جمعه 29 ربیع‌الاول 1448
۲۰ شهریور ۱۴۰۵
11 سپتامبر 2026

(۱۸۷۳) حکم اختلافات موذنین در بیان طلوع فجر ماه رمضان

(۱۸۷۳) سوال: در ماه رمضان بین امامان مساجد در بیان طلوع فجر اختلاف است با وجود این که در این مساجد تقویم اذان که از علمای فلکیین و معتمدین وزارت اوقاف و ارشاد تنظیم شده است ولی برخی امامان از این تقویم پیروی نمی‌کنند و فقط در مورد نماز فجر اینگونه است و ۱۵ دقیقه از تقویم دیرتر اذان می‌گویند برای این طلوع فجر را به خاطر اسباب زیر مشاهده نمی‌کنند: نور چراغ‌ها، نصیحت شما برای اینها چیست؟ و نظر شما در مورد علمای فلکیین چیست؟ جزاکم الله خیرا

جواب:

بدون شک علمای فلک در علم فلک علم دارند ولی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {لَكُمۡۚ وَكُلُوا۟ وَٱشۡرَبُوا۟ حَتَّىٰ یَتَبَیَّنَ لَكُمُ ٱلۡخَیۡطُ ٱلۡأَبۡیَضُ مِنَ ٱلۡخَیۡطِ ٱلۡأَسۡوَدِ مِنَ ٱلۡفَجۡرِۖ} [سوره البقرة: ۱۸۷] (و بخورید و بیاشامید، تا رشتۀ سپید صبح از رشتۀ سیاه (شب) برای شما آشکار شود) مادامی که فجر آشکار نشده است انسان می‌تواند بخورد و بیاشامد ولی الان مشکل این است که در شهرها و روستاها برق وجود دارد و امکان درک طلوع فجر در ابتدای آن وجود ندارد برای این که نور وجود دارد پس احتیاط آن است که انسان از خوردن و نوشیدن بر اساس تقویم دست بکشد و اما برای نماز احتیاط می‌شود و عجله نمی‌شود و الحمد لله انتظار برای نماز تا دخول وقت محقق گردد تأخیر از اول وقت محسوب نمی‌شود.

پس احتیاط برای روزه این است براساس تقویم دست از خوردن کشید و برای نماز احتیاط این است که تأخیر شود تا فجر آشکار گردد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: في شهر رمضان يتم الاختلاف بين أئمة المساجد في بيان طلوع الفجر، مع العلم بأنه يوجد بهذه المساجد تقويم للأذان من قبل علماء فلكيين ومعتمدين من قبل وزارة الأوقاف والإرشاد، ولكن بعض الأئمة لا يتبعون هذا التقويم، وخاصة في صلاة الفجر فقط، حيث يؤخرون الأذان بمعدل ما يزيد على ربع ساعة عن وقت التقويم، مع العلم بأنه لا يشاهد طلوع الفجر للأسباب التالية، وهي أنوار الكهرباء، فما نصيحتكم لمثل هؤلاء؟ وما هي وجهة نظركم في علماء الفلك مأجورين؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لا شك أن علماء الفلك عندهم علم في الفلك، ولكن الله عز وجل قال: ﴿ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ﴾ [البقرة: ۱۸۷] فما دام الفجر لم يتبين فإن للإنسان أن يأكل ويشرب، ولكن المشكلة الآن أن من كان في المدن أو القرى التي فيها الكهرباء لا يمكن أن يدرك طلوع الفجر من أول ما يطلع، لوجود الأضواء، فالاحتياط أن يمتنع الإنسان عن الأكل والشرب إذا حل وقت الفجر حسب التوقيت، أما الصلاة فيحتاط لها، بمعنى أنه لا يبادر بالصلاة، ينتظر، والحمد الله فانتظاره للصلاة من أجل أن يتحقق دخول الوقت لا يُعَدُّ تأخيرًا للصلاة عن أول وقتها.

فيكون الاحتياط من جهة الصوم أن تُمسك حسب التقويم، ومن جهة الصلاة الاحتياط أن تُؤَخِّر حتى يتبين لك الفجر.

مطالب مرتبط:

(۱۸۸۸) حکم فرستادن درود بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بعد از اذان

صلوات بر وجه مشروع بعد از اذان سنت است و شایسته است که انسان بعد از این از اذان تبعیت کرد بگوید: (اللهم صل علی محمد و علی آل محمد، اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ، وَالصَّلَاةِ الْقَائِمَةِ، آتِ مُحَمَّدًا الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ، وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِي وَعَدْتَهُ، إنك لا تخلف الميعاد).....

ادامه مطلب …

(۱۸۶۰)حکم جماعتی در مسجد که در بعضی از نماز‌ها به اذان مسجد دیگر اکتفا می‌کنند

جایز است هنگامی که صدای مؤذن را می‌شنوند هرچند که در همسایگی آنها نباشد اما در مسجدی همیشه در آن نماز جماعت برپا می‌شود و مؤذنی ندارد غیر معمول و غیر متعارف است...

ادامه مطلب …

(۱۸۷۲) حکم به تأخیر انداختن اذان به سبب مشغولیت موذن

مؤذن حلال نیست به عمد نیم ساعت بعد از دخول وقت اذان دهد زیرا که از مردم فضیلت اول وقت فوت می‌شود و چه بسا در اذان فجر که گروهی روزه باشند و تا بعد از طلوع فجر بخورند یا افطارشان را به خاطر اذان این مرد به تأخیر بیاندازند و از غروب خورشید نیز گذشته باشد.....

ادامه مطلب …

(۱۸۶۶) حکم پخش اذان از طریق صوت ضبط شده

جایز نیست زیرا که اذان عبادت است و واجب است که انسان با عبادت را بجا آورد بر حسب آنچیزی که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است و با خود انسان بجا می‌آید و ضبط نمی‌شود...

ادامه مطلب …

(۱۸۵۴) حکم گفتن اقامه در نماز زنان

این مسئله بین علما اختلاف است که آیا اقامه برای جماعت زنان مشروع است یا خیر؟ و نزدیکتر آن است که مشروع است...

ادامه مطلب …

(۱۸۶۲) آیا جایز است که اقامه را مثل اذان ادا کرد؟

درست آن چیزی است که حدیث أنس بن مالک دلالت می‌کند و می‌فرماید: {أُمِرَ بِلَالٌ أَنْ يَشْفَعَ الْأَذَانَ وَأَنْ يُوتِرَ الْإِقَامَةَ}[1] (به بلال امر که دوبار کلمات اذان و یک بار کلمات اقامه را بگوید)...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه