط سالمندان را رعایت کنیم وقتی که تمایل دارند تکبیر تشهد را طولانی کنیم؟

تفاوت نگذاشتن برای مأموم مصلحت می‌باشد چون که حواس خود را جمع می‌کند تا بداند در کدام رکعت می‌باشد و می‌ترسد که در محل نشستن بایستد یا عکس آن و اگر امام بین تکبیرات فرق بگذارد ماموم مانند رباتی می‌شود که فقط تبعیت می‌کند...

ادامه مطلب …

(۲۱۳۵) حکم گذاشتن دست راست بر چپ بعد از قیام از رکوع

گذاشتن دست راست بر چپ بعد از قیام از رکوع سنت است همانطور که حدیث سهل بن سعد رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ که بخاری در صحیحش روایت می‌کند...

ادامه مطلب …

(۲۱۳۶) آیا گرفتن یا رها کردن دست، از ارکان یا واجبات یا شروط صحت نماز است؟

متأسفانه برای مثل این مسائل بین مسلمین نزاع به وجود آمده است با وجود این که این مسائل به عقیده تعلق ندارد و این مسائل در عهد صحابه وجود داشته است و در مسائل فروع بسیار اختلاف داشتند ولی بین آنها عداوت و دشمنی و حقد و کنیه به خاطر این نداشتند....

ادامه مطلب …

(۲۱۱۸) زمان تکبیرات انتقال و قول (سمع الله لمن حمده)

تکبیرات انتقال و قول (سمع الله لمن حمده) باید بین دو رکن باشد و فرقی ندارد که از ابتدای حرکت باشد یا در اثنای آن، مهم آن است که بین دو رکن باشد...

ادامه مطلب …

(۲۱۲۵) حکم تأخیر در نماز جماعت به دلیل نصیحت کردن دیگران

به او اجر بیشتری از حضور در تکبیرة الإحرام داده می‌شود زیرا که حاضر شدن برای تکبیرة الإحرام سنت است اما نصحیت کردن آنها و امر به معروف واجب است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه