یکشنبه 12 رمضان 1447
۹ اسفند ۱۴۰۴
1 مارس 2026

(۱۹۹۸) حکم کشف قبور در هنگام ساخت مسجد

(۱۹۹۸) سوال: ما در یکی از روستاهای جنوب زندگی می‌کنیم و نزد ما مسجدی برای نماز قرار دارد ولی ما در هنگام ساختن آن قبرهایی را یافتیم و آن اجساد را به مکان دیگر بردیم با وجود این که مسجد قدیمی داشتیم که در آن قبور نبود ولی کوچک بود و از گل ساخته شده بود، پس آیا برای ما جایز است که در مسجد جدید نماز بخوانیم؟ یا ما باید چکار کنیم؟

جواب:

این قبور، یا قبور جاهلیت هستند که قبور کفار حرمتی ندارند و یا قبور مسلمانان هستند.

و اگر قبور مسلمین است پس حق ندارید که آن را نبش کنید و در جای آن مسجد بنا کنید و اگر این کار را کردید خطا کردید و باید به مسؤلین در این مسئله در سرزمین خود مراجعه کنید که یا محکمه است یا اداره‌ی اوقاف تا این که نگاه کند که آیا مسجد تخریب شود و آنها به مکانش برگردد؟ یا گفته می‌شود: زمانی که مسجد بنا شده و اجساد به قبرستان همراه مردم انتقال داده شده‌اند پس آنجا باقی می‌ماند؟ و آنچه مسؤلین در این امر ببینند و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ امید داریم که در راه درست موفق باشند همانطور که ما از برادران مسلمانمان امید داریم که این اعمال را بعد از این که از اهل علم سوال کردند اقدام کنند یا به مسؤلین مربوطه مراجعه کنند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: نحن نعيش في إحدى قرى الجنوب وقد بنينا مسجدًا للصلاة فيه ولكننا عندما بدأنا نبنيه وجدنا فيه قبورًا، فقمنا بأخذ الجثث منها ووضعناها في مكان آخر، علما أنه يوجد لدينا مسجد قديم وليس فيه قبور، ولكنه صغير ومبني من الطين فهل تجوز لنا الصلاة في هذا المسجد الجديد؟ أم ماذا علينا أن نفعل؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: هذه قبور لا تخلو إما أن تكون قبورًا جاهلية، قبور كفار فلا حرمة لها، وإما أن تكون قبور مسلمين. فإن كانت قبور مسلمين فإنه ليس لكم الحق في نَبشِهَا وبناء المسجد مكانها، وما فعلمتموه من النبش وبناء المسجد قد أخطأتم فيه، وعليكم الآن أن تراجعوا المسؤولين في بلادكم عن هذه المسألة – والجهات المسؤولة في هذا إما المحكمة وإما وزارة الأوقاف – حتى تنظر هل يهدم المسجد وترد الرمم إلى مكانها؟ أو يقال: إنه لما بني المسجد ونقلت الجثث إلى المقبرة مع الناس فإنه يبقى على ما هو عليه؟ وما رأته الجهات المسؤولة في هذا الأمر فنرجو الله -عز وجل- أن تكون فيه موفقة للصواب، كما أننا نرجو من عامة إخواننا المسلمين ألا يُقْدِمُوا على مثل هذه الأعمال إلا بعد سؤال أهل العلم، أو مراجعة المسؤولين في ذلك.

مطالب مرتبط:

(۲۰۲۲) حکم خواندن نماز با کفش

بله از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که با کفش نماز خوانده است....

ادامه مطلب …

(۱۹۸۶) حکم تکرار نماز با مشاهده آثار احتلام بر روی لباس

هر کس بدون طهارت نماز خواند حال بدون وضو یا بدون غسل از روی جهل یا از روی فراموشی باید آن نمازی را که بدون طهارت خوانده است دوباره بخواند...

ادامه مطلب …

(۱۹۸۴) حکم نمازی که به صورت سهوا با لباس نجس خوانده شده است

اعاده برای شما لازم نیست و هرکسی که از روی عدم علم یا فراموشی نماز را با نجاست بخواند نمازش صحیح است....

ادامه مطلب …

(۱۹۷۹) با لباس نجس نماز خواندم، آیا نمازم صحیح است؟

هر کسی که با لباس نجس یا مکان نجس از روی فراموشی یا عدم علم نماز بخواند اعاده‌ی نماز بر او لازم نیست...

ادامه مطلب …

(۲۰۲۴) آیا برای من جایز است که با کفش نماز بخوانم؟

نماز خواندن با کفش از سنت قولی و فعلی رسول الله می‌باشد و در صحیحین ثابت است...

ادامه مطلب …

(۱۹۹۶) حکم نماز در خانه‌ای که در قبرستان بنا شده است

اولا جایز نیست که در خانه قبرستان بنا شود زیرا که قبرستان محوطه‌ای است که برای هدف مشخصی است پس جایز نیست که مخالف این هدف و غرض در مورد آن کاری انجام داد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه